M3LIOTEKA Urzadu falenlowofO Pfhitkj afcClfij^JS--*: Urlfl| Opublikowano: 12.IV.1968 55 301 KI. 40 a, 19/32 MKP C 22 b 719/32 UKD 669.54 Twórca wynalazku: inz. Mieczyslaw Kitala Wlasciciel patentu: Zaklady Cynkowe „Silesia" Przedsiebiorstwo Pan¬ stwowe, Katowice-Welnowiec (Polska) Sposób koncentracji indu, srebra i germanu w procesie oczyszczania cynku metoda rektyfikacji Przedmiotem wynalazku jest sposób koncen¬ tracji indu, srebra i germanu zawartego w cyn¬ ku hutniczym (cynk otrzymywany przez redukcje tlenkowych zwiazków cynku na drodze ogniowej oraz cynk z pieców obrotowych ze zgarów kon¬ densatorowych i pylów cynkowych) poprzez oczyszczanie cynku w piecu rektyfikacyjnym zlo¬ zonym przynajmniej z jednej kolumny olowiowej i kadmowej oraz nastepnie oszyszczanie w kolum¬ nie rektyfikacyjnej otrzymywanego w piecu rafi¬ nacyjnym polaczonym z kolumna olowiowa rafi¬ nowanego cynku z dodatkiem cynku zawracanego z pieca rafinacyjnego rektyfikacyjnej kolumny przerabiajacej cynk bezkadmowy. Ind koncentru¬ je sie w olowiu cynkowym otrzymywanym w piecu rafinacyjnym a srebro i german w cynku twar¬ dym takze otrzymywanym w piecu rafinacyjnym.Wynalazek dotyczy takze oddestylowania cynku z cynku twardego i nastepnie jego oczyszczania w rektyfikacyjnej kolumnie przerabiajacej cynki bezkadmowe.Wynalazek dotyczy takze przerobu zgarów i po¬ piolów cynkowych tworzacych sie w piecu do sta¬ piania metali i piecu rafinacyjnym stanowiacych wyposazenie pieca rektyfikacyjnego oczyszczajacego cynk bezkadmowy. Zgary i popioly cynkowe pod¬ daje sie oddzielnie procesowi destylacji a otrzy¬ many cynk oczyszcza sie w piecu rektyfikacyj¬ nym przerabiajacym cynk bezkadmowy.Dotychczas jedynie cynk hutniczy otrzymywa¬ ny przez redukcje tlenkowych zwiazków cynku na drodze ogniowej oraz cynk otrzymywany w obro¬ towych piecach ze zgarów kondensatorowych i py¬ lu cynkowego zawierajacego wagowo srednio 2% 5 Pb, do 0,2% Cd, do 0,1% Fe, do 0,001% In, do 0,0002% Ge i do 0,0002% Ag sa oczyszczane w kolumnach rektyfikacyjnych.Cynk wsadowy, stapia sie w temperaturze do 600°C w piecu do stapiania metalu i nastepnie io przez skrzynke posrednia plynny metal nadaje sie do olowiowej kolumny rektyfikacyjnej, w któ¬ rej nastepuje oddzielenie cynku i kadmu od in¬ nych metali o wyzszej temperaturze wrzenia. Z kolumny olowiowej w wyniku procesu redesty- 15 lacji cynku i kadmu okolo 75% wagowych cynku wsadowego wraz z cala zawartoscia kadmu w po¬ staci par przeplywa do karborundoiwego konden¬ satora skad po skondensowaniu w postaci plyn¬ nego cynku splywa do kolumny kadmowej. 20 Pozostale 25% wagowych cynku wsadowego, który nie odparowal na pólkach kolumny olowio¬ wej wraz z zanieczyszczeniami o wyzszej tempe¬ raturze wrzenia od cynku (Pb, Fe, Cu, In, Ge, Ag, Ga, Sn, Al, Mg, Sb, Bi i Tl) splywa do kotliny ko- 25 lumny a nastepnie do pieca rafinacyjnego.Cynk ten zawiera wszystkie i niemal w pelnej ilosci metale wyzej wrzace od cynku zawarte w cynku wsadowym.Z powyzszego wynika, ze cynk ten bez uwzgled- 30 nienia strat powstalych w procesie rektyfikacji 55 3013 55 301 4 zawiera okolo czterokrotnie wiecej olowiu, zelaza, indu i innych metali w stosunku do cynku wsa¬ dowego. Z tego powodu poddawany on jest pro¬ cesowi grawitacyjnej rafinacji w piecu rafinacyj- nym. W wyniku procesu rafinacji otrzymuje sie cynk rafinowany pozbawiony kadmu, olów cyn¬ kowy, cynk twardy, oraz zgary i popioly cyn¬ kowe.Cynk rafinowany zawiera okolo 1,2% wago¬ wych Pb. Ilosc wydzielonego olowiu cynkowego z cynku w procesie rafinacji wynosi srednio oko¬ lo 5% wagowych ilosci rafinowanego cynku bez¬ kadmowego.Poniewaz koncentracja indu w wydzielonym w procesie rafinacji olowiu jest przy niskiej kon¬ centracji taka sama jaka w rafinowanym cynku bezkadmowym, olów zawiera okolo 5% wago¬ wych calej ilosci indu jak splynela z kolumny olowiowej do pieca rafinacyjnego. Natomiast ra¬ finowany cynk zawiera okolo 90% wagowych tej ilosci indu. Odzysk indu z otrzymywanego w tym procesie olowiu cynkowego zawierajacego srednio do okolo 0,02% wagowych In Jest bardzo trudny do realizacji z uwagi na mala ilosc zawartego w nim imdu.Biorac pod uwage straty w procesie otrzymy¬ wania indu uzyskany ind stanowi od 2,5 do 4% ilosci indu zawartego we wsadzie. Nalezy przy tym zaznaczyc, ze gdy dla zwiekszenia produkcji kadmu na kolumnie kadmowej przeprowadzono intensyfikacje procesu rektyfikacji cynku, to wte¬ dy automatycznie zwieksza sie produkcja rafi¬ nowanego cynku bezkadmowego w takim stopniu, ze koncentracja indu w olowiu cynkowym maleje tak dalece, ze odzysk indu z olowiu cynkowego przy pomocy znanych metod staje sie nieoplacal¬ ny.Podobnie srebro i german koncentruja sie glów¬ nie w 'cynku rafinowanym. Poza tym metale te koncentruja sie w cynku twardym oraz zgarach i popiolach cynkowych. Rafinowany cynk bezkad- mowy i takze cynk twardy nie zawraca sie do pieca do stapiania stanowiacego czesc skladowa pieca do rektyfikacji cynku, tylko kieruje sie do produkcji bieli cynkowej w piecach o muflach lezacych. W ten sposób zawarte w tym cynku ind, srebro i german sa stracone. Zgary i popioly cyn¬ kowe lacznie z innymi tlenkowymi zwiazkami cynku przerabia sie w piecach destylacyjnych o muflach lezacych. W tym procesie nastepuje roz¬ cienczenie zawartego w zgarach i popiolach cyn¬ kowych indu, srebra i germanu, chociaz nastepnie otrzymywany cynk hutniczy poddaje sie oczyszcza¬ niu metoda rektyfikacji.Dotychczas takze stosuje sie lacznie z cynkiem hutniczym rafinowanym cynk bezkadmowy jako dodatek do wsadu przeznaczonego do oczyszczania kapieli w piecach rektyfikacyjnych. Mieszanina wsadowa wtedy sklada sie z okolo 25°/o wago¬ wych rafinowanego cynku bezkadmowego i okolo 75% wagowych cynku hutniczego. Proces oczysz¬ czania tej mieszaniny prowadzi sie w takich sa¬ mych urzadzeniach jak w przypadku stosowania samego tylko cynku hutniczego.Wprowadzony do mieszaniny wsadowej rafino¬ wany cynk bezkadmowy zmniejsza odzysk kadmu w calym procesie rektyfikacji, poniewaz cynk hut¬ niczy zawiera znaczne ilosci kadmu. Poza tym mieszanina rafinowanego cynku bezkadmowego 5 z cynkiem hutniczym zawiera przecietnie 1,5% wagowych olowiu a nawet powyzej tej granicy i okolo 0,0035% wagowych In podczas gdy rafino¬ wany cynk zawiera do 1,2% wagowych Pb i okolo 0,008% wagowych In.Oznacza to, ze dosc znaczna ilosc indu znajdu¬ jaca sie w rafinowanym cynku bezkadmowym rozpuszcza sie przewaznie stale we wzrastajacej ilosci olowiu pochodzacego z cynku hutniczego.Przy ciaglym zawracaniu do mieszaniny wsado¬ wej przeznaczonej do pieca do stapiania rafino¬ wanego cynku bezkadinowego mozna osiagnac koncentracje indu w olowiu cynkowym do granicy 0,2% wagowych In a nawet powyzej tej zawar¬ tosci w przypadku oczyszczania cynku hutniczego o wyzszych zawartosciach In.Wieksza koncentracja In w olowiu cynkowym chociaz teoretycznie mozliwa, ' nie jest osiagana w praktyce z tego powodu, ze w piecu rafinacyj- nym gromadzi sie duzo olowiu i cynku twardego, który" uniemozliwia rafinacje cynku bezkadmowe¬ go. Koncentracja Ag i Ge w cynku twardym jest takze wyzsza i osiaga takie zawartosci, ze od¬ zysk tych metali jest mozliwy przy pomocy zna¬ nych metod.Celem wynalazku jest usuniecie strat indu, sreb¬ ra i germanu w procesie rektyfikacji cynku oraz maksymalna koncentracja w piecu rafinacyjnym kolumny rektyfikacyjnej w olowiu cynkowym in¬ du, srebra i germanu; pozwalajaca na efektywny odzysk tych metali przy pomocy znanych metod produkcji indu, srebra i germanu przy jednoczes¬ nej jak najwiekszej produkcji kadmu z przera¬ bianego cynku hutniczego * stanowiacego wsad pierwotny dla pieców do rektyfikacji cynku.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem w ten sposób, ze w oddzielnej kolum¬ nie rektyfikacyjnej, wyposazonej w piec do sta¬ piania metalu w blokach, skrzynke posrednia, piec rafimacyjny usytuowany na dole kolumny oraz kondensator par cyniku oczyszcza sie rafinowany cynk bezkadmowy w ilosci 75% wagowych otrzy¬ many w piecu rafilnacyjnym przynaleznym do ko¬ lumny olowiowej przerabiajacej 'cynk hutniczy oraz ciagle zawracany rafinowany cynk bez¬ kadmowy w ilosci 25% wagowych pochodzacy z pieca rafiilnacyjnego przynaleznego do kolumny rektyfikacyjnej przerabiajacy cynk bezkadmowy.Wytyczone zadanie rozwiazane zostalo jeszcze przez oddestylowanie cynku znanym sposobem z cyniku twardego powstalego w piecu rafinacyj¬ nym przynaleznym do kolumny rektyfikacyjnej przerabiajacej cynk bezkadmowy i nastepnie jego oczyszczenie wraz z rafinowanym cynkiem bez¬ kadmowym z rektyfikacyjnej kolumny olowiowej przerabiajacej cynk hutniczy i rafinowanym cyn¬ kiem bezkadmowym pochodzacym z pieca rafina¬ cyjnego przynaleznego do kolumny rektyfikacyj¬ nej przerabiajacej cynk bezkadmowy.Wytyczone zadanie zostalo rozwiazane takze 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 55301 6 dzieki temu, ze zgary i popioly cynkowe tworzace sie w piecu do stapiania metalu i piecu rafina¬ cyjnym przynaleznym do kolumny rektyfikacyjnej przerabiajacej cynki bez(kadmowe poddaje sie po dodaniu wegla — reduktora oddzielnie procesowi destylacji, a otrzymany metaliczny cynk w ply¬ tach oczyszcza sie w piecu rektyfikacyjnym prze¬ rabiajacym cynki bezkadmowe oraz cynk pocho¬ dzacy z oddestylowania cynku twardego. Otrzy¬ mane w procesie destylacji zgarów i popiolów cyn¬ kowych zgary kondensatorowe w nadstawkach oraz pyl cynkowy w balonach zawraca sie do namiaru i oddzielnie przerabia sie wraz ize zgarami i popio¬ lami cynkowymi uzyskiwanymi w piecu do sta¬ piania metalu i piecu rafinacyjnym przynaleznych do kolumny rektyfikacyjnej oczyszczajacej cynk bezkadmowy; W czasie prób realizacji sposobu wedlug wyna¬ lazku nieoczekiwanie okazalo sie, ze koncentracja indu w olowiu cynkowym w piecu rafinacyjnym przynaleznym do kolumny rektyfikacyjnej jesit wyzsza nizby to wynikalo z analogicznego bilansu metalurgicznego przeprowadzonego w piecach rektyfikacyjnych przerabiajacych cynk hutniczy albo mieszanine cynku hutniczego i rafinowanego cynku bezkadimowego otrzymanego w piecu rafi¬ nacyjnym przynaleznym do rektyfikacyjnej ko¬ lumny olowiowej. Ten nieoczekiwany efekt doty¬ czy takze koncentracji srebra i germanu w cyniku twardym oraz w olowiu cynkowym. Tlumaczy sie to tym, ze w cynku o wyzszej koncentracji indu, srebra i germanu w odparniku rektyfikacyjnej ko¬ lumny, pary cynku w mniejszym stopniu porywa¬ ja mechaniczniie ind, srebro i german. Dodatko¬ wym dowodem tego stwierdzenia jest fakt, ze podwyzszenie deflegmatora kolumny rektyfika¬ cyjnej poteguje to zjawisko i wtedy mozna po¬ wiedziec, ze straty indu, germanu oraz srebra w odparowanym cynku maleja w maksymalnym stopnliiu.W procesie oczyszczania cynku hutniczego meto¬ da rektyfikacji w urzadzeniu zlozonym przynaj¬ mniej z dwóch kolumn olowiowej i kadmowej otrzymuje sie cynk czysty o zawartosci minliimum 99,99% wagowych Zn oraz w piecu rafinacyjnym cynk rafinowany bezkadmowy, który kieruje sie do dalszego przerobu na oddzielnej kolumnie rektyfikacyjnej. Cynk ten wf ilosci1 okolo 75% wa¬ gowych stapia sie w piecu do stapiania metalu w temperaturze do 600°C wraz z cynkiem otrzyma¬ nym z pieca rafinacyjnego stanowiacego wypo¬ sazenie oddzrJelnej kolumny rektyfikacyjnej prze¬ rabiajacej cynk bezkadmowy.Nastepnie plynna mieszanina tych metali prze¬ plywa poprzez skrzynke posrednia do kolumny rektyfikacyjnej skad czesc cynku w postaci par (ckolo 70% wagowych) z kolei przeplywa do kon¬ densatora karborundowego gdzie skrapla sie na plynny metal albo do kondensatora blaszanego gdzie pary cynku kondensuja w postaci pylu cyn¬ kowego. Wyplywajace pary z deflegmatora kolum¬ ny rektyfikacyjnej zawieraja okolo 99,99% wa¬ gowych Zn lub powyzej tej granicy i moga byc takze bezposrednio skierowane do urzadzenia produkujacego biel cynkowa.Nieodparowana czesc cynku w odparniku /ko¬ lumny rektyfikacyjnej splywa wraz z zanieczy^ szczenftami do kotliny kolumny a nadepnie do pie¬ ca rafinacyjnegó. Cynk ten zawiera prawie cala 5 ilosc indu, srebra i germanu i innych metali na^ dawanych we wsadzie. Cynk/pochodzacy z pieca rafinacyjnegó kolumny olowiowej zawiera pra¬ wie czterokrotnie wiecej indu, srebra i germanu w stosunku do zawartosci tych metali w cynku 10 hutniczym. Poniewaz cynk z pieca rafinacyjnego przynaleznego do kolumny rektyfikacyjnej prze¬ rabiajacej cynk bezkadmowy w calosci zawraca sie do pieca do stapiania metalu, ilosc indu, srebra i germanu stale rosnie tak w nadawanym wsadzie 15 jak i w olowtiu znajdujacym sie w "piecu rafina¬ cyjnym, badz w cynku twardym oraz zgarach i po¬ piolach cynkowych, które, usuwa sie okresowo z kapieli metalowej w piecu do stapiania metalu wsadowego i piecu rafinacyjnym. 20 Rozpuszczalnosc indu w cynku jest ograniczona a stan nasycenia roztwór ten osiaga w piecu ra¬ finacyjnym przynaleznym do kolumny rektyfika¬ cyjnej oczyszczajacej cynk bezkadmowy. Wtedy ind wydziela sie z cynku i koncentruje sie w olo- &5 wiu cynkowym.Olów cynkowy bedacy produktem wyjsciowym do produkcji* przede wszystkim indu oraz czescio¬ wo srebra i germanu okresowo usuwa sie z pieca rafinacyjnego. Dzieki zastosowaniu sposobu kon- 30 centracji wedlug wynalazku olów ten zawiera od 0,2—1,2% wagowych In a nawet powyzej tej gra¬ nicy w zaleznosci od zawartosci indu w cynku hutniczym oraz niewielkie ilosci srebra i germanu.Jednak przed przystapieniem do operacji usuwa- 35 nia indu nalezy z olowiu usunac cynk, którego ilosc moze byc nawet znaczna. Usuniety z olowiu cynk zawraca sie do obiegu na kolumne rektyfi¬ kacyjna przerabiajaca cynka bezkadmowei, z tym, ze najkorzystniej dla ogólnego bilansu srebra jest, 40 aby przed nadaniem go do pieca do stapiania usu¬ nac z tego cynku zawarte w nim srebro.Podobnie jak olów cynkowy cynk twardy za¬ wierajacy do 3% wagowych Fe i do 10% wago¬ wych Pb okresowo usuwa sie z pieca rafinacyj- 45 nego.W cynku tym koncentruje sie przede wszystkim srebro i german. Stanowi on prawie jedyny w sposobie wedlug wynalazku pólprodukt wyjscio¬ wy do produkcji tych meta niety z pieca rafinacyjnego poddaje sie obróbce przy pomocy znanych sposobów w celu odzyska¬ nia z niego cynku. Cynk metaliczny oddestylo¬ wany z cynku twardego zawierajacy nieznaczne ilosci srebra i germanu oraz indu zawraca sie do pieca do stapiania metalu.W ten sposób nie powstaja straty koncentrowa¬ nych metali w cynku twardym. Dotyczy to takze zgarów i popiolów cynkowych, które poddaje sie 60 procesowi destylacji a otrzymany cynk zawraca sie do pieca do stapiania kolumny oczyszczajacej cynk bezkadmowy. Nastepnie z olowiu powstalego w wyniku procesu oddestylowania cyniku z cynku twardego zbiera sie wydzielone zelazo lub stop 65 (faze miedzymetaliczna) zelaza z cynkiem, Z tego55 301 surowca przy pomocy znanych metod odzyskuje sie german.Pozostaly olów poddaje sie procesowi rafinacji ogniowej, w której przy pomocy cynku usuwa sie srebro. Odzysk srebra z piany cynkowej odbywa sie wedlug znanego sposobu. Z kolei olów ten lacznie z olowiem cynkowym, z którego usunieto cynk poddaje sie rafinacji ogniowej przy pomocy solilub przez czesciowe utlenienie olowiu na glej¬ te. Ind z zuzla otrzymanego w czasie procesu ra¬ finacji otrzymuje sie na drodze hydrometalurgicz- nej wedlug znanej metody. Uzyskany olów po¬ siada nieznaczne zanieczyszczenia koncentrowa¬ nych metali i kwalifikuje sie jako olów rafino¬ wany.Dzieki zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku uzyskuje sie z jednej strony maksymalna produk¬ cje kadmu w kolumnie kadmowej pieca do Rekty¬ fikacji cynku oczyszczajacego cynk hutniczy, a z drugiej strony mozliwosc odzysku z olowiu cyn¬ kowego i cynku twardego do 90% wagowych indu, do 90% wagowych srebra i do 60% wagowych germanu. PL PL