Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VII.1968 55283 KI. 21 c, 68/50 mkp ss-era ) UKD & . -'.OfEK.s Twórca wynalazku: dr inz. Jan Leszczynski Wlasciciel inatAptii: Politechnika Lódzka (Katedra Elektrotechniki Ogól¬ nej), Lódz (Polska) Sposób wytlumiania parzystych harmonicznych pradu w uzwojeniach sterujacych transduktora szeregowego i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytlumia¬ nia parzystych harmonicznych pradu w uzwoje¬ niach sterujacych transduktora szeregowego i urzadzenie do stosowania tego sposobu.Warunki pracy transduktora zaleza od stopnia wytlumienia parzystych harmonicznych pradu w jego uzwojeniach .Wyróznia sie przy tym dwa graniczne stany pracy transduktora; a mianowicie stan magnesowania swobodnego (naturalnego), wy¬ stepujacy przy swobodnym przeplywie parzystych harmonicznych pradu oraz stan magnesowania wy¬ muszonego, odpowiadajacy wytlumionym parzys¬ tym harmonicznym pradu.Warunki pracy zblizone do stanu magnesowa¬ nia wymuszonego wystepuja przy pracy transdu¬ ktora jako przekladnika pradu stalego.Znany jest sposób wytlumienia parzystych har¬ monicznych pradu w celu uzyskania warunków stanu magnesowania wymuszonego, polegajacy na tym, ze szeregowo z wielozwojcwyiti uzwojeniem sterujacym transduktora wlacza sie cewke o duzej indukcyjnosci. Efekty uzyskiwane tym sposobem nie sa zadawalajace ze wzgledu na nasycenie rdze¬ nia cewki przez skladowa stala pradu sterujacego.Dodatkowa wada znanego sposobu jest te, ze zwieksza sie stala czasowa obwodu sterujacego.Zadanie postawione w celu usuniecia tych nie¬ dogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wynalaz¬ kiem w ten spesób, ze parzyste harmoniczne pra- 10 du w uzwojeniach sterujacych transduktora sze¬ regowego zostaja skompensowane.Sposób wytlumiania parzystych harmonicznych pradu w uzwojeniach sterujacych transduktora szeregowego wedlug wynalazku ilustruje schemat ukladu przedstawiony na fig. 1. Uklad zawiera transduktor glówny — szeregowy — TG i trans¬ duktor pomocniczy — szeregowy TP.Uzwojenie sterujace Z1G transduktora TG po- czone jest szeregowo z uzwojeniem sterujacym 2 JP transduktora TP. Uzwojenia robocze Z2G oraz Z2P zasilane sa napieciem przemiennym o tej samej czestotliwosci i fazie (np. napieciem z tej samej sieci). Transduktor TP zawiera penadto uzwojenie dodatkowe z3P zasilane pradem stalym I3P z od¬ rebnego zródla. W obwodzie uzwojenia Z3P wlaczo¬ na jest duza indukcyjnosc tlumiaca parzyste har¬ moniczne pradu wzbudzane w tym uzwojeniu.Dzieki przeciwsobnemu polaczeniu uzwojen z1P i z3P przeplyw wzbudzajacy 0P transduktora TP jest równy róznicy ®p — *ip zip I 3P A3P W przypadku dobrania parametrów transduktora TP zgednie z warunkiem *3P Z3P = 2 J1P Z1P przeplyw wzbudzajacy transduktora TP jest rów¬ ny 30 ©p = *1P Z1P ~" — ^G 5528355283 gdzie ©p — przeplyw wzbudzajacy transduktora TG.W tym stanie, przy z1G = z^ w uzwojeniu ste¬ rujacym transduktora TP indukuja sie parzyste harmoniczne sily elektromotorycznej równe co do wartosci i przeciwne co do fazy parzystym harmo¬ nicznym sily elektromotorycznej indukowanej w uzwojeniu sterujacym transduktora TG. W przy¬ padku wyidealizowanym, przy identycznych wa¬ runkach pod wzgledem magnetycznym i elektrycz¬ nym obu czlonów transduktorowych, wystepuje calkowita kompensacji sil elektromotorycznych i parzyste harmoniczne pradu w uzwojeniu steru¬ jacym nie plyna.W celu wyjasnienia mechanizmu dzialania we¬ dlug wynalazku przedstawiono na fig. 2 wykres ilustrujacy zaleznosc wartosci srednich parzystych harmonicznych sil elektromotorycznych EG i EP indukowanych w uzwojeniach sterujacych obu transduktorów oraz wypadkowej sily elektromo¬ torycznej E = Eg+ EP, w zaleznosci od przeply¬ wu I3P z3P uzwojenia dodatkowego, przy okreslo¬ nej wartosci przeplywu sterujacego I1G z1G = Ilp zlp Ujemne wartosci EP na fig. 2 odpowiadaja zmia¬ nie fazy harmonicznych tej sily elektromotorycz¬ nej o 180° w odniesieniu do fazy harmonicznych sily elektromotorycznej EG.Wyznaczony eksperymentalnie przebieg zalezno¬ sci sily elektromotorycznej wypadkowej E od prze¬ plywu uzwojenia dodatkowego I3P z3p, rózni sie nieco od przebiegu teoretycznego ze wzgledu na wystepowanie parzystych harmonicznych pradu w obwodzie uzwojenia dodatkowego oraz pewna roz¬ bieznosc parametrów obu transduktorów. Popra¬ wienie warunków kompensacji mozna uzyskac przez zastosowanie korekty zwojowej w uzwoje¬ niu z2p badz tez przez zmiane wartosci napiecia przylozonego do tego uzwojenia.Sposób wedlug wynalazku moze byc np. zasto¬ sowany przy badaniach transduktorowych przek- ladników pradowych przelotowych w celu wytlu¬ mienia parzystych harmonicznych pradu w wielo- zwojowej cewce uzwojenia pierwotnego zastepu- 10 15 20 25 30 35 jacego na stanowisku pomiarowym znamionowy tor pradowy.Sposób wedlug wynalazku moze byc równiez wy¬ korzystany w dwuczlonowym transduktorze po¬ laczonym w ukladzie przedstawionym na fig. 3.Transduktor pracuje w stanie magnesowania wy¬ muszonego.Uzwojenie sterujace z1G czlonu TG jest polaczo¬ ne szeregowo z uzwojeniem sterujacym z1P czlo¬ nu TP. Uzwojenia robocze obu czlonów z2G i z2P sa polaczone ze soba równolegle i zasilane na¬ pieciem przemiennym U2. Uzwojenie dodatkowe z3P zasilane jest pradem roboczym I2G czlonu TG, wy¬ prostowanym dwupolówkowo w prostowniku Pt i wygladzonym za pomoca cewki o indukcyjnosci L3P. Obciazenie R2 wlaczone jest do obwodu pra¬ du roboczego I2 bezposrednio lub za posrednict¬ wem prostownika P2. PL