Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.Y.1968 55108 KI. 21 g, 36 MKP H 05 h Mv UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr inz. Stefan Nowicki, mgr inz. Józef Janiczek, mgr inz. Robert Kielsznia Wlasciciel patentu: Instytut Elektrotechniki, Warszawa (Polska) { Ur^jy pc&.®^ ,^. ^liotskaT Szesciojarzmowy obwód magnetyczny betatronu Przedmiotem wynalazku jest szesciojarzmowy obwód magnetyczny betatronu zlozony z szesciu jarzm, dwu biegunów zewnetrznych i dwu o od¬ powiedniej srednicy biegunów wewnetrznych wy¬ konanych z zimnowalcowanych anizotropowych blach magnetycznych.Znane sa obwody magnetyczne betatronu zlozo¬ ne z szesciu jarzm, dwu biegunów zewnetrznych i dwu wykonanych z blach anizotropowych bie¬ gunów wewnetrznych przy czym srednica bieguna wewnetrznego wynosi 0,3 srednicy orbity stabil¬ nej betatronu. (Orbita stabilna nazywamy okrag na którym zachodzi akceleracja elektronoów). Po¬ dzial bieguna na czesc zewnetrzna i wewnetrzna daje mozliwosci regulacji promienia orbity sta¬ bilnej betatronu przez zmiane szczeliny miedzy biegunami wewnetrznymi. Stosowanie zimnowal¬ cowanych blach magnetycznych anizotropowych na bieguny wewnetrzne umozliwia utrzymanie strat w zelazie bieguna na poziomie, przy którym wystarczajace jest wymuszone chlodzenie po¬ wietrzne przy nieduzych predkosciach przeplywu a takze pozwala na uzyskanie wiekszej indukcji magnetycznej w centralnej czesci bieguna.W znanych rozwiazaniach kierunek indukcji magnetycznej w biegunie wewnetrznym jest blis¬ ki kierunku latwego magnesowania zimnowalco¬ wanych anizotropowych blach magnetycznych co jest zgodne ze znanymi zasadami stosowania tych blach w technice maszyn elektrycznych. Wada 10 15 20 30 znanych rozwiazan jest duzy promien orbity sta¬ bilnej betatronu oraz zwiazana z tym duza obje¬ tosc i ciezar obwodu magnetycznego.Celem wynalazku jest zmniejszenie objetosci i ciezaru obwodu magnetycznego betatronu przy zachowaniu mozliwosci regulacji promienia orbity stabilnej przez zmiane odstepu miedzy biegunami wewnetrznymi i przy utrzymaniu chlodzenia po¬ wietrznego wymuszonego przy niewielkiej pred¬ kosci przeplywu.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez zwiekszenie srednicy bieguna wewnetrznego wykonanego z zimnowalcowanych anizotropowych blach magnetycznych do ponad 0,7 srednicy orbi¬ ty stabilnej i przez nowa konstrukcje czesci cen¬ tralnej szesciojarzmowego obwodu magnetyczne¬ go betatronu. W konstrukcji tej bieguny we¬ wnetrzne sa centrowane przy pomocy dwu piers¬ cieni wspólsrodkowych a dystansowane - przy po¬ mocy przekladki, natomiast bieguny zewnetrzne sa centrowane i dystansowane na jednym piers¬ cieniu. W rozwiazaniu wedlug wynalazku kieru¬ nek indukcji magnetycznej w biegunie wewnetrz¬ nym jest skosny wzgledem kierunku latwego ma¬ gnesowania blach anizotropowych. Warunek na wymiar srednicy bieguna wewnetrznego zapewnia uzyskanie nasycenia blach bieguna wewnetrznego zarówno w powierzchni plaskiej jak i na po¬ wierzchni walcowej. 551083 Zastosowanie wynalazku pozwolilo w przypad¬ ku betatronu o energii 30 megaelektronowoltów na zmniejseznie promienia orbity stabilnej o 20 procent i na zmniejszenie objetosci i ciezaru ca¬ lego obwodu o 40 procent w stosunku do znanych rozwiazan.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój obwodu magnetycznego betatronu plaszczyzna osiowa a fig. 2 przekrój obwodu plaszczyzna orbity stabil¬ nej.Biegun zewnetrzny dolny A2 umocowany jest srubami do plyty podstawowej C. Górny biegun zewnetrzny At jest centrowany i dystansowany wzgledem dolnego ceramicznego pierscieniem szli¬ fowanym E. Biegun wewnetrzny dolny B2 jest mocowany do plyty podstawowej C srubami. Bie¬ gun wewnetrzny górny Bt jest centrowany z dol¬ nym przy pomocy dwu pierscieni Ft i F2 z zywicy epoksydowej z wypelniaczem porcelanowym. Kaz¬ dy z pierscieni jest przyklejony do odpowiedniego bieguna. Bieguny wewnetrzne sa dystansowane przekladka G oraz scisniete przy pomocy sruby centralnej H. Sruby promieniowe K zapewniaja trwale wspólsrodkowe ustawienie biegunów we¬ wnetrznych Bj i B2 i zewnetrznych Alt A2. 4 Jarzma obwodu L sa mocowane do pierscieni biegunów zewnetrznych promieniowych srubami M. Bieguny wewnetrzne B sa wykonane z anizo- tropowych zimnowalcowanych blach magnetycz¬ nych przy czym srednica bieguna wewnetrznego D jest wieksza od 0,7 sredniej orbity stabilnej Do. PL