Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.Y.1968 55104 KI. 59 a, 19 MKP F05b WHk, +(oo UKD Twórca wynalazku: Mieczyslaw Zielinski Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego im. Bolesla¬ wa Krzywoustego Przedsiebiorstwo Panstwowe, Wroclaw (Polska) Urzadzenie do regulacji wydajnosci hydraulicznej pompy lub silnika Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie regu¬ lujace wydatek wielotloczkowej pompy osiowej o zmiennej wydajnosci lub silnika za pomoca hy¬ draulicznego sterowania i przestawiania tarczy wychylnej.Wiadomo juz, ze do regulacji wydatku za po¬ moca przestawiania tarczy wychylnej stosuje sie urzadzenia przestawiajace ja, z wydatku maksy¬ malnego na zerowy lub odwrotnie, pokretlem recznym, sila sprezyny lub przy pomocy ukladu hydraulicznego, w sklad którego wchodzi pompa pomocnicza, zawór sterujacy, mechanizm hydra¬ uliczny wykonawczy oraz przewody laczace te elementy.Uklady hydrauliczne przesterowywania pompy wykazuja te niedogodnosc, ze zawór sterujacy doplywem plynu do mechanizmu wykonawczego jest skomplikowanej konstrukcji bez zaworu upustowego regulujacego maksymalne cisnienie w ukladzie, bez mozliwosci zabezpieczenia poloze¬ nia neutralnego zerowego.Sam ksztalt tulei sprzezonej z czopem tarczy jest skomplikowany przez naciecie szeregu kana¬ lów obwodowych doprowadzajacych i odprowa¬ dzajacych plyn do zaworu, co powieksza gaba¬ ryty zaworu. Suwak ulozyskowany na lozyskach tocznych równiez powoduje powiekszenie gabary¬ tów zewnetrznych.Celem wynalazku jest urzadzenie regulujace wydatek wielotloczkowej pompy osiowej o zmien- 10 15 20 25 30 2 nej wydajnosci o prostej konstrukcji, malych wy¬ miarach zewnetrznych, zabezpieczajacego prawi¬ dlowa prace pompy oraz niezawodne sterowanie.Urzadzenie regulujace wedlug wynalazku jest rozwiazane w sposób nastepujacy: tarcza wychyl- na utrzymywana jest oraz ustawiana w okreslo¬ nym polozeniu przy pomocy hydraulicznego me¬ chanizmu wykonawczego, mocowanego na korpu¬ sie pompy przy czopie tarczy wychylnej. Dwa tloki tego mechanizmu obejmuja koncówke dzwigni stanowiacej przedluzenie tarczy wychyl¬ nej i przesuwaja sie ruchem posuwisto-zwrotnym pod wplywem cieczy pod cisnieniem doprowadzo¬ nej ponad nimi.Za posrednictwem dzwigni ruch postepowy tlo¬ ków^ jest zamieniony na ruch obrotowy tarczy wychylnej. Cisnienie nad tloki jest dostarczane z dodatkowej pompy, przykladowo zebatej po¬ przez zawór rozdzielczy sprzezony z drugim czo¬ pem tarczy wychylnej, sterowany przy pomocy dzwigni. Dodatkowo zawór rozdzielczy wyposazo¬ ny jest w zawór upustowy, regulujacy maksymal¬ ne cisnienie w ukladzie regulacyjnym, które jest stale i rózne od cisnienia tloczenia, co zapewnia prawidlowa prace ukladu sterowania podczas pra¬ cy pompy na niskim cisnieniu tloczenia.Na zalaczonych rysunkach przedstawione jest przykladowo rozwiazanie wynalazku dla wielo¬ tloczkowej pompy osiowej o zmiennej wydajnosci.Fig. 1 przedstawia schemat calego ukladu, 5510455104 fig. 2 .— przekrój poprzeczny zaworu rozdzielcze¬ go, fig. 3 — przekrój wzdluzny mechanizmu wy¬ konawczego.Urzadzenie do regulacji wydajnosci sklada sie z pomocniczego zródla cisnienia na przyklad z pompy zebatej 1, zaworu rozdzielczego 5, me¬ chanizmu wykonawczego 8 oraz przewodów hy¬ draulicznych laczacych doplyw i odplyw plynu do poszczególnych mechanizmów urzadzenia. Zawór rozdzielczy zawiera suwak 4 z odpowiednio uksztaltowanymi wycieciami na obwodzie, umie¬ szczony w tulei 19 sprzegnietej poprzez tulejke 18 z czopem tarczy wychylnej 17.Mechanizm wykonawczy 8 zawiera dwa tloczki 11, 13 obejmujace zakonczenie dzwigni 16 stano¬ wiacej przedluzenie tarczy wychylnej. Dzialanie ukladu przedstawionego na fig. 1 jest nastepuja¬ ce: plyn pod cisnieniem tloczenia pompy 1 do¬ plywa przewodem 2 do wyciecia 3 suwaka 4 — zaworu rozdzielczego 5, skad -poprzez zawór prze¬ lewowy 6» wraca do zbiornika bezposrednio lub poprzez wnetrze pompy. W wypadku przestawie¬ nia dzwigni 7, przymocowanej do suwaka roz¬ dzielczego 4, z dowolnego polozenia w kierunku C nastapi obrót suwaka 4 i wyciecie 3 zostanie po¬ laczone z kanalem 9, a plyn tym kanalem prze¬ plynie do komory 10 tloka 11 mechanizmu wyko¬ nawczego 8. Komora 12 tloka 13 zostanie jedno¬ czesnie polaczona kanalem 14 z wycieciem 15 wy¬ konanym w suwaku rozdzielczym 4 i poprzez otwór 23 plyn z komory 12 zostanie odprowadzony do wnetrza pompy, a stamtad do zbiornika.Tlok 11 w swym ruchu w kierunku od tloka 13 naciska na koncówke dzwigni 16 zamocowanej na czopie tarczy wychylnej 17 i powoduje obrót tar¬ czy wychylnej wokól jej czopów 20, 21. Obrót tar¬ czy wychylnej 17 powoduje obrót tulei 19 sprze¬ zonej z czopem 21 tarczy wychylnej poprzez tulej¬ ke 18, co powoduje odciecie plynu doplywajacego do komory 10 jak równiez odplyw plynu z ko¬ mory 12. 10 20 25 35 40 Tarcza w nowym polozeniu jest zablokowana przez dwa tloki 11, 13. Samoczynny obrót tarczy wychylnej 17 jest niemozliwy, gdyz nawet przy minimalnym jej wychyleniu sprzezona z tarcza wychylna tuleja 19 otwiera kanaly laczac odpo¬ wiednie przestrzenie 12, 13 z cisnieniem i zlewem co powoduje przywrócenie stanu poczatkowego.Jedynie przemieszczenie dzwigni 7 powoduje zmiane polozenia tarczy wychylnej, a tym samym zmiane wydajnosci pompy.Dzwignia 7 ze swojego polozenia zerowego, przy którym wydatek pompy wynosi zero, moze byc przemieszczona w obydwa kierunki to jest w le¬ wo i w prawo. Sprezyna 22 zabezpiecza powrót dzwigni 7 odchylonej z polozenia zerowego do po¬ lozenia zerowego oraz ustala ja w tym polozeniu.Tego rodzaju urzadzenie wyzej przedstawione jest prostej budowy, malych wymiarów zewnetrz¬ nych oraz zapewnia prawidlowa prace pompy i jej niezawodne sterowanie. PL