Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.IV.1968 55102 KI. 42 m7, 3/14 MKP G 06 m 3 . N I A "[jl&zedu Patentowego Polskie] Bzeczyri- ¦ a\ V ^i Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Stanislaw Badura, mgr inz. Jacek Glados, mgr inz. Zdzislaw Karolczak, mgr inz.Jerzy Pilch-Kowalczyk Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Licznik róznicowy i Przedmiotem wynalazku jest licznik róznicowy do liczenia materialów dozowanych i wazonych oraz do liczenia wozów kopalnianych, próznych i pelnych na punktach zaladowczych.Dotychczas do wykazywania róznicy materia¬ lów wazonych, dozowanych oraz do liczenia wto- zów próznych i pelnych na kopalnianych punk¬ tach zaladowczych sa stosowane pojedyncze tele¬ foniczne liczniki sumujace. Stosowanie tych licz¬ ników ma te wade, ze wymaga pracochlonnego obliczania róznicy ze wskazan wyliczonych przez poszczególne liczniki. Znany jest co prawda licz¬ nik róznicowy, którego kólko zebate mechanizmu liczenia jest sprzezone za pomoca zapadek ze zworami elektromagnesów jednego lub drugiego systemu.Zapadki tego licznika powoduja jednak czeste zakleszczenia, które unieruchamiaja licznik. Licz¬ nik ten ponadto nie ma mechanizmu do sprowa¬ dzania do zera cyfrowych kól mechanizmu licza¬ cego, co takze ogranicza jego zakres stosowania.Znany jest takze na przyklad z patentu szwajcar¬ skiego nr. 282437 licznik wartosci maksymalnej wyposazony w dwa liczace mechanizmy sprzezone za posrednictwem róznicowego mechanizmu, w ce¬ lu uzyskania automatycznego polaczenia mecha¬ nizmów, gdy pierwszy z nich przekroczy ustalona wartosc maksymalna. Licznik ten jednak nie umozliwia liczenia róznicy dwóch mierzonych wielkosci.Powyzsze wady eliminuje licznik róznicowy za¬ opatrzony w dwa elektromagnesy, napedzajace skokowo, w przeciwnych kierunkach dwa zapad¬ kowe kola, które zgodnie z wynalazkiem sa pola¬ czone z póloskami róznicowego mechanizmu, któ¬ rego ramka jest polaczona trwale z zebatym ko¬ lem, zazebionym z kolem polaczonym z pierwszym cyfrowym kolem liczacego mechanizmu, którego os jest polaczona z pokretlem za pomoca dwóch osadzonych pod katem 90° w ramie stozkowych kól, przy czym rama jest osadzona przesuwnie na prowadnicach i dociskana w kierunku zebatego kola, spiralnymi sprezynami, osadzonymi na pro¬ wadnicach i opartymi o boczna scianke licznika.Licznik wedlug wynalazku bezposrednio wylicza zadana róznice impulsów podawanych na dwa elektromagnesy oraz umozliwia skasowanie wyli¬ czonej róznicy w dowolnym momencie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony 20 w przykladowym wykonaniu na rysunku, na któ¬ rym "fig. 1 przedstawia licznik róznicowy w wido¬ ku z boku, fig. 2 — przekrój liczacego mechaniz¬ mu wzdluz linii A—A, a fig. 3 — przekrój rózni¬ cowego mechanizmu wzdluz osi B—B. 25 Licznik róznicowy wedlug wynalazku jest umie¬ szczony w blaszanej obudowie, która sklada sie z czolowej sciany 1, bocznych scian 2, dzialowej sciany 3 oraz tylnej sciany 4. Na czolowej scianie 1 jest osadzone pokretlo 5, sluzace do kasowania 30 wartosci liczonej. 10 15 551023 W bocznych scianach 2 i scianie dzialowej 3 sa ulozyskowane obie póloski 6 i 7 róznicowego me¬ chanizmu oraz os 8 liczacego mechanizmu. Tylna sciana 4 jest polaczona z izolacyjna plyta 9, do której sa zamocowane dwa elektromagnesy 10 oraz trzy zaciski 11 do podlaczenia elektrycznych obwodów. Elektromagnesy 10 sa umieszczone tak, aby ich przegubowe zwory 12 dzialaly przeciw- sobnie, na dwa zapadkowe kola 13 osadzone na osiach 6 i 7. Na koncach jednej i drugiej zwory 12 zamocowane sa ruchome zapadki 14, których zadaniem jest unieruchomienie kola 13 po obróce¬ niu go o jeden zab, koncem zwory 12.Kola 13 sa polaczone za pomoca kolków 15 z osiami 6 i 7, na których sa osadzone napedowe zebate kola 16 róznicowego mechanizmu, zazebio¬ ne z obiegowymi kolami 17 osadzonymi obrotowo w ramce 18. Ramka 18 róznicowego mechanizmu jest polaczona trwale z zebatym kolem 19 zaze¬ bionym z kolem 20 polaczonym z pierwszym cy¬ frowym kolem 21 liczacego mechanizmu, które przy jednym, pelnym obrocie przerzuca o jedna cyfre nastepne cyfrowe kolo 22 poprzez przerzuca¬ jace kola 23.Kola cyfrowe .21, 22 sa osadzone swobodnie na osi 8, która ma wyzlobione cztery rowki 24, w które zachodza zapadki 25, cyfrowych kól 21, 22 w chwili kasowania wartosci liczonej przez prze¬ suniecie w bok ramy 26 kasujacego mechanizmu.W ramie 26 jest osadzone pokretlo 5 ze stozko¬ wym, zebatym kolem 27 zazebionym pod katem 90° z identycznym kolem 28 osadzonym na osi 8.Rama 26 jest osadzona przesuwnie na prowadni¬ cach 29 i dociskana w kierunku kola 20 spiralny¬ mi sprezynami 30, osadzonymi na prowadnicach 29 i opartymi o boczna sciane 2 licznika. Wlasci¬ we polozenie cyfry po skasowaniu w trakcie li¬ czenia, ustala plaska sprezyna 31 na zapadkowym kole 13.Przez nadanie impulsu na jeden z elektromag¬ nesów 10, zwora 12 zostaje przyciagnieta do rdze¬ nia, co powoduje cofniecie zapadki 14 o jeden zab zapadkowego kola 13. Przy ruchu powrotnym zwory 12 w przeciwnym kierunku nastepuje obrót zapadkowego kola 13 w tym samym kierunku o jeden zab. Plaska sprezyna 31 nie zezwala na obrót kola 13 w przeciwnym kierunku.Obrót kola 13 powoduje obrót ramki 18 rózni¬ cowego mechanizmu i polaczonego z nia zebatego kola 19. Obrót kola 19 powoduje obrót kola 20 oraz pierwszego cyfrowego kola 21. Przy zadzia- 55102 4 laniu drugiego elektromagnesu 10 dzialanie jest identyczne z tym, ze wskutek posrednictwa róz¬ nicowego mechanizmu, kolo 19 obraca sie w prze¬ ciwnym kierunku, powodujac równoczesnie obrót 5 pierwszego cyfrowego kola 21 takze w przeciw¬ nym kierunku.Nastepuje w ten sposób odejmowanie dwóch liczonych wartosci. Kola cyfrowe 21, 22 obracaja sie swobodnie w obu kierunkach na osi 8. Chcac 0 skasowac wyliczona wartosc, przechyla sie o kat a wynoszacy okolo 5° czolowa sciane 1 licznika, po¬ wodujac w ten sposób rozlaczenie zazebionych ze soba kól 19 i 20, a nastepnie przesuwa sie w pra¬ wo sprzezone z osia 8 pokretlo 5, az do oporu i przekreca je w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara az do momentu, gdy wszyst¬ kie cyfrowe kola 21, 22 pokaza zero.Przy przesunieciu w bok osi 8, zapadki 25 cy¬ frowych kól 21, 22 zachodza w rowki 24 umozli¬ wiajac w ten sposób cofniecie kól 21, 22 do stanu zerowego przy obrocie pokretlem 5. Po ustaleniu zera, nalezy nasunac czolowa sciane 1 do po¬ przedniego polozenia powodujac w ten sposób po¬ nowne zazebienie kól 19 i 20. PL