Pierwszenstwo: Opublikowano: 18. III. 1968 55093 KI. 30 b, 2/01 MKP A 61 c UKD ¦l/W Twórca wynalazku i Julian Wojtowicz, Mosina (Polska) wlasciciel patentu Prostnica stomatologiczna Wynalazek dotyczy prostnicy do celów stoma¬ tologicznych, majacej niestosowany dotychczas w prostnicach mechanizm zaciskowy dla wiertla dentystycznego.Znane prostnice dentystyczne mialy we wnetrzu obudowy umieszczone wrzeciona, w których wy¬ konany byl wspólosiowy otwór, o srednicy dosto¬ sowanej do srednicy wiertla. Do zamocowywania wiertla we wrzecionie sluzyl zaciskowy mechanizm dzwigniowo-krzywkowy o dosc skomplikowanej konstrukcji, który w praktyce czesto ulegal zu¬ zyciu lub uszkodzeniu. Naprawa lub wymiana te¬ go mechanizmu wymagala pracy wykwalifikowa¬ nego personelu. Z tej przyczyny lekarz podczas pracy musial dotychczas dysponowac co najmniej dwoma prostnicami, aby w razie potrzeby móc wymienic uszkodzona na sprawna. Wada znanych prostnic bylo równiez to, ze mechanizm dzwig¬ niowo-krzywkowy dociskal wiertlo poprzecznie do jego osi do wewnetrznej sciany wrzeciona. Z tego wzgledu wiertlo bylo zakleszczone w pewnym stop¬ niu niewspólosiowo, co powodowalo jego bicie podczas pracy. Oczywiscie pirzyczynialo sie to do wiekszego bólu podczas zabiegu stomatologicz¬ nego. Wada znanych prostnic bylo równiez to, ze wrzeciono tarlo o zewnetrzna obudowe praktycz¬ nie na calej swej powierzchni, musialo byc wiec dokladnie smarowane. Nadmiar smaru mógl jednak byc przyczyna zabrudzenia rak lekarza i wiertla podczas pracy, co ze wzgledów higienicznych bylo 2 bardzo szkodliwe. Bicie wiertla i trudnosci w sma¬ rowaniu wrzeciona utrudnialy znacznie ich uzycie do nowoczesnych wysokoobrotowych wiertarek dentystycznych. 5 Celem wynalazku jest skonstruowanie prostni¬ cy, w której wiertlo byloby mocowane dokladnie wspólosiowo, której lozyska gwarantowalyby do¬ bre smarowanie bez mozliwosci zanieczyszczenia rak lekarza i wiertel oraz w której uszkodzone lub !0 zuzyte elementy moglyby byc z latwoscia w krót¬ kim czasie wymienione.Cel ten wedlug wynalazku osiagnieto dzieki te¬ mu, ze we wnetrzu wrzeciona jest wykonany gwintowany wspólosiowy kanal, w który jest 15 wkrecona gwintowana stozkowa czesc znanej w za¬ sadzie zaciskowej tulejki do wiertel, której we¬ wnetrzny kanal ma koncowa czesc o przekroju pólkolistym.Przyklad wykonania prostnicy wedlug wyna- 20 lazku uwidoczniono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia .te prostnice w wi¬ doku bocznym, czesciowo w przekroju osiowym, fig. 2 — wrzeciono prostnicy w widoku bocznym, fig. 3 — wrzeciono po zdemontowaniu glowicy 25 w widoku bocznym, fig. 4 — wrzeciono wedlug fig. 3 w przekroju osiowym, fig. 5 — tulejke za¬ ciskowa w widoku bocznym, fig. 6 — te tulejke w przekroju wzdluz linii A-A na fig. 5 w po¬ wiekszonej podzialce, fig. 7 — te tulejke w prze- 30 kroju wzdluz linii B-B na fig. 5 w powiekszonej 550933 55093 4 Po zamocowaniu prostnicy do linki napedowej wiertarki dentystycznej w znany sposób, wiertlo dentystyczne chwytane jest pinceta -uwidoczniona na fig 11, której wewnetrzne chwytajace powierz- 5 chnie sa w calosci moletowane i wprowadzane sa do kanalu 14 tulejki zaciskowej, tak by jego spilowany koniec wszedl do pólkolistego otworu 16 tulejki 7. Z chwila uruchomienia wiertarki i lekkim przytrzymaniu wiertla pinceta tulejka 7 10 wkreca sie w przedni gwintowany otwór wrze¬ ciona, co — dzieki stozkowej koncówce — powo¬ duje zacisniecie sie szczek 13 i zamocowanie wiertla w prostnicy. Podczas pracy tulejka jest samoczynnie zaciskana, przy czym sila zacisku 15 jest tym wieksza im wiekszy jest opór wiertla podczas wiercenia. (Tulejka zaciskowa ma prawy gwint, a dentystyczne wiertarki obracaja sie rów¬ niez w prawo, to jest zgodnie z kierunkiem ru¬ chu wskazówek zegara). Przy wyjmowaniu wiertla 20 nalezy uchwycic je pinceta i pokrecic nim w le¬ wo. Na skutek stozkowatego ksztaltu gwintowa¬ nej czesci V tulejki zaciskowej 7, sila potrzebna do odkrecenia tej tulejki jest bardzo mala. Po odkreceniu tulejki wiertlo zostaje zwolnione i mo- 25 ze byc bez trudnosci wyjete.Podczas pracy wiertarki samosmarujace lo¬ zyskowe pierscienie 11 i 12 zapewniaja prawidlowe ulozyskowanie i bardzo, cicha prace wrzeciona, nie dopuszczajac przy tym wyciekanie smaru na zew- 30 natrz.W prostnicy wedlug wynalazku w praktyce usz¬ kodzeniu lub zuzyciu moze ulec jedynie zaciskowa tuleja 7 oraz lozyskowe pierscienie 11 i 12. Ele¬ menty te sa latwo dostepne i moga byc wymienione 35 przez lekarza we wlasnym zakresie.Bardzo prosta konstrukcja prostnicy, umozliwia stosowanie do jej budowy materialów mniej szla¬ chetnych niz do konstrukcji prostnic do tej pory produkowanych. podzialce, fig. 8 — tulejke zaciskowa w przekroju osiowym, fig. 9 — glowice wrzeciona w widoku bocznym, fig. 10 — te glowice w przekroju osio¬ wym, fig. 11 — pincete do zakladania wiertel w widoku perspektywicznym, fig. 12 — klucz do rozbierania wrzeciona w widoku perspektywicz¬ nym, fig. 13 <— pierscien lozyskowy wrzeciona w widoku czolowym, fig. 14 — pierscien lozysko¬ wy glowicy wrzeciona w widoku czolowym, fig. 15 — zlacze prostnicy i linki napedowej wiertarki dentystycznej w widoku bocznym, fig. 16 — to zlacze w przekroju osiowym, fig. 17 — sprzeglo linki napedowej wiertarki i wrzeciona w widoku bocznym, fig. 18 — to sprzeglo w przekroju osio¬ wym, fig. 19 — tulejke lozyskowa sprzegla w wi¬ doku bocznym, fig. 20 — te tulejke w przekroju osiowym, a fig. 21 — prostnice w widoku bocz¬ nym.Przy prostnicy uwidocznionej na fig. 1 w zlacze 1 o znanej konstrukcji jest wkrecony gwintowany koniec lozyskowej tulei 2. W tulei tej jest ulo¬ zyskowane znane sprzeglo 3, majace w tylnym koncu "Dtwór o przekroju prostokatnym, w który wchodzi nieuwidoczniona na rysunku prostokatna koncówka napedowej linki. Przedni koniec sprze¬ gla 3 jest gwintowany i jest on wkrecony w osio¬ wy tylny otwór wrzeciona 4. W przednim gwin¬ towanym na zewnatrz koncu wrzeciona jest wy¬ konany gwintowany otwór 5. Zewnetrzny gwint sluzy do nakrecania nan glowicy 6 wrzeciona, a wewnetrzny gwint w otworze 5 — do mocowa¬ nia zaciskowej tulejki 7. W stozkowej powierz¬ chni tulejki zaciskowej o znanej w zasadzie kon¬ strukcji jest naciety gwint. Do lozyskowej tulei 2 jest za pomoca sruby 8 przykrecona obudowa 9 prostnicy, do której jest przytwierdzona rurka 10, sluzaca do doprowadzania wody chlodzacej na wiertlo. Ulozyskowanie wrzeciona i jego glo¬ wicy w obudowie 9 zrealizowano za pomoca dwu samosmarujacych lozyskowych pierscieni 11 i 12, na przyklad z filcu nasyconego smarem.Konstrukcja zaciskowej tulei 7 jest przedsta¬ wiona na fig. 5—8. Na stozkowej czesci 7' tulei 7 jest naciety gwint. W scianach tulei sa wykonane trzy symetrycznie rozmieszczone wzdluzne nacie¬ cia, dzieki czemu uformowane zostaja trzy zacis¬ kowe szczeki 13. Wewnetrzny kanal 14 tulei ma w przedniej czesci przekrój kolisty, a w tylnej czesci :— oznaczonej na rysunku liczba 16 — przekrój pólkolisty, przystosowany do ksztaltu tylnych konców wiertel, które winny byc z jed¬ nej strony plasko spilowane w znany sposób.W zewnetrznych scianach wrzeciona 4 i jego glowicy 6 sa dwustronnie wykonane plaskie wy¬ brania 15, sluzace do chwytania tych elementów plaskimi kluczami, uwidocznionymi przykladowo ria fig. 9.Prostnica dentystyczna wedlug wynalazku dzia¬ la w nastepujacy sposób: PL