W ostatnich latach nabrala duzego zna¬ czenia mysl nagromadzania ciepla dla wy¬ równania wahan przy wytwarzaniu i zuzy¬ waniu energji parowej. Oprócz zbiorników do pary zuzytej (zbiorniki wody, zbiorniki dzwonowe i t. d.) znane sa i zbiorniki o wysokiem cisnieniu, np. systemu Rutha, oraz zbiorniki do pary zasilajacej, róznych kon¬ strukcji. Wszystkie tego rodzaju zbiorniki maja jedna wspólna wade, a mianowicie, mala pojemnosc na jednostke objetosci, przy stosunkowo kosztownem urzadzeniu tak, ze tylko w wyjatkowych wypadkach oplaca sie nagromadzanie pary.Mysla przewodnia wynalazku jest to, ze energja majaca byc nagromadzona, nie zamienia sie odrazu w pare, lecz gromadzi sie cieplo potrzebne dla wytworzenia pary w zbiorniku cieplnym, zbudowanym w ro¬ dzaju rekuperatorów przy wielkich pie¬ cach. Z takiego zbiornika w chwili zwiek¬ szonego obciazenia kotla, mozna otrzymac dostateczna ilosc wysoko przegrzanego po¬ wietrza. W ten sposób podczas malego ob¬ ciazenia kotla, mozna sobie zrobic pewien zapas energji, która moze byc uzyta wtedy, gdy obciazenie kotla zacznie sie powiek¬ szac. Jednoczesnie i stopien sprawnosci pa¬ leniska sie powieksza, gdyz temperatura gazów spalinowych sie nie zmienia,, chociaz temperatura plomieni jest znacznie wyzsza z powodu przegrzania wtórnego powietrza.Z tego wyplywa, ze przy niezwiekszonej ilosci opalu ilosc ciepla otrzymanego be¬ dzie wieksza.Tego rodzaju urzadzenie ma duza za-lete takze przy paleniskach gazowych, np, przy opalaniu kotlów gazami z pieców ko¬ ksowych, gdzie dostarczanie gazu jest bar¬ dzo równomierne; dotychczas nadmiar ga¬ zu, przy wahaniu zapotrzebowania pary, bezuzytecznie sie spalal, gdyz ustawianie zbiorników gazu w koksowniach na wzór zbiorników w zakladach gazowych okaza¬ lo sie niepraktyczne i za drogie; Natomiast w niniejszym wypadku jest mozliwe wyzy¬ skac uzytecznie cieplo calej ilosci gazu pod kotlami, których srednia wydajnosc pary harmonizuje ze stala iloscia dostar¬ czanego ^azu; Podczas malego zuzycia pa¬ ry nadmiar gazu zostanie zuzyty do opala¬ nia zbiornika ciepla, a przy zwiekszonem zuzyciu pary cieplo w ten sposób nagro¬ madzone zostanie zuzyte do ogrzania wtór¬ nego powietrza. A wiec taki zbiornik ciepl¬ ny przedstawia soba regulator albo bufor zastepujacy nieekonomiczny albo niedaja¬ cy sie wykonac zbiornik gazu. Cale urza¬ dzenie wiec pracuje w ten sposób, ze nad¬ miar energji nie jest magazynowany w swojej ostatecznej formie, czyli pod posta¬ cia pary, ani w swojej pierwotnej formie czyli pod postacia paliwa, lecz w formie posredniej t. j. pod postacia energji ciepl¬ nej, uwolnionej podczas palenia. W ten sposób energja nietylko zostanie nagroma¬ dzona w bardzo prosty i wymagajacy malo miejsca sposób, ale takze jest w kazdej chwili zdatna i wolna do dalszego uzytku.Specjalnie dobry sposób zastosowania nadaje sie wtedy, gdy kociol parowy i zbiornik ciepla moga byc opalane z jedne¬ go wspólnego paleniska, z którego gazy spalinowe mozna dowolnie kierowac albo pod kociol albo do zbiornika. Ten wypa¬ dek pokazany jest schematycznie na zala¬ czonym rysunku na fig. 1 i 2.Urzadzenie kotlowe sklada sie z gór¬ nego walczaka a i z rurek wodnych 6, po¬ miedzy któremi w zwykly sposób przecho¬ dza gazy spalinowe do kanalu kominowe¬ go c. Opalanie uskutecznia sie przez pal¬ nik e, polaczony z przewodem gazowym d.W chwilach mniejszego zapotrzebowania pary palnik ssie zimne powietrze przez o- twór / i przez dysze g wpycha go do pa¬ leniska h. Pod paleniskiem h umieszczony jest zbiornik cieplny i, wypelniony kratko¬ wym murem ogniotrwalym dowolnego sy¬ stemu. Czesc plomienia wchodzi otworem k do zbiornika cieplnego i, gdzie oddaje swoje cieplo i przechodzi dalej do kanalu kominowego c, co uskutecznia sie przez od¬ powiednie ustawienie klapy m.Kiedy zbiornik i jest rozpalony i zapo¬ trzebowanie pary zacznie sie zwiekszac, al¬ bo doplyw gazu z jakiegokolwiek powodu sie zmniejszy, wtedy klape m przesuwa sie do pozycji pokazanej na fig. 2. Trzeba jednak zwrócic uwage na to, ze klapa m znajduje sie w takiem miejscu, gdzie gazy jak wchodzace tak i wychodzace maja naj¬ nizsza temperature, wobec czego w calym mechanizmie zadna czesc nie jest wysta¬ wiona na dzialanie wysokiej temperatury.Z powodu ssacego dzialania palnika e po¬ wietrze z zewnatrz przechodzi kanalami / i. n, ogrzewa sie w zbiorniku i i przechodzi otworem o do paleniska, gdzie sie miesza z gazami. W ten sposób kociol nietylko ze otrzyma wieksza ilosc ciepla przyniesione¬ go z ogrzanem powietrzem, ale takze tem¬ peratura spalania gazu jest wyzsza. Zamy¬ kanie otworu k jest niepotrzebne, gdyz wiekszosc goracego powietrza przechodzi otworem o. Przeplywajace przez zbiornik powietrze ma znaczna szybkosc, gdyz pal¬ nik i komin ssa latwiej powietrze cieple, niz zimne. 0 ile zaczniemy klapa m przymy¬ kac dostep powietrza do zbiornika i, wte¬ dy brakujace powietrze zimne doprowa¬ dza sie otworem /. Wobec tego ma sie moz¬ nosc mieszania w dowolnym stosunku po¬ wietrza zimnego z cieplem zapomoca kla¬ py m.Klape m mozna ustawic takze posrod¬ ku i wtedy zbiornik i jest wylaczony. W tej pozycji klapa znajduje sie w chwili, gdy — 2 —zuzycie pary odpowiada ilosci dostarcza¬ nego gazu, który wtedy spala sie z zimnem powietrzem ssanem bezposrednio z atmo¬ sfery.Obsluga kotlów z takim zbiornikiem ciepla jest nadzwyczaj prosta, nawet prost¬ sza, niz zwyczajnych kotlów. Przy prawi¬ dlowym doplywie gazu palacz potrzebuje tylko uwazac na manometr i wahania ci¬ snienia pary regulowac klapa m. O ile zmniejszy sie doplyw gazu, to palacz musi naturalnie regulowac zasuwa kominowa, a- zeby nadmiar wtórnego powietrza byl jak- najmniejszy. Mozna takze zastosowac jed¬ no ze znanych urzadzen samoregulujacych, dzialajacych w zaleznosci od cisnienia pary.Ponizej podana jest mysl przewodnia wynalazku w przykladzie liczbowym. Ko¬ ciol pokazany na rysunku posiada 300 m2 powierzchni ogrzewalnej. Umieszczony na dole zbiornik cieplny zawiera 110 tonn mu¬ ru ogniotrwalego o uzytkowej powierzchni 400 m2. Przy opalaniu gazem z pieców ko¬ ksowych dla wytworzenia 6 tonn pary na godzine potrzeba okolo 1300 m3 gazu, tem¬ peratura spalania wynosi teoretycznie 1850°C. Przytem zbiornik cieplny mozna ogrzac do 1500°C, tak iz nagromadzic w nim mozna 33 mil jony cal. Chcac jednak stopien sprawnosci zbiornika utrzymac na tej samej wysokosci co stopien sprawnosci paleniska, trzeba zadowolnic sie 50% ogól¬ nej ilosci nagromadzonego ciepla czyli ló1/^ mil jonami cal. Dla nagromadzenia tej ilo¬ sci ciepla trzeba spalic 5200 m3 gazu. Wo¬ bec tego, ze kociol normalnie zuzywa 1300 iii3 gazu, to przy ograniczeniu zapo¬ trzebowania pary do 50% normalnego zu¬ zycia, powyzsza ilosc ciepla mozna nagro¬ madzic w ciagu 8 godzin, ewentualnie przy niesprzyjajacych warunkach, w ciagu 12-tu godzin.Powietrze odbierane ze zbiornika ma temperature okolo 1200°C, i zawiera cieplo w ilosci 50% ciepla powstalego i uwolnio¬ nego podczas spalania. Przez podniesienie sie tefnperatuty spalania, zwiekszy si$ jed¬ noczesnie i spadek temperatury pomiedzy kotlem i gazami spalinowemi o 50% (w przyblizeniu),, wskutek czego bez zwieksze¬ nia strat kominowych, wydajnosc kotla moze byc powiekszona o 50%. O ile wiec przyjac normalna wydajnosc kotla na 100%, to z powyzszego wynika, ze kociol mozna regulowac i obciazac w granicach od 50% do 150%, przy niezmiennym stop¬ niu sprawnosci i bez potrzeby zmiany nor¬ malnego doplywu gazu. Poza temi grani¬ cami, naturalnie, mozna jeszcze dalej regu¬ lowac wydajnosc kotla, jednak jednocze¬ snie trzeba regulowac i doplyw gazu.Przy opalaniu gazem z wielkich pieców, warunki zmienia sie o tyle, ze regulowanie wydajnosci kotla lezy w granicach od 50%—130%.Niema zadnych przeszkód do tego, aze¬ by zbiornik cieplny w stosunku do kotla zrobic jaknaj wiekszy, a to dla tego celu, azeby mozna np, wyzyskac gaz wytwo¬ rzony w hucie w niedziele. W tym wypad¬ ku mozna zbiornik cieplny wybudowac zu¬ pelnie niezaleznie i oddzielnie od kotla i zbiornik taki moze sluzyc dla calej baterji kotlów. Oprócz opisanego przykladu opa¬ lania gazem, mozna naturalnie stosowac wszelkie gatunki opalu azeby wyzyskac wyzej wspomniane zalety, t. j. dajaca sie regulowac wydajnosc kotla bez obnizenia stopnia sprawnosci urzadzenia.Przez zastosowanie wynalazku mozna w duzej ilosci zakladów przemyslowych skasowac tak zwane kotly buforowe, oraz przy wszystkich kotlach glównych po¬ wierzchnie ogrzewalna zmniejszyc o % bez ograniczania maksymalnej wydajnosci.Urzadzenie i koszty ruchu zbiornika cieplnego w stosunku do zbiornika gazu sa bardzo male przy uzyciu gazu z pieców ko¬ ksowych, zas przy gazie z wielkich pieców sa jeszcze mniejsze. Zbiornik cieplny moz¬ na pomiescic pod samym kotlem, nato¬ miast zbiorniki gazu potrzebuja nadzwyczaj — 3 —duzych przestrzeni. Przez zastosowanie go¬ racego powietrza wtórnego, wydajnosc ko¬ tla zwieksza sie o tyle, ze powierzchnie ko¬ tla mozna zmniejszyc do 2/3 wielkosci po¬ wierzchni potrzebnej przy jednakowej wy¬ dajnosci przy zastosowaniu zbiorników ga¬ zu. Osiagniete w ten sposób oszczednosci przy budowie urzadzen kotlowych moga pokryc wydatki zwiazane z budowa zbior¬ nika cieplnego. PL