Pierwszenstwo: Opublikowano: 18.IV.196j 54894 KI. 45 k, 1/18 MKP AOlm UKD 632.931.43 Twórca wynalazku: doc. dr inz. Stanislaw Matusz Wlasciciel patentu: Instytut Badawczy Lesnictwa, Warszawa (Polska) Sposób smarowania ochronnego upraw lesnych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób nakladania cieklych smarów ochronnych na pedy szczytowe sadzonek drzew lesnych w celu zabezpieczenia ich przed ogryzaniem przez zwierzyne oraz urzadze¬ nie do jego stosowania.Dotychczas stasowane szczotki i róznego rodza¬ ju pedzle zanurzane w naczyniach ze smarem by¬ ly niedogodne w uzyciu z tego powodu, ze podczas poslugiwania sie nimi smar przy uzyciu szczotek byl nakladany na pedy nierównomiernie, przez co igly osmajrowane byly preparatem na calej swej dlugosci a i znaczna czesc korowiny pedu szczyto¬ wego byla równiez niepotrzebnie smarowana pre¬ paratem. Taki dotychczas stosowany sposób na¬ kladania smaru powodowal nadmierne zuzycie pre¬ paratu i wplywal szkodliwie na zdrowotnosc sa¬ dzonek powodujac czesto oparzenia tkanek, a na¬ wet zamieranie pedów szczytowych.Sposób smarowania upraw bedacy przed¬ miotem wynalazku polega na tym, ze smarowa¬ niu podlegaja tylko zewnetrzne konce igiel bez smarowania kory pedu szczytowego. Stosujac ten sposób uzyskuje sie okolo 50% oszczednosci prepa¬ ratu i okolo 60°/o oszczednosci robocizny. Jak wy¬ kazaly dwuletnie badania prowadzone w Insty¬ tucie Badawczym Lesnictwa, oszczednosc prepa¬ ratu na 1 ha wynosi okolo 4 kg, oszczednosc zas robocizny okolo 3 dni/rob. na 1 ha. Biorac pod uwage to, ze w skali krajowej do smarowania ochronnego przypada rocznie okolo 60—80 tysiecy 10 15 20 25 30 hektarów, oszczednosci wynikajace z zastosowania sposobu smarowania wedlug wynalazku w skali krajowej sa duze i wyrazaja sie w panstwowym gospodarstwie lesnym oszczednoscia kilkunastu milionów zlotych rocznie.Na rysunku fig. 1 przedstawia element roboczy o ksztalcie widelkowym przystosowany do smaro¬ wania upraw, wykonany w postaci odpowiednia wygietej rurki — w widoku z góry i w widoku z boku, fig. 2 — element roboczy o ksztalcie spi¬ ralnym w widoku z góry i w widoku z boku, fig. 3 — element roboczy o — ksztalcie haczyko¬ watym w widoku z góry i w widoku z boku fig. 4 uklad róznych ksztaltów mozliwych do stosowa¬ nia elementów roboczych, fig. 5 — rózne katy ustawienia elementów roboczych w stosunku do osi zbiornika, fig. 6 — sposób smarowania igiel sa¬ dzonek sosny w widoku aksonometrycznym, fig. 7 — szpilki sosny posmarowanej ciecza ochronna i fig. 8 — podlaczenia elementu roboczego do zbiornika.Wymienione wyzej rysunki przedstawiaja rózne warianty rozwiazania technicznego, przystosowane do smarowania zewnetrznych konców igiel na pe¬ dach szczytowych chronionych sadzonek.Element roboczy przedstawiony na fig. 1 sklada sie z obsady 1, rurki 2 tworzacej kanal dopro¬ wadzajacy smar, wygietej w ksztalcie widelek, nakretki 3. Rurka 2 ma otwory 4 tworzace sitko umozliwiajace wyciek smaru na zewnatrz kanalu. 54894mu Otworki 4 sa usytuowane w kierunku linii po¬ chylych pod katem ostrym przecinajacych sie nad tyim elementem roboczym, fig. 1, 2, 2 umozliwia¬ ja swobodny wyciek i splyw cieczy po wewnetrz¬ nej ozegcj widelek z rurki 2.Podobnie jak na fig. 1, elementy robocze przed¬ stawione na fig. 2 i fig. 3 skladaja sie z obsady 1, rurki 2 wygietej w ksztalcie spirali lub haczyka i zakonczenia w postaci nakretki 3. Rurka 2 ma otwory 4 tworzace sitko, przez które przecieka ciecz na zewnatrz kanalu. Element roboczy 2 — 4 jest polaczony obsada 1 z zaworem regulacyjnym 5 a z kolei fig. 2, 3 ze zbiornikiem 6 wykonanym w postaci flaszki, banki lub prowadnicy fig. 8 a-c doprowadzajacej smar do elementu roboczego. Dla ulatwienia czyszczenia elementu roboczego koniec rurki 3 jest calfeAczpny szczelna nakladka gump- wa lub plastykowa wykonana w ksztalcie stozka lub nakretka metalowa wykonana równiez w ksztalcie stozka.W zaleznosci od rodzaju smarowanych sadzo¬ nek, techniki smarowania przyjetej dla poszcze^ gólnych gatunków i wielkosci chronionych upraw jak tez i w zaleznosci od tego, czy zabieg doko¬ nywany jest recznie czy mechanicznie, wyróznio¬ no charakterystyczne grupy ksztaltów, a to; ele¬ menty robocze o ksztaltach widelkowych a (fig. 4), o ksztaltach haczykowych b (fig. 4) i spiral¬ nych c (fig. 4). Poza tym na fig. 4 uwidoczniona jest równiez grupa a pierscieni kombinowanych d (fig. 4) laczacych uklad widelkowy z haczyko¬ watym jak równiez uklad belkowaty e (fig. 4) oraz uklad belkowaty-wielozebny f (fig. 4).Element roboczy wzgledem zbiorników smaru % maze byc podlaczony bezposrednio do zbiornika sposobem a na (fig. 8) lub posrednie za pomoca weza gumowego sposobem b (fig. 8) lub tez za pomoca sztywnej prowadnicy sposobem c (fig. 8).Przedstawione tu zostaly przykladowo trzy od¬ miany wzajemnego usytuowania zbiornika i ele¬ mentu wbomoso, JEtemmt roboczy wzgledem zbiornika moze byc róznie ustawiony tworzac ze soba katy ustawienia: OGtry, psosty, rozwarty i pólpelny.Elementy robocze (fig. 1—4) moga byc wykona¬ ne z metalu lub plastiku, moga tez byc wykona¬ ne z metalu*, na który fialezony jest plastik ochrony, lub odpowiednio pokryte powloka ochronna. 10 15 20 30 35 40 45 Sposób dzialania elementu roboczego Jest na* stepujacy: po odkreceniu zaworu 5 ciecz smaru¬ jaca wydostaje sie ze zbiornika 6 do elementu ro¬ boczego 1, 2. Ciecz, przeplywajaca przez kanal, wy¬ dostaje lie na zewnatrz przez otworki 4. W za¬ leznosci od s^opiia otwarcia zaworu 5 intensyw¬ nosc wycieku smaru na zewnatrz moze byc re¬ gulowana np. ograniczana tylko do kyopUistego wy¬ dobywania sie smaru na zewnatrz; przy wiekszym otwarciu zaworu 5 zwieksza sie intensywnosc wy¬ cieku smaru. W ten sposób w zaleznosci od tempa pracy szybkosci smarowania i zuzywania smaru mozna intensywnosc wycieku smaru dowolnie re- gulowac.Sposób nakladania smaru i poslugiwania sie ele¬ mentem roboczym przedstawia fig. 6. Uwidocznio¬ ny tu jest element roboczy w ksztalcie pierscie¬ nia podczas nakladania smaru na igly pedu szczy¬ towego trzyletniej sadzonki sosnowej. Element ro¬ boczy w ksztalcie pierscieni dzieki swej budowie umozliwia smarowanie zewnetrznych czesci igiel sosny. W czasie przesuwania pierscienia smar z lotworów przecieka na zewnatrzne konce igiel, jak przedstawia fig. 7. Taki sposób smarowania od góry otrzymuje sie przy nakladaniu elementu ro¬ boczego od góry pedu szczytowego. Zakladajac na przyklad pierscien elementu roboczego od dolu pedu szczytowego, zabieg smarowania obejmie konce igiel tylko od dolu. Mozna równiez prze¬ ciagajac pierscien w dól i do góry smarowac konce igiel po obu ich stronach. PL