Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.111.1968 54798 KI. 5 a, 49/02 MKP E 21 b Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zdzislaw Smietanski, mgr inz, Fran¬ ciszek Hwozdenski, inz. Marian Adamowski Wlasciciel patentu: Jaworznicko-Mikolowskie Zaklady Naprawcze Prze¬ myslu Weglowego, Kostuchna (Polska) Próbnik do pobierania w otworach wiertniczych prób cieczy z rozpuszczonymi w niej gazami Przedmiotem wynalazku jest próbnik do pobie¬ rania w otworach wiertniczych geologicznych prób cieczy z rozpuszczonymi w niej gazami. Celem wynalazku jest dokladne rozpoznanie warunków hydrochemicznych w rejonach przygotowanych do eksploatacji, szczególnie w rejonach, gdzie prowa¬ dzi sie wiercenie w poszukiwaniu zlóz kopalin uzytecznych.Dotychczas przy prowadzeniu wiercen zlozonych i hydrogeologicznych brak urzadzen tego typu utrudnial i praktycznie uniemozliwial prawidlowe rozpoznanie wlasnosci chemicznych wód lub cieczy na duzych glebokosciach.Próbnik wedlug wynalazku pozwala na ilosciowe okreslenie zgazowania górotworu poprzez pobra¬ nie w otworze wiertniczym na dowolnej glebo¬ kosci próbki cieczy wraz z rozpuszczonymi w niej gazami.Teleskopowa budowa umozliwia rozprezenie sie gazu zawartego w pobranej próbce cieczy do war¬ tosci cisnienia zewnetrznego, nie powodujac wzro¬ stu cisnienia wewnatrz próbnika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonanu na rysunku który przedsta¬ wia przkrój podluzny próbnika.Próbnik wedlug wynalazku sklada sie z cylindra zewnetrznego 10 zamknietego glowica 6 w której umieszczone sa chwytaki 7, iglica 5, sworzen 4 ze spoczywajacym na nim zderzakiem 3 oraz linka 2 po której opuszcza sie ciezarek 1. W cylindrze 25 30 zewnetrznym 10 znajduje sie cylinder 11 na któ¬ rym osadzony jest tlok 8.W cylindrze 11 znajduje sie tlok 9 na dolnym koncu którego jest osadzony obciaznik 15. Tlok 8 posiada otwory a laczace przestrzen miedzy cylin¬ drem 11 i tlokiem 8 z jego wnetrzem i przestrze¬ nia na zewnatrz próbnika. Przez tlok 9 prowadzi rurka 12 na koncu której jest osadzony zawór wsteczny 14. Tlok 9 jest polaczony z cylindrem wewetrznym 11 bezpiecznikiem 13 w postaci sznu¬ ra. Otwory „b" umozliwiaja usuniecie sie wody z przestrzeni miedzy tlokami 9 i 11 oraz 11 i 10.Wedlug przykladu wykonania uwidocznionego na fig. 1, urzadzenie jest przygotowane do pobierania prób w otworach wiertniczych. Celem pobierania prób opuszcza sie urzadzenie na linie 2 do otworu wiertniczego na dowolnie obrana glebokosc za po¬ moca kolowrotu i kozla z glebokowskazem. W miare opuszczania do otworu wiertniczego, w któ¬ rym znajduje sie ciecz, wzrasta cisnienie hydrosta¬ tyczne. Otwory a i b umozliwiaja wyrównanie cisnienia wewnetrznego w próbniku z zewnetrz¬ nym na odpowiedniej glebokosci.Po uzyskaniu zadanej glebokosci spuszcza sie po lince 2 ciezar 1 który uderza w zderzak 3 i po¬ przez który uderzenie to przenosi sie na sworzen 4 i iglice 5. Iglica 5 pod wplywem uderzenia prze¬ suwa sie w dól rozchylajac chwytaki 7 podtrzy¬ mujac tlok 8. 5479854798 Uwolniony przez chwytaki 7 tlok ssacy 8 pod wplywem ciezaru obciaznika 15 przesuwa sie w dól wytwarzajac podcisnienie w cylindrze zew¬ netrznym 10, które powoduje otwarcie zaworu 14 przez który wplywa ciecz z otworu wiertniczego na badanej glebokosci i wypelnia cylinder zew¬ netrzny 10.Nastepnie wyciaga sie próbnik na powierzchnie.W miare przesuwania sie próbnika w góre zmniej¬ sza sie cisnienie hydrostatyczne cieczy w otworze wiertniczym. Gazy wydzielaja sie z cieczy znaj¬ dujacej sie w próbniku i powstaje nadcisnienie w cylindrze zewnetrznym 10. Zawór 14 nie wypusz¬ cza cieczy.Wskutek tego cisnienie panujace w cylindrze zewnetrznym 10 przenosi sie na tlok 9 i zrywa bezpiecznik 13 wskutek czego gaz zawarty w cie¬ czy moze sie rozprezyc i wyrównac cisnienie wew¬ natrz próbnika z cisnieniem zewnetrznym. Po wy¬ ciagnieciu próbnika na powierzchnie zamyka sie natychmiast zawór 14, naklada na koncówke prze¬ wód gumowy i odwraca sie próbnik o 180° tak, aby zawór 14 byl u góry a nastepnie próbki gazu i cieczy pobiera sie do naczyn otwierajac za¬ wór 14.Przedstawiony wedlug wynalazku próbnik po¬ zwala na pobieranie prób cieczy z dowolnie okres¬ lonej glebokosci otworów wiertniczych, pozwala¬ jac na ilosciowe okreslenie zagazowania górotwo- 5 ru, co w dotychczasowej praktyce bylo nieosiagal¬ ne. PL