07.VII.1964 dla zastr. 1, 3 i 7 01.V.1965 dla zastrz. 2 i 5 Wielka Brytania Opublikowano: 5.1.1968 54718 KI. 81 e, 119 MKP B 65 g UKD tik Wlasciciel patentu: Fisholow Products Limited, Tipton (Wielka Brytania) Przenosnik wózkowy Wynalazek dotyczy przenosników do przenosze¬ nia nosiwa na wózkach, czyli przenosników za¬ wierajacych szereg wózków kolowych, które za¬ równo na koncu przednim jak i tylnym maja po parze kól nosnych, rozstawionych w kazdej pa¬ rze poprzecznie w pewnej wzajemnej odleglosci od siebie i osadzonych obrotowo na wspólnej w zasadzie poziomej iosi, przy czym osie dwóch par kól sa równolegle lub prawie równolegle do sie¬ bie a wózki sa popychane za pomoca elementu napedowego wzdluz toru majacego powierzchnie nosne, po których tocza sie kola nosne wózków, wyposazonych ponadto w kola prowadnicze wspóldzialajace z torem i rozstawione wzgledem siebie w kierunku biegu wózka, obrotowo na za¬ sadniczo pionowej osi i stykajace sie na sredni¬ cowo przeciwleglych stronach z odpowiednio umieszczonymi powierzchniami toru przeznaczo¬ nymi do prowadzenia wózka poprzecznie wzgle¬ dem toru. Zazwyczaj takie kola sa umieszczone w poblizu obu konców wózka przy osi obrotu pary kól nosnych. Tor nosny moze miec przekrój krzyzowy o bokach poziomych, które stanowia po¬ wierzchnie nosne wspóldzialajace z kolami nos¬ nymi wózka i pionowych bokach prowadniczych, które wspóldzialaja z kolami, prowadniczymi na stronach przeciwleglych.Jezeli w przenosnikach tego rodzaju jest prze¬ widziane tylko jedno kolo prowadnicze na kaz- rym koncu wózka, to jest konieczne azeby osie 20 25 2 obrotu dwóch par kól nosnych wózka byly stale równolegle wzgledem siebie i prostopadle do kie¬ runku biegu wózka, przez co zapewnia sie nie¬ wystepowanie poslizgu miedzy obydwiema para¬ mi kól nosnych wózka a jego torem gdy wózek biegnie po prostych odcinkach toru, przy czym zwykle wieksza czesc dlugosci toru jest prosta.Chociaz w takim urzadzeniu dwa krazki pro¬ wadnicze skutecznie prowadza wózek po odcin¬ kach toru zakrzywionych w plaszczyznie pozio¬ mej, gdyz obydwie pary kól nosnych wózka obra¬ caja sie na równoleglych wzgledem siebie osiach. to jednak wystepuje poslizg tych kól wzgledem toru podczas przebiegania krzywych poziomych toru a w szczególnosci podczas przebiegania przez ruchome iglice zwrotnicze na zlaczeniu miedzy dwoma zbiegajacymi sie odcinkami toru, np. na zlaczeniu toru glównego z odgalezionym.Poniewaz kola nosne wózka podtrzymuja ciezar wózka i obciazenia taki poslizg jest niepozadany zarówno ze wzgledu na zbyt szybkie zuzycie toru w tych miejscach, jak równiez ze wzgledu na zu¬ zycie samych kól nosnych oraz znaczne zwieksze¬ nie oporu ruchu wózków w czasie ich biegu po zakrzywionych czesciach toru i zlaczeniach, tak iz obciazenie elementu napedowego wózka, np. lancucha obiegowego staje sie wieksze niz to by¬ loby konieczne w innym przypadku.W celu unikniecia niedogodnosci opisanego urza¬ dzenia opracowano odmiane przenosnika wózko- 5471854718 3 wego, w którym kazda z dwóch par kól nosnych byla osadzona na wózkach za pomoca czesci nos¬ nych, z których kazda mogla wykonywac ruch wahliwy wzgledem wózka na osi pionowej leza¬ cej na osi obrotu sasiedniego kola prowadniczego, przy czym kazda z tych wahliwie osadzonych czesci jest wyposazona w drugie kolo prowadni¬ cze osadzone w niej obrotowo na osi pionowej, lezacej zarówno z tylu osi obrotu przyleglej pary kól nosnych wózka jak i z tylu osi pionowej wa¬ han wspomnianej czesci nosnej kól, a poza tym w urzadzeniu tego rodzaju kazda para kól nos¬ nych wózka miala swobode wahan na osi wzgle¬ dem kadluba wózka pod dzialaniem najbardziej do tylu polozonych dwóch kól prowadniczych, tak iz osie obrotu kól nosnych wózka mogly zawsze znajdowac sie na jednej linii ze srodkiem krzy¬ wizny pionowo zakrzywionych czesci toru lub zwrotnic przez co unikalo sie poslizgu kól nos¬ nych wózka w tych miejscach.Aczkolwiek takie urzadzenie pozwalalo uniknac wymienionych wyzej niedogodnosci przenosników wózkowych, to jednakze mialo ono szereg powaz¬ nych wad nizej opisanych.Azeby wahliwie osadzone obsady kól nosnych mialy zdolnosc samorzutnego ustawiania sie na jednej linii wzgledem toru wózka jest konieczne, zeby os obrotu kazdej pary kól nosnych wózka byla umieszczona z tylu pionowej osi wahan ich obsady nosnej, i dzieki temu kola nosne wywie¬ ralyby dzialanie samonastawne na odpowiednie obsady. Poniewaz kola nosne podtrzymuja ciezar wózka i obciazenia, wobec tego na czop pionowy kazdej obsady podtrzymujacej kolo dziala znaczny moment zginajacy, oo moze spowodowac szybkie zuzycie lozysk, a poniewaz wzrasta scieranie i wzrastaja wypadkowe luzy wózek zajmuje coraz to nizsze polozenie wzgledem toru wózka, co z kolei wywiera wplyw na sprzezenie miedzy wóz¬ kami i elementem napedowym. Zazwyczaj takie sprzezenie zawiera zaczep napedowy, który wy¬ staje z elementu napedowego, majacego postac lancucha umieszczonego bezposrednio nad torem, i takie stopniowe opuszczanie sie wózka na skutek zuzycia moze zaklócic wspóldzialanie miedzy za¬ czepem napedowym i wózkiem, co z kolei po¬ woduje zaklócenie dzialania przenosnika.Do zmniejszenia szybkosci zuzycia konieczne jest osadzanie wspomnianych czopów obsady nos¬ nej kól w lozyskach przeciwciernych i ta koniecz¬ nosc oraz koniecznosc stosowania obsad osadzo¬ nych wahliwie zwieksza bardzo ogólny koszt kaz¬ dego wózka i tym samym ogólny koszt przenos¬ nika.Poniewaz kola prowadnicze sa przystosowane do wspóldzialania na dwóch przeciwleglych stronach z odpowiednio rozmieszczonymi powierzchniami prowadniczymi toru, wiec zastosowanie drugiego kola prowadniczego w poblizu kazdej pary kól nosnych zwieksza znacznie opór stawiany rucho¬ wi wózków, co jest powazna wada wtedy, gdy jak to powszechnie jest wymagane, wózki maja prze¬ biegac grawitacyjnie przez zlaczenie miedzy dwo¬ ma torami natychmiast po odlaczeniu napedu na wózek od jednego z elementów napedowych, po¬ niewaz wózki maja wtedy sklonnosc do niepoza¬ danego zatrzymywania sie w poblizu tych zlaczen, co z kolei powoduje zaklócenie zamierzonego dzia¬ lania przenosnika.R Dzieki rozwiazaniu przenosnika wedlug niniej¬ szego wynalazku uzyskano mozliwosc unikniecia tych wad zarówno w przenosnikach wózkowych omówionych na wstepie jak i w przenosnikach ulepszonych, o których byla mowa wyzej. 10 Wynalazek niniejszy dotyczy przenosnika wóz¬ kowego, w którym wózki posrodku miedzy dwiema parami kól nosnych maja srodkowa pare kól osa¬ dzona obrGtowo na osi równoleglej lub prawie równoleglej do osi obrotu kól nosnych wózka, 15 przy czym dwie pary kól nosnych wózka sa umieszczone lub przystosowane do umieszczenia w takim polozeniu wzgledem kól srodkowych, w którym plaszczyzna styczna do stykajacych sie z torem dwóch par kól nosnych wózka znajduje sie 20 w malej odleglosci ponad wspóldzialajacym z to¬ rem srodkowej pary kól, w przypadku gdy wózek jest obciazony, z osia obrotu kól srodkowych le¬ zaca w plaszczyznie pionowej lub prawie piono¬ wej prostopadlej do kierunku biegu wózka i w tej 25 plaszczyznie lezy reakcja obciazenia ciezaru no- siwa przenoszonego na wózku, tak iz gdy wózek biegnie poziomo, co najmniej wieksza czesc ob¬ ciazenia wózka jest podtrzymywana przez tor za posrednictwem kól srodkowych, przy czym urza- 30 dzenie pozwala na ruch dwóch par kól nosnych wózka w kierunku bocznym wzgledem toru wóz¬ ka tak jednak, ze nie wystepuje wcale lub tez wy¬ stepuje znacznie mniejszy poslizg miz w przypad¬ ku podobnie obciazonego wózka, w którym jednak 35 nie ma kól posrednich.Najlepiej jest jezeli urzadzenie jest tego rodza¬ ju, ze os obrotu srodkowej pary kól jest polozona na jednej linii pionowej ze srodkiem ciezkosci wózka wraz z obciazeniem, przyjmujac ze wózek 40 jest poziomy. W takim korzystnym urzadzeniu gdy wózek biegnie wzdluz poziomego toru caly ciezar obciazenia wózka jest podtrzymany przez kola srodkowe a dwie inne pary kól nosnych na przed¬ nim i tylnym koncu wózka maja w zasadzie 45 mozliwosc swobodnego poslizgu poprzecznego wzgledem poziomo zakrzywionego toru, nie wspól¬ dzialajac z nim zupelnie w przenoszeniu obciaze¬ nia oprócz pewnego momentu reakcji, który moze byc przekazywany na jedna lub druga pare kól 50 nosnych wózka np. na przednie kola nosne na skutek wspóldzialnaia napedowego miedzy elemen¬ tem napedowym i wózkiem. Taki moment reakcji dzialajacy na tor poziomy jest zazwyczaj bardzo maly w porównaniu z ciezarem przenoszonego 55 obciazenia i wobec tego w urzadzeniu omówionym wyzej zuzycie toru i kól jak równiez tymczasowo zwiekszone obciazenie na element napedowy wsku¬ tek przechodzenia po zakrzywionej poziomo czesci toru wózka zostaje zmniejszane w porównaniu z 60 opisanym wyzej urzadzeniem przenosnika wózko¬ wego, w którym dwie pary kól nosnych wózka obracaja sie na osiach ustalonych we wzajemnie równoleglym polozeniu.Przez wyrazenie „mala odleglosc" rozumie sie w 65 niniejszym opisie odleglosc dostatecznie duza aby54718 umozliwic -ruch boczny dwóch par kól nosnych wózka, ale nie tak duza, zeby uniemozliwic kolom nosnym wózka ograniczenie wózka przed niekon¬ trolowanym pochylaniem wzgledem toru na osi poprzecznej, gdy wózki przebiegaja odcinki wznie¬ sienia lub spadki na torze wózka.Taka mala odleglosc w praktyce nie przekra¬ cza 6,5 mm a zwykle jest zawarta w zakresie od 1,5 mm do 6,5 mm, przy czym pozadane jest nieprzekraczanie 3,25 mm.Oprócz zasadniczego zmniejszenia zuzycia na skutek poslizgu niniejszy wynalazek umozliwia proste osadzenie zarówno srodkowej pary kól jak i kól nosnych wózka, w którym kazda z tych par kól moze byc podtrzymywana na wózku bez¬ posrednio przez sworznie nosne, tak iz koszt kaz¬ dego osadzenia kola moze byc utrzymany na mo¬ zliwie niskim poziomie, a jednozcesnie inaczej niz w poprzedniej ulepszonej konstrukcji wystarcza w ogóle tylko dwa kola prowadnicze. W ten spo¬ sób dodatkowy koszt zastosowania dwóch kól srodkowych podtrzymujacych obciazenie moze byc w przyblizeniu skompensowany przez usuniecie dwóch sposród czterech kól, przewidzianych w znanych urzadzeniach.W jednym urzadzeniu dwie pary kól nosnych wózka moga miec spody lezace zawsze na pozio¬ mie, gdy wózek jest poziomy i poziom ten znaj¬ duje sie w malej odleglosci ponad spodem kól srodkowych, np. przez to,, ze srednica kól srodko¬ wych jest nieco wieksza niz srednica kól nosnych wózka lub tez przez to, ze osie obrotu zawsze sa polozone nizej poziomu osi obrotu kól nosnych wózka, w przypadku gdy wózek jest poziomy.Najlepiej jest jednak gdy spody kól nosnych wózka znajduja sie w malej odleglosci ponad spo¬ dem srodkowej pary kól tylko dzieki osadzeniu jednej lub najlepiej obu par kól nosnych wózka w sposób umozliwiajacy ograniczony pionowy ruch wahliwy wzgledem wózka. Pozadane jest takie osadzenie obydwu par kól nosnych wózka, zeby pomimo niedokladnosci obróbki, zwlaszcza toru wózka ich górne strony mogly skutecznie wspól¬ dzialac z górna powierzchnia toru zwrócona w dól, np. z górnym pasem toru, i w ten sposób utrzymy¬ wac podluzna os wózka w polozeniu równoleglym lub prawie równoleglym do przyleglej czesci toru wózka podczas przebiegania stosunkowo stromych wzniesien i spadków toru.Gdy wózek biegnie w kierunku poziomym, to podtrzymywanie przynajmniej wiekszej czesci ob¬ ciazenia wózka przez srodkowa pare kól i calego obciazenia wózka, jezeli srodek ciezkosci wózka wraz z obciazeniem jest na jednej lini ze srodko¬ wa para kól, jest zapewnione przez omówione wy¬ zej zastosowane lub uzyskane polozenie spodów srodkowej pary kól wzgledem spodów dwóch par kól nosnych wózka. W ten sposób podczas prze¬ biegania poziomej czesci toru* wraz z jej zakrzy¬ wiona poziomo czescia tylko srodkowa para kól moze podtrzymywac obciazenie na torze, a dwie pozostale pary kól z przodu i z tylu wózka, be¬ dace ustalone ze wzgledu na jakikolwiek ruch pionowy tylko lekko dotykaja toru podczas wahan obciazenia w kierunku w przód i w tyl, co moze sie zdarzyc od czasu do czasu, albo tez kola nosno wózka tocza- sie po torze nie podtrzymujac zadnej czesci obciazenia w przypadku gdy sa one osadzo¬ ne w sposób umozliwiajacy pionowy ruch kolysa- 5 nia- Jezeli tylko jedna para kól nosnych wózka mo¬ ze wykonywac pionowy ruch kolysania to jest konieczne, zeby srodek ciezkosci poziomego wózka wraz z obciazeniem lezal pionowo na jednej linii 10 z osia obrotu kól srodkowych, jezeli zadna czesc obciazenia wózka nie jest podtrzymywana przez pare kól nosnych nie osadzonych w sposób umo¬ zliwiajacy pionowy ruch kolysania. W tych wa¬ runkach osadzenie jednej pary kól nosnych wózka 15 w sposób umozliwiajacy pionowy ruch kolysania ma umozliwic wózkowi bardzo male wahanie na osi srodkowej pary kól tak, aby byla pewnosc, ze ta para kól podtrzymuje stale obciazenie wózka.Uzyte tu wyrazenia „przód", „tyl", „do tylu" 20 odnosza sie do biegu wózka wzdluz toru, jak to wyznacza kierunek biegu elementu napedowego ukladu przenosnika.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykona¬ nia wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia sche- 25 matyczny widok jednej z postaci przenosnika ma¬ jacego wózki kolowe wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z boku czesci przenosnika przedstawionego na fig. 1, pokazujacy jeden z wózków kolowych, fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje w zwiekszonej 30 skali wzdluz linii 3 — 3 i 4 — 4 na fig. 2; fig. 5 przedstawia rzut z góry pokazujacy, w jaki spo¬ sób jeden z wózków wedlug fig. 2 przebiega tor zakrzywiony w plaszczyznie poziomej, fig. 6 i 7 przedstawiaja widoki z boku pokazujace w sche- 35 matycznym ujeciu rozklad obciazenia miedzy to¬ rem i kolami wózka wedlug fig. 2 gdy przebiegaja one strome wzniesienia i strome spadki, fig. 8 przedstawia schematycznie rzut poziomy pokazu¬ jacy w jaki sposób wózek wedlug fig. 2 przebiega 40 zlaczenie miedzy torem glównym i torem odgale¬ zionym, i wreszcie fig. 9 — przedstawia widok podobny do fig. 8 lecz innej odmiany.Przenosnik przedstawiony na fig. 1 — 8 rysunku zawiera tor glówny 10 i tor odgaleziony 11, a 45 znajduje sie miedzy nimi zlaczenie J, jak to po¬ kazano na fig. 8, ze znana ruchoma iglica zwrot¬ nicza 12, której dzialanie jest sterowane w dowol¬ ny sposób nie objety niniejszym wynalazkiem.Tory 10, 11 maja ksztalt krzyzowy w przekroju 50 jak to pokazano na fig. 3 i 4.Ponad kazdym z dwóch torów 10 i 11 i równo¬ legle do nich jest umieszczony tor nosny 13, 14, po którym biegnie element napedowy 15, 16 w postaci lancucha obiegowego napedzanego w zwykly spo- 55 sób przez napedowe kola lancuchowe 17, 18 (fig. 1).Element napedowy 15, 16 ma szereg zwisaja¬ cych zaczepów napedowych 19.Przenosnik sklada sie z szeregu kolowych wóz¬ ków nosnych 20, z których kazdy ma na ogól 60 prostokatny kadlub 21 w postaci pary pionowych zlaczonych równolegle plyt metalowych 22.Kadlub 21 po srodku miedzy brzegiem górnym i dolnym ma zarówno na przednim jak i na tyl¬ nym koncu 21a, 21b pary kól nosnych 23, 24, przy 65 czym kazde kolo ma podobny ksztalt cylindryczny54718 i kazde ma te sama srednice obwodowa. Dwa kola w kazdej parze sa rozstawione w kierunku poprzecznym i osadzone obrotowo na wspólnym zasadniczo poziomym sworzniu 23a, 24a, przy czym obydwa wrzeciona i tym samym osie obrotu odpo¬ wiednich par kól 23, 24 sa zasadniczo równolegle do siebie.Pary kól 23, 24 wspóldzialaja z powierzchniami nosnymi 25 utworzonymi przez górne strony dol¬ nych poziomych obrzezy 26 torów 10, 11.Nadwozie 21 w polozeniu na polowie drogf mie¬ dzy parami kól nosnych 23, 24 ma w swej dolnej czesci zasadniczo ponizej poziomu spodu kól po¬ przeczny otwór 27, w który jest wpuszczony górny koniec 28 haka 29, na którym jest zawieszone no- siwo 30 stanowiace obciazenie podtrzymywane i przenoszone za pomoca wózka.Górny koniec 28 haka 29 ma swobode wahan na poziomej poprzecznej osi w otworze 27 i wzgle¬ dem nadwozia 21. W ten sposób gdy wózek biegnie w kierunku poziomym wzdluz poziomej czesci toru wózka, jak to pokazano na fig. 2, hak 29 podtrzy¬ mujacy obciazenie zwisa pionowo, a reakcja R ciezaru przenoszonego nosiwa na wózku lezy w plaszczyznie pionowej L — L prostopadlej do kie¬ runku A ibiegu wózka, przy czym pionowa plasz¬ czyzna przechodzi przez srodek otworu 27 i w ten sposób lezy na polowie drogi miedzy osiami obro¬ tu przedniej i tylnej pary kól nosnych 23, 24 wózka.W tym czasie gdy wózek biegnie w góre lub w dól, jak to pokazano na fig. 6 i 7, hak zawiesze- niowy ma swobode pozostawania w polozeniu pio¬ nowego zwisania i waha sie w otworze 27 wzgle¬ dem kadluba, nie podlegajac momentowi zginania.Wedlug wynalazku wózek 20 w polozeniu srod¬ kowym miedzy dwiema parami kól nosnych 23, 24 ma pare kól posrednich 31 o takiej samej sred¬ nicy i ksztalcie jak kola 23, 24, osadzone obrotowo na przeciwleglych koncach sworznia 31a, który przebiega równolegle do sworzni 23a, 24a przez nadwozie 21 w miejscu znajdujacym sie pionowo ponad otworem 27 haka zawieszenia. W ten spo¬ sób srodkowa para kól jest osadzona obrotowo na osi zasadniczo równoleglej do osi kól nosnych 23, 24, a gdy wózek jest poziomy os obrotu lezy we wspomnianej plaszczyznie pianowej L — L zawie¬ rajacej reakcje obciazenia R ciezaru nosiwa 30.Dwie plyty 22 stanowiace kadlub 21 wózka sa rozstawione w górnej czesci, a pomiedzy nimi w polozeniu pionowym ponad otworem 27 haka za- wieszeniowego znajduje sie zwisajacy pret 32 o ksztalcie teowym wspóldzialajacy z zaczepami lancucha napedowego 19 w miejscu znajdujacym sie w malej odleglosci np. 0,5 cm z tylu plasz¬ czyzny pionowej L — L. Urzadzenie jest tego ro¬ dzaju, ze zaczepy K9 podczas wspóldzialania z pre¬ tami 32 popychaja wózki 20 w znany sposób wzdluz ich toru nosnego.Dwie plytki 22 w swych górnych czesciach maja wystajace calkowicie na zewnatrz tuleje 23b, 24b, 31b, których srodkowe osie poziome sa umieszczo¬ ne w tej samej plaszczyznie poziomej wtedy, gdy wózek jest poziomy. Tuleje te podtrzymuja sworz¬ nie 23a, 24a i 31a.Sworzen 31a kól srodkowych jest scisle dopaso¬ wany do odpowiedniej pary tulei 31b, tak iz srod¬ kowa para kól nie jest zdolna do zadnego ruchu pionowego wzgledem kadluba 21. Jednak miedzy 5 sworzniami 23a, 24a oraz ich tulejami 23b, 24b powstaje maly luz, wskutek czego obydwie pary kól nosnych 23, 24 maja ograniczony pionowy luz wzgledem kadluba 21 wózka w zakresie ogó¬ lem 6,5 mm, lub najlepiej 3,25 mm liczac w obu 10 kierunkach od polozenia' srodkowego.W ten sposób dwie pary kól nosnych 23, 24 maja moznosc ustawienia sie w polozeniu podnie¬ sionym wzgledem kól posrednich 31 i w tym po¬ lozeniu plaszczyzna styczna do ich sladów zetknie- 15 cia z torem jest w malej odleglosci {jak to okres¬ lono poprzednio) ponad sladem zetkniecia z torem srodkowej pary kól 31 w przypadku gdy wózek biegnie poziomo wzdluz poziomej czesci toru nos¬ nego. 20 Zgodnie z powyzszym urzadzenie jest tego ro¬ dzaju, ze gdy obciazony wózek biegnie poziomo to cale obciazenie jest podtrzymywane przez pare kól srodkowych 31, których os obrotu lezy w plasz¬ czyznie pionowej L — L zawierajacej linie reakcji 25 obciazenia R, o której byla mowa wyzej, jak rów¬ niez i srodek ciezkosci wózka oraz obciazenia, przyjmujac, ze wózek jest symetryczny jak to po¬ kazano na rysunku.W tych okolicznosciach chociaz dwie pary kól 30 nosnych 23, 24 zachowuja jeszcze wspóldzialanie toczne z pasami 26 toru podtrzymujacymi obciaze¬ nie wózka, to jednak nie podtrzymuja one zadnej czesci ciezaru kadluba wózka lub obciazenia 30, poniewaz górne strony ich sworzni 23a, 24a nie 35 wspóldzialaja w przekazywaniu obciazenia z od¬ powiednimi tulejami 23b, 24b na kadlubie wózka, czyli kola nosne 23, 24 maja swobode ustawienia sie we wspomnianym podniesionym polozeniu wzgledem kól srodkowych 31. 40 Wobec tego, gdy obciazony wózek, jak to przed¬ stawiono na fig. 5, biegnie wzdluz toru zakrzywio¬ nego w plaszczyznie poziomej, to para kól srod¬ kowych 31 ma swobode podazania dokladnie po krzywiznie toru, czyli swobode ruchu na zakrzy- 45 wionej drodze, której srodek zlewa sie ze srod¬ kiem krzywizny toru, bez jakiegokolwiek poslizgu miedzy kolami 31 i pasami 26 toru. Inne pary kól nosnych wózka 23, 24, które obracaja sie na osi zasadniczo równoleglej do osi kól 31, lecz które 50 sa odsuniete w kierunku do przodu i do tylu wzgledem kól 31, beda mialy z koniecznosci osie obrotu nachylone wzgledem promienia krzywizny tej czesci toru, z która pozostaja chwilowo w lek¬ kim zetknieciu i wobec tego beda slizgac sie i to- 55 czyc po torze. Taki poslizg moga one wykonywac zupelnie swobodnie bez dostrzegalnego zuzycia toru lub kól 23, 24, poniewaz nie wspóldzialaja one z torem w przenoszeniu obciazenia.Kazdy wózek ma na przednim i tylnym koncu 60 kola prowadnicze 33 wspóldzialajace z torem i obra- calne na pionowej osi, przy ctzym kazde z tych kól wspóldziala z pionowym pasem prowadniczym 34 toru wózka dla prowadzenia wózka w kierun¬ ku bocznym wzgledem toru zwlaszcza podczas 65 przebiegania poziomych krzywizn, jak to opisano54718 10 powyzej, przy czym kazde kolo prowadnicze jest osadzone na sworzniu pionowym 33a umocowanym miedzy dwiema plytami 22 kadluba.Aczkolwiek podczas przebiegania poziomego to¬ ru • tylko % srodkowa para kól 31 powinna wspól¬ dzialac w podtrzymywaniu obciazenia, to jednakze oprócz kól srodkowych jest konieczne stosowanie takze pary kól nosnych 23, 24 zarówno z przodu wózka jak i z tylu wózka dla umozliwienia biegu wózka po odcinkach wzniesien i spadków toru, jak to jest powszechnie wymagane w urzadzeniach przenosników tego rodzaju.Podczas przebiegania niepoziomych czesci toru wózka, gdzie tor jest nachylony wzgledem pozio¬ mu pod stosunkowo malym katem, np. do okolo 30°, srodek ciezkosci obciazenia i wózka zazwy¬ czaj ulega przesunieciu w kierunku podluznym wózka wzgledem osi obrotu srodkowej pary kól, wskutek czego ciezar wózka wraz z obciazeniem musi byc teraz podtrzymywany nie tylko przez srodkowa pare kól, lecz równiez przez przednia lub tylna pare kól nosnych, w zaleznosci od tego, która z tych par jest blizsza srodka ciezkosci pa¬ trzac w kierunku podluznym.Wobec tego, gdy tor jest nachylony do poziomu pod stosunkowo malym katem, jak to powiedziano wyzej, to podczas przebiegania czesci wzniesienia toru obciazenie bedzie podtrzymywane przez przednia pare kól nosnych 23 i srodkowa pare kól 31, a przy przebieganiu opadajacej czesci toru obciazenie bedzie podtrzymywane przez kola srod¬ kowe 31 i tylna pare kól nosnych 24 wózka.Podczas przebiegania czesci wznoszacych sie i opadajacych toru jezeli nachylenia toru sa dosc strome czyli wieksze niz okolo 30°, np. rzedu 45° lub 60°, obciazenie bedzie podtrzymywane w spo¬ sób omówiony wyzej, ale ze wzgladu na wspom¬ niane wyzej przesuniecie podluzne srodka ciez¬ kosci obciazenia i wózka, dla utrzymania podluz¬ nych osi wózka w polozeniu równoleglym lub pra¬ wie równoleglym do dlugosci nachylonej czesci toru konieczne jest, zeby tor mógl wywierac na wózek skierowana w dól reakcje. Mozna to uzy¬ skac przez zastosowanie drugiej pary kól lub pary krazków ponizej przednich i tylnych kól nosnych 23, 24, przy czym ta przednia para wspóldziala ze spodem toru podczas przebiegania spadku, a tylna druga para wspóldziala z torem, gdy wózek prze¬ biega wzniesienie.Zwykle jednak dla unikniecia stosowania tych dodatkowych par kól lub krazków lepiej jest, jak to stwierdzono wedlug wynalazku, zastosowac tor o przekroju krzyzowym, pokazany na fig. 3 i 4, a dla uzyskania potrzebnej skierowanej w dól reakcji zapewnia sie wspóldzialanie miedzy górna strona tylnej lub przedniej pary kól nosnych 23, 24 (w zaleznosci od tego czy wózek tcczy sie po wzniesieniu czy spadku) i górnymi zwróconymi ku dolowi pasami 35 krzyzowego toru. Uklad taki jest przedstawiony na fig. 6 i 7.Takie wspóldzialanie miedzy przednia i tylna para kól nosnych 23, 24 i torem wózka jest za¬ pewnione pomimo nieregularnosci i niedokladnosci wynikajacych z tolerancji produkcji, a to dzieki temu, ze przednia i tylna para kól nosnych sa osa¬ dzone w sposób omówiony wyzej pozwalajacy na ograniczony ruch luzu wzgledem kadluba 21.Jezeli, jak powiedziano wyzej, jest przewidziany niewielki luz miedzy sworzniami 23a, 24a pod- 5 trzymujacymi kola wózka oraz ich tulejami 23b, 24b, to z pewnoscia istnieje dla tych kól nosnych 23, 24 moznosc obracania sie na osiach, które nie sa dokladnie równolegle do siebie czyli tylko pra¬ wie równolegle do siebie, i do osi obrotu srodko- 10 wej pary kól 31, ale takie odchylenie od doklad¬ nej równoleglosci nie przeszkadza wspomnianemu wyzej dzialaniu kól nosnych wózka gdy wózek przebiega wznoszace sie i opadajace odcinki toru.W odmiennym wykonaniu omówionym wyzej, w 15 którym kola nosne wózka nie sa osadzone w spo¬ sób umozliwiajacy pionowy ruch luzu, osie obrotu obu par tych kól 23, 24 sa dokladnie równolegle do siebie i do osi obrotu srodkowej pary kól 31.Chociaz podczas przebiegania stosunkowo stro- 2 mo wznoszacych sie i opadajacych czesci toru wózek, jak w powyzszym urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku, nie moze przebiegac poziomo zakrzywio¬ nych czesci toru bez poslizgu, to jednak jest to bez znaczenia, poniewaz w praktyce dla zmniej- 25 szenia najwiekszego obciazenia lancucha napedo¬ wego wznoszace sie i opadajace odcinki toru sa normalnie niezakrzywione w kierunku poziomym czyli poprzecznym, wskutek czego nie ma proble¬ mu poslizgu wynikajacego z bocznego zakrzywie- 30 nia sie. Wózki wedlug wynalazku moga podobnie bez poslizgu przednich i tylnych kól nosnych przebiegac zakrzywione ruchome iglice zwrotni¬ cze 12, znajdujace sie na zlaczeniach J toru w sposób wyjasniony na fig. 8. Poniewaz w przenos- 35 nikach tego rodzaju zuzycie tych ruchomych iglic zwrotniczych jest szczególnie waznym problemem, ta cecha wynalazku nabiera specjalnego znacze¬ nia.Na fig. 9 przedstawiono odmiane wózka przed- 40 stawionego na fig. 2—8, która umozliwia bieg wózka w kierunku rozbieznym lub zbieznym jak zaznaczono strzalka A na rysunku, przy czym zlaczenie miedzy torami bez tej odmiany musia¬ loby miec z koniecznosci ruchoma iglice zwrotni- 45 cza jak podaje oznaczenie 12 na fig. 8, zas na fig. 9 jest ona zastapiona stala iglica 12a. W tym celu obydwa kola srodkowe 31 kazdego wózka maja szerokosc znacznie wieksza, a mianowicie przy¬ najmniej dwa razy wieksza niz szerokosc kól nos¬ nych 23, 24, co uzyskuje sie przez to, ze kazde kolo srodkowe 31 jest w calosci bardzo szerokim kolem, albo, jak pokazano na rysunku i dla ulatwienia wymiennosci, zastosowane sa dwa od¬ dzielne przylegle kola 31, z których kazde ma ta- 50 55 ka sama szerokosc jak kazde z kól 23, 24.Ogólna szerokosc kazdego z takich szerokich kól srodkowych 31 jest dostatecznie duza dla zapew¬ nienia, ze gdy wózek przebiega zlaczenie J miedzy 60 torem odgalezionym 11 i torem glównym 10, je¬ den koniec kazdego szerokiego kola srodkowego jest w polozeniu tuz ponizej osi obrotu i wspól¬ dziala z przyleglym pasem 26 tonu 10, natomiast przeciwlegly koniec tego szerokiego kola w po- 65 lozeniu w kierunku pionowym ponizej osi obrotu$4718 11 15 20 jest jeszcze podtrzymywany przez stala iglice zwrotnicza 12a.Wszelkie dazenie wózka do przewrócenia sie gdy przybliza sie do polozenia pokazanego na fig. 9 jest uniemozliwione przez dodatkowe podparcie 5 jakie daja kola 23, 24. Wobec tego dzieki zasto¬ sowaniu kól srodkowych 31, oraz nadaniu im wiekszej szerokosci, jak to opisano wyzej, mozna uzyskac na zlaczeniu rozbieznym, w przeciwsta¬ wieniu do zbieznego lub prostego zlaczenia, znacz¬ na oszczednosc przez zastapienie stosunkowo kosz- 10 townej iglicy zwrotniczej iglica stala 12a, która jest wykonana w sposób znacznie prostszy jako jedna calosc z krzyzowym przekrojem toru.Z róznymi konstrukcjami opasanymi wyzej moz¬ na polaczyc jakiekolwiek znane urzadzenie nie po¬ kazane na rysunku sluzace do rozlaczania napedu miedzy zaczepami lancuchowymi 19 i pretami na¬ pedowymi 32 wózka aby uzyskac sterowane za¬ trzymywanie obciazonych wózków w polozeniach rozstawienia wzgledem siebie w okreslonych z gó¬ ry miejscach wzdluz toru. W tym celu wózki mo¬ ga byc wyposazone w urzadzenia hamulcowe zna¬ nego typu, dzieki którym wózki zatrzymane na po¬ ziomych odcinkach toru nie beda mogly biec w sposób niepozadany w kierunku przeciwnym niz K wyznaczony dla nich kierunek biegu, oznaczony strzalka A na fig. 2.Jedna z tych znanych postaci moze byc, jak to pokazano na rysunku, wolne kolo zawierajace kul¬ ke 36 miedzy dwoma walcowymi obwodami pary 30 kól nosnych oraz element hamulcowy 37 majacy powierzchnie hamulcowa 38 w postaci zlobka o przekroju korytowym, przy czym podstawa moze 2. wspóldzialac z kulka 36 i jest mimosrodowa wzgle¬ dem osi obrotu sasiedniego kola. Urzadzenie jest 3o tego rodzaju, ze gdy wózek ma sklonnosc tocze¬ nia sie w kierunku przeciwnym do kierunku wy- 3. znaczonego strzalka A to kulki 36 zostaja zaklino¬ wane miedzy podstawa zlobka 38 i obwodem ko¬ la, i nie pozwalaja na ruch wsteczny wózka. 40 Fokazane na rysunku urzadzenia hamulcowe sa zastosowane tylko w kolach srodkowych 31. Jest to wazne, gdyz w przypadku gdy wózki biegna w góre lub w dól w sposób pokazany na fig. 6 i 7, kola nosne 23, 24 w miejscach wspóldzialania z górnymi pasami poziomymi 35 sa z koniecznosci 4- obracane przez takie wspóldzialanie w kierunku przeciwnym do ich wyznaczonego kierunku obro¬ tu, co mogloby wywierac niepozadane dzialanie hamujace na kola nosne, gdyby urzadzenia ha¬ mulcowe byly w nich zastosowane. Jak pokazano na fig. 6 i 7 kola srodkowe 31 nie dochodza do zetkniecia z pasami 35, wskutek czego nie ma obawy, azeby te kola srodkowe mogly obracac sie niepotrzebnie w kierunku odwrotnym. 55 PL