Pierwszenstwo: Opublikowano: 8.III.1968 54647 KI. 5 b, 25/60 MKP E 21 c , i CZYTELNIA 1 UKD Urzecfa Polen' 1 Polsfcla) lieon'/ 1 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Ludwik Juras, inz. Franciszek Marcak, mgr inz. Bonifacy Gmur Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Jankowice", Boguszo- wice (Polska) Sposób chlodzenia nabojnic do urabiania wegla za pomoca sprezonego powietrza i urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu chlodzenia nabojnic do urabiania wegla za pomoca sprezonego powie¬ trza wyzwalanego z nabojnicy w wyniku otwar¬ cia otworów wylotowych nabojnicy przez zaworo¬ wy uklad spustowy przesuwany wskutek zmiany kierunku przeplywu strumienia powietrza spre¬ zonego. Wynalazek dotyczy równiez urzadzenia do stosowania tegoi sposobu.Znany sposób urabiania wegla sprezonym po¬ wietrzem przy uzyciu naibojnicy wymaga z re¬ guly sprezenia powietrza roboczego do cisnienia przekraczajacego 600 atn co pozwala wprawdzie uzyskac pozadany skutek w zakresie urabiania i zapewnia wiekszy stopien bezpieczenstwa wobec metanu niz urabianie za pomoca ladunków wy¬ buchowych jednak nie wyklucza mozliwosci zapa¬ lenia sie par oleju uzytego do smarowania czesci skladowych nabojnicy. Zapalenie par oleju spo¬ wodowane jest duzym stopniem nagrzania naboj¬ nicy przez sprezone powietrze. Niekiedy w wy¬ niku wielokrotnego uzycia tej samej nabojnicy stopien jej nagrzania jest tak duzy ze zapalenie sie par oleju smarowego moze latwo spowodowac wybuch metanu zawartego w atmosferze kopal¬ nianej co z kolei prowadzi do nieobliczalnych strat materialnych i w obsludze kopalni.Celem wynalazku jest unikniecie tych niedo¬ godnosci. Dla osiagniecia tego celu, zostalo po¬ stawione zadanie opracowania sposobu chlodzenia nabojnicy bez zmian zwartosci jej konstrukcji 10 15 20 25 30 i wymiarów, niezbednej do dogodnej obslugi przy urabianiu wegla.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, sposób chlo¬ dzenia nabojnicy polega zgodnie z wynalazkiem na tym, ze do strumienia sprezonego powietrza zasi¬ lajacego nabojnice dodaje sie okreslona ilosc wody dostosowana do stopnia obciazenia cieplnego na¬ bojnicy, najlepiej 5OKK6O0 gramów. Korzystne jest jezeli do zasilania powietrza roboczego woda sto¬ suje sie pojemniki elastyczne z wargowymi zawo¬ rami jednokierunkowymi, osadzone na drodze przeplywu sprezonego powietrza.Urzadzenie do stosowania tego sposobu, bedace równiez przedmiotem wynalazku sklada sie w isto¬ cie swej ze szczelnego zbiornika mieszakowego którego rozlaczna pokrywa jest sprzezona z przy¬ laczem przewodu zasilajacego, wyposazonym w wystajaca do wnetrza zbiornika rurke z kalibro¬ wanym otworem, na która nasadza sie pojemnik elastyczny z woda przy czym wlasciwy zbiornik jest polaczony z drugim koncem przewodu zasi¬ lajacego.Celowe jest równiez wyposazyc zbiornik miesza- kowy w pojemnik na wode wykonany badz z ela¬ stycznego badz sztywnego materialu i polaczony z wnetrzem zbiornika mieszakowego przewodem inzektorowym wyposazonym w zawór zwrotny za¬ pewniajacy zasysanie wody do strumienia po¬ wietrza roboczego tylko przy zasilaniu nabojnicy i zabezpieczajacy przed niekorzystnym np. dla 5464754647 3 p*acy innych odbiorników mocy zawilgoceniem powietrza w przewodzie poza instalacja nabojnic do urabiania wegla.Przedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony na przykladzie wykonania urzadzenia do chlodzenia nabojnic, uwidocznionym na rysunku na którym fig. 1 przedstawia w widoku nabojnice z osadzo¬ nym w jej wnetrzu pojemnikiem wody, fig. 2 — w przekroju, zbiornik mieszakowy z pojemnikiem wody nasadzonym na rurke przylacza przewodu zasilajacego a fig. 3 — zbiornik mieszakowy z pojemnikiem na wode wyposazonym w przewód zasilajacy.Jak widac na fig. 1 rysunku, nabojnica 1 jest wyposazona w perforowana rurke zasilajaca 2, na która do kazdego odstrzalu naklada sie pojemnik elastyczny 3 z woda. Rurka 2 jest polaczona z wy¬ sokocisnieniowym przewodem gietkim 4 doprowa¬ dzajacym sprezone powietrze do wnetrza nabój- nicy 1 i polaczony z drugiej strony z zaworem strzelniczym &.Zgodnie z fig. 2, zbiornik mieszakowy 6 zawie¬ ra pokrywe gwintowana 7 dociskana szczelnie do kolnierza 8 przylacza 9 przewodu zasilajacego 4 polaczonego z zaworem strzelniczym 5. Przyla¬ cze 9 miesci sie we wnetrzu zbiornika 6 i zawie¬ ra rurke 10 z kalibrowanym otworem lub • otwo¬ rami, ustalona na drodze przeplywu sprezonego powietrza do zbiornika mieszakowego 6. Na rur¬ ke 10, po uprzednim odkreceniu pokrywy 7 nakla¬ da sie do kazdego odstrzalu pojemnik elastyczny 3 z woda. Pojemnik elastyczny 3 moze stanowic znany w istocie pojemnik z jednostronnie dziala¬ jacym zaworowym zamknieciem, stosowany zwy¬ kle badz jako przybitka wodna badz jako opako¬ wanie do cieczy lub pasty.Przedstawiony na fig. 3 zbiornik mieszakowy 6 jest wyposazony w pojemnik 3 z woda przylaczo¬ ny szczelnie do kadluba zbiornika 6 i zaopatrzo¬ ny w przewód zasilajacy 11 zakonczony zwezka 12. W przewodzie zasilajacym 11 jest osadzony zawór zwrotny 13 np. plytkowy zezwalajacy .na przeplyw czynnika tylko w kierunku zbiornika mieszakowego 6 i tylko w przypadku przeplywu sprezonego powietrza do nabojnicy. Pojemnik 3' jest wyposazony równiez w zawór 14 do napelnia¬ nia go woda.Jak wynika z powyzszego opisu, w celu ochlo¬ dzenia nabojnicy, dodaje sie okreslona ilosc wody do sprezonego powietrza roboczego przy czym we¬ dlug fig. 1—2 stosuje sie do tego celu pojemniki elastyczne nakladane badz na rurke zasilajaca 2 znajdujaca sie w komorze roboczej nabojnicy, badz tez na rurke 10 znajdujaca sie we wnetrzu zbior¬ nika mieszakowego 6. W obydwóch przypadkach strumien sprezonego powietrza kierowany do na¬ bojnicy, swym dynamicznym oddzialywaniem przebija scianke pojemnika elastycznego 3 i mie¬ sza sie z Wyplywajaca z niego woda. Pod wply¬ wem ciepla sprezonego powietrza nastepuje od¬ parowanie dodatku wody i wynikajace z tego ochlodieme czynnika roboczego nie dopuszczaja- 4 ce do przegrzania nabojnicy i tym samym wybu¬ chu par oleju smarowego ukladu zaworowego spustowego nabojnicy.Zgodnie z fig. 3, mieszanie powietrza robocze- 5 go z woda nastepuje wskutek zassania wody z pojemnika 3' przez przeplywajacy strumien spre¬ zonego powietrza. Wymiary zwezki 12 lub inne¬ go ukladu ezekcyjnego oraz sila docisku sprezyny zaworu zwrotnego 13 sa dobrane do poboru wy¬ maganej ilosci wody, zaleznej od obciazenia ciepl¬ nego nabojnicy i wielkosci komory roboczej tej nabojnicy.W przypadku duzego dzialania ssacego strumie¬ nia powietrza mozna w urzadzeniu wedlug fig. 3, zrezygnowac ze zwezki 12 i tylko koniec przewodu 11 ustalic na drodze przeplywu strumienia powie¬ trza. Równiez zbiornik mieszakowy (6)-moze byc pozbawiony rozlacznej pokrywy i zamocowany trwale do przewodu gietkiego.Stosowanie sposobu wedlug wynalazku nie tyl¬ ko gwarantuje pozadane chlodzenie nabojnicy i zabezpiecza przed zapaleniem sie par oleju sma¬ rowego i niebezpieczenstwem wybuchu gazowej atmosfery kopalnianej, lecz równiez zmniejsza wy¬ bitnie zapylenie przodka pylem weglowym pow¬ stajacym przy odstrzale i tym samym polepsza warunki pracy górnika, chroniac go przed cho¬ robami zawodowymi. PL