Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XII.1967 54516 KI. 59 a, 3 MKP FOBb F Wspóltwórcy wynalazku Walter Bottner, Tambach-Dietharz/Th., (Nie- miecka Republika Demokratyczna), Paul Bott- 1 ner, Neudietendorf/Th., (Niemiecka Republika wlasciciele patentu: Demokratyczna) Pompa, zwlaszcza przeznaczona do pompowania gestych i innych cieczy lepkich cieczy Wynalazek niniejszy dotyczy pompy, za pomoca której mozna przeprowadzac bezpieczne i nieza¬ wodne opróznianie wykopów i zbiorników, które napelnione sa gestymi i lepkimi cieczami, zmie¬ szanymi równiez z cialami stalymi.Znane jest, ze opróznianie wykopów i zbior¬ ników tego rodzaju przeprowadza sie za pomoca pomp prózniowych takich, jakie stosuje sie do odprowadzania fekalii oraz za pomoca pomp od¬ srodkowych zwlaszcza takich, które maja wirnik na ssacym koncu pompy. Równiez pompy tloko¬ we oraz pompy przeponowe, znane jako pompy gnojówkowe lub pompy budowlane, sa uzywane do takich celów. Przy pompach prózniowych wy¬ stepuja trudnosci w miare wzrostu wysokosci ssa¬ nia i wraz ze wzrostem ciezaru wlasciwego pom¬ powanego czynnika. Napelnione i ciezkie weze ssawne przy przerwaniu pompowania musza byc wyciagane i przedmuchiwane, zanim z powro¬ tem bedzie mozna rozpoczynac pompowanie.Znane pompy odsrodkowe, nawet pompy dla gestych ozynnkiów, a zatem pompy z wirnikiem u podstawy pompy zawodza, gdy czynnik pompo¬ wany traci charakter gestej cieczy i staje sie gesta masa. Poza tym pompy te sa wrazliwe na twarde domieszki w czynniku pompowanym.Znane pompy tlokowe i pompy przeponowe ma¬ ja wlasciwosc najpierw zasysania i w danym przy¬ padku tloczenia czynnik pompowany, a miano¬ wicie gesta i ciagliwa mase, natomiast ciezkie 10 15 20 25 skladniki masy maja sklonnosc osiadania na po¬ czatku rury ssacej i przerywania pompowania.Zadaniem wynalazku jest usuniecie wymienio¬ nych wyzej wad i stworzenie pompy, która praco¬ walaby w sposób bezpieczny i niezawodny, zuzy¬ wala malo mocy, i której koszty wytwarzania bylyby male. Poza tym pompa powinna miec wie¬ lostronne zastosowanie i powinna miec moznosc dozowania w pewnych granicach czynnika pompo¬ wanego.Zadanie to zostalo rozwiazane za pomoca pom¬ py zanurzanej, która wedlug wynalazku sklada sie ze zdolnego do powiekszania lub zmniejszania swej objetosci zbiornika, który z jednej strony zaopatrzony jest w rure tloczna i umieszczony przed ta rura zawór wylotowy, natomiast znajdu¬ jaca sie po drugiej stronie zaopatrzona w zawór wlotowy sciana tego zbiornika skonstruowana jest tak, ze w stosunku do nieruchomo umieszczonego na odpowiednim uchwycie zbiornika moze zmie¬ niac swe polozenie zanurzajac sie do pompowa¬ nego czynnika.Przy jednym wykonaniu zgodnej z wynalazkiem koncepcji konstrukcyjnej zmieniajaca polozenie sciana zaopatrzona jest w nasadke brzegowa, która wspóldziala przesuwnie i uszczelniajaco z niezmie¬ rnajacym miejsca zbiornikiem.Przy innym wykonaniu nasadka brzegowa jest krzywoliniowa i osadzona jest z moznoscia waha¬ nia sie dokola osi, przy czym wspóldziala ona 54516^ 3 przesuwnie i uszczelniajac© z odpowiednim krzy¬ woliniowym zbiornikiem.Poza tym wynalazek polega na dodatkowym ustawieniu drugiej pompy z wahajaca sie do¬ kola tej samej osi krzywoliniowa nasadka brze¬ gowa, najkorzystniej w taki sposób, ze pompa ta pracuje na wspólny przewód tloczny przylaczony za pomoca krócców do niezmieniajacych polozenia odpowiednio krzywoliniowych zbiorników, a prze¬ suwanie krzywoliniowych nasadek brzegowych od¬ bywa sie jednoczesnie za pomoca dokola tej samej osi wahajacej sie podwójnej dzwigni przy czym. gdy jedna pompa tloczy pompowany czynnik do przewodu tlocznego to druga pompa wówczas na¬ pelnia sie.Przy tego rodzaju ukladzie zaoszczedza sie po¬ lowe czasu pompowania, przy czym dla drugiej pompy nie jest potrzebny specjalnie kosztowny mechanizm napedowy. Naped drugiej pompy od¬ bywa sie w sposób prosty za pomoca skonstruowa¬ nej wahliwej dzwigni pompy jako dzwigni po¬ dwójnej.W nastepnym z koley przykladzie wykonania zgodnej z wynalazkiem koncepcji konstrukcyjnej sciana zbiornika jest skonstruowana w postaci przepony, najkorzystniej w taki sposób, ze prze¬ pona polaczona jest z drazkiem napedowym, prze¬ chodzacym przez zbiornik i ulozyskowanym prze¬ suwnie w plaszczyznie pionowej.Przy jeszcze innym wykonaniu zanurzona do pompowanego czynnika sciana zbiornika polaczona jest ze zbiornikiem poprzez harmonijke.Przyklady wykonania wynalazku sa przedsta¬ wione na rysunku, przy czym fig. 1 pokazuje przyklad wykonania, w którym nasadka brzegowa sciany zbiornika osadzana jest przesuwnie na sa¬ mym zbiorniku, fig. 2 jest rzutem z boku przy¬ kladu wykonania przedstawionego na fig. 1, fig. 3 pokazuje przekrój plaszczyzna oznaczona linia A—A na fig. 2, fig. 4 — rzut z boku ukladu, w którym nasadka brzegowa sciany jest krzywo¬ liniowa i osadzona jest na odpowiednio krzywo¬ liniowo zaprojektowanym zbiorniku, fig. 5u — rzut z boku pompy blizniaczej z dwiema krzywolinio¬ wymi i sprzegnietymi nasadkami brzegowymi sciany zbiornika, które to nasadki osadzone sa przesuwnie na odpowiednio krzywoliniowo zapro¬ jektowanych zbiornikach, fig. 6 — rzut z boku ukladu przedstawionego na fig. 5, fig. 7 przedsta¬ wia pompe blizniacza pokazana na fig. 5 i 6 ale w ukladzie poziomym, fig. 8 pokazuje rzut z góry pompy przedstawionej na fig. 7, fig. 9 — pompe ze sciana zbiornika w postaci przepony, w polo¬ zeniu spoczynkowym, fig. 10 — pompe przedsta¬ wiona na fig. 9 przy powiekszaniu zbiornika lub przy zanurzaniu sciany zbiornika albo zaworu wlotowego do czynnika pompowanego, fig. 11 — pompe przedstawiona na fig. 9 przy zmniej¬ szaniu zbiornika lub przy otwartym zaworze wylotowym i zamknietym zaworze wlotowym, fig. 12 przedstawia pompe, w której zanurza¬ na do czynnika pompowanego sciana zbiornika polaczona jest za pomoca harmonijki ze zbiornikiem, a mianowicie przy zwiekszaniu zbiornika lub przy otwartym zaworze wlotowym 54516 4 i zamknietym zaworze wylotowym, fig. 18 poka¬ zuje uklad przedstawiony na fig. 12 ale przy zmniejszaniu zbiornika lub przy zamknietym za¬ worze wlotowym i otwartym zaworze wylotowym, 5 fig. 14 — mechanizm przeznaczony do przesuwa¬ nia kuli zaworu wlotowego lub wylotowego, fig. 15 — w rzucie z boku ruszt oslonny w rzucie z bo¬ ku, fig. 16 — ruszt oslonny przedstawiony na fig. 15 ale w rzucie z góry. 10 Zbiornik 1 ma sciane 2. Sciana ta ma nasadke brzegowa 3, która przesuwnie osadzona jest na zbiorniku 1. W sciance 2 zbiornika znajduje sie klapowy zawór wlotowy 4, a w zbiorniku 1 zawór kulowy 5 wraz z jego gniazdem, umieszczony 15 przed polaczona ze zbiornikiem rura tloczna 6.Zbiornik 1 jest umieszczony na stojaku 7 z mo¬ znoscia przestawiania pionowego i odchylania.Przesuwanie nasadki brzegowej 3 na zbiorniku od¬ bywa sie za pomoca osadzonej wahliwie na osi 8 20 podwójnej dzwigni 9 i pretów uruchamiajacych 10.Przed sciana 2 znajduje sie mankiet 11 z rusz¬ tem zebatym 12 i rusztem kratowym 13.Przy zwiekszaniu zbiornika 1 pozostaje on na tym samym miejscu, podczas gdy tylko jego scia- 25 na przesuwa sie w strone pompowanego czynnika i w niego sie zanurza. Przy tym przez zawór wlo¬ towy czynnik pompowany przenika do wewnatrz zbiornika.Przy zmniejszaniu zbiornika sciana 2 wraz z na- 30 sadka brzegowa 3 przesuwa sie w kierunku strzal¬ ki 14. Przy tym zamyka sie zawór 4, a otwiera sie zawór 5. Czynnik pompowany jest przetlaczany do rury tlocznej 6.W przykladzie wykonania przedstawionym na 35 fig. 4 sciana 2' jest zaopatrzona w krzywoliniowa nasadke brzegowa 3', która osadzona jest przesuw¬ nie na odpowiednio krzywoliniowym zbiorniku 1' wahajac sie dokola osi 15'.W przykladzie wykonania przedstawionym na 40 fig. 5 dwie krzywoliniowe nasadki brzegowe 3" sa osadzone przesuwnie na odpowiednio krzywo¬ liniowych zbiornikach 1", które za pomoca króc¬ ców 17 sa polaczone z rura tloczna 6". Przy tym nasadki brzegowe 3" sa sprzegniete wzajemnie 45 za pomoca podwójnej dzwigni 18 wahajacej sie dokola osi 15". Uruchamianie podwójnej dzwig¬ ni 18 odbywa sie poprzez prety uruchamiajace 10".Obydwa zawory: zawór wlotowy. 4 i zawór wy¬ lotowy 5 sa zaworami kulowymi. 50 W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 7 i 8 krzywoliniowe zbiorniki 1" wraz z krzy¬ woliniowymi nasadkami brzegowymi 3" sa usy¬ tuowane lezaco, natomiast wal 19, na którym jest osadzona podwójna dzwignia 18 przeznaczona do 55 przesuwania nasadek brzegowych 3", jest usta¬ wiony pionowo. Zawór wlotowy 4" i zawór wy¬ lotowy 5" sa w tym wykonaniu zaworami klapo¬ wymi. Pompa osadzona jest na stojaku 7".Uklad ten nadaje sie specjalnie do plaskich ga zbiorników lub dla takich przypadków, w których przeznaczony do pompowania czynnik nie jest zbyt gleboko zmacony, przy czym opróznienie mo¬ ze byc przeprowadzane az do samego dna.W przykladzie wykonania przedstawionym na jg fig. 9—11 zbiornik 1", jest w taki sposób skon- PL