Opublikowano: 20.1.1968 54456 KI. 5 c, 15/44 MKP E UKD 21 d/ fifa Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wojciech Muszynski, mgr inz. Bohdan Sawka, inz. Stanislaw Kardys Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) zaworu Urzadzenie do samoczynnego otwierania i zamykania zawór odpowietrzajacego w hydraulicznych stojakach górniczych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnego sterowania, otwierania i zamykania zaworu odpowietrzajacego w hydraulicznym sto¬ jaku górniczym, które ma zastosowanie do stero¬ wania zaworów iglicowych, tloczkowych, membra¬ nowych, kulkowych itp., a zatem do wszystkich stosowanych obecnie w górnictwie zaworów odpo¬ wietrzajacych.Znane dotychczas w górnictwie zawory odpo¬ wietrzajace stosowane w stojakach hydraulicz¬ nych sa na ogól poprawnie skonstruowane, ale po¬ siadaja powazna wade, jaka jest niewlasciwie skonstruowany organ sterujacy tymi zaworami.Taka konstrukcja organu sterujacego powoduje, ze w czasie transportu stojaka w pozycji poziomej lub zblizonej do poziomej, gdy stojak poddany jest wstrzasom, organ sterujacy zaworami oddzia- lywuje na zawór, w taki sposób, ze czyni go nie¬ szczelnym, przez co nastepuje wyplyw oleju ze stojaka. Powstale w ten sposób straty oleju sa dosc duze, a. poza tym zmniejszenie ilosci oleju w stojaku hydraulicznym zmniejsza jego trwa¬ losc w eksploatacji.Wymienione wady usuwa urzadzenie zlozone z obciaznika polaczonego cieglem z grzybkiem za¬ woru bedace przedmiotem wynalazku, którego istota jest to, ze obciaznik stanowi zbiornik za¬ wierajacy wewnatrz material ciekly lub sypki, przy czym dno zbiornika ma stabilizujaca wy¬ puklosc w ksztalcie stozka, a górna powierzchnia 23 30 w miejscu zamocowania ciegla jest wklesla. Dzieki takiej wlasnie konstrukcji organ sterujacy jakim jest zbiorniczek nie ma, w czasie przetaczania i wstrzasania stojakiem, kontaktu z zaworem, po¬ niewaz wzajemne ich polaczenie jest luzne. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku zabezpiecza szczelnosc stojaka w dowolnej pozycji w czasie transportu i przetaczania, gdy stojak poddawany jest wstrza¬ som dynamicznym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pionowy przekrój osiowy przez urza¬ dzenie sterujace i zawór, fig. 2 — to samo urza¬ dzenie z inaczej uksztaltowanym zbiornikiem, a fig. 3 i 4 — odmiane urzadzenia, w której zbior¬ nik spoczywa swobodnie na zaworze odpowietrza¬ jacym.Jak uwidoczniono na fig. 1—4 urzadzenie we¬ dlug wynalazku sklada sie z korpusu 1 zamyka¬ jacego szczelnie górna czesc rdzennika 8 stojaka, na którym jest zabudowany odpowietrzajacy za¬ wór 2 zamykany pod dzialaniem sprezyny 5, a otwierany pod wplywem ciezaru zbiornika 4 za¬ wieszonego swobodnie na ciegnie 11 przymocowa¬ nym do tloczka izaworu 2. Od dolu, korpus 1 urza¬ dzenia ma wkrecona nakretke 3, która ma od we¬ wnatrz odpowiednio uksztaltowana powierzchnie i otwór dla osadzenia statecznika 7. Nakretka 3 sluzy do nastawiania wielkosci obciazenia ciegna 11. Zbiornik 4 urzadzenia ma u dolu statecznik 7, 5445654456 a wewnatrz zawiera dodatkowy ciezar 6, którym moze byc plyn, material sypki, srut lub pojedyn¬ czy ciezar i sluzy do przezwyciezania oporu spre¬ zyny 5 utrzymujac zawór 2 w stanie otwartym tak dlugo, jak dlugo stojak znajduje sie w pozy¬ cji pionowej lub zblizonej do pionowej. W górnej czesci korpusu 1 znajduje sie otwór 10 laczacy zbiornik oleju z atmosfera zewnetrzna, a sluzacy do odpowietrzania stojaka. Cale urzadzenie znaj¬ duje sie wewnatrz zewnetrznej obudowy 9 rdzen¬ nika stojaka.* Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest \ nastepujace. W miare przechylania sie stojaka zbiornik 4 dotknie swoja stozkowa czescia A stoz¬ kowa wewnetrzna powierzchnie nakretki 3. Przy dalszym przechylaniu sie stojaka plynne lub stale cialo znajdujace sie w zbiorniku 4 przemiesci sie w kierunku przechylu stojaka i stopniowo odcia¬ zy ciegno 11. Gdy sila wypadkowa z ciezaru zbiornika 4 i z dodatkowego ciezaru 6 bedzie przechodzic przez punkt B. podparcia zbiornika, uklad znajdzie sie w równowadze chwiejnej. Przy dalszym przechyleniu stojaka sila wypadkowa znajdzie sie poza punktem B podparcia i równo¬ waga ukladu ustali sie. W tym stanie stojak mo¬ ze byc transportowany i przetaczany ruchem obrotowym dookola swej podluznej osi, bez oba¬ wy otwarcia sie zaworu 2. W czasie toczenia sto¬ jaka w pozycji poziomej zbiornik 4 urzadzenia bedzie wykonywal ruch obrotowy razem z kor¬ pusem 1, a statecznik 7 przymocowany do zbior¬ nika 4 nie dopusci do skrecenia sie ciegna 11.Odmiana urzadzenia pokazana na fig. 3 i 4 róz¬ ni sie tym, ze zbiornik 4 nie jest zawieszony na ciegnie, lecz swobodnie spoczywa na zaworze 2.Przy przetaczaniu stojaka w pozycji poziomej zbiornik 4 wykonuje ruch toczny wewnatrz kor¬ pusu 1, a zawór 2 jest zamkniety pod dzialaniem sprezyny 5. Natomiast przy pionowym ustawieniu stojaka zbiornik 4 swoja dolna czescia naciska na tloczek zaworu 2 i przezwyciezajac dzialanie spre- 3 zyny 5 utrzymuje zawór 2 w stanie otwartym.Samoczynne zamkniecie sie zaworu odpowie¬ trzajacego w momencie gdy stojak osiagnie na¬ chylenie, przy którym istnieje mozliwosc straty oleju, uzyskuje sie przez odpowiednie dobranie !0 kata zbieznosci czesci stozkowej zbiornika, do¬ branie wlasciwej odleglosci punktu B od osi urzadzenia oraz przez odpowiednie ustawienie nakretki. Przy ruchu powrotnym stojaka do po¬ lozenia normalnej pracy, urzadzenie sterownicze 13 otwiera samoczynnie zawór, gdy stojak zajmie polozenie bezpieczne dla oleju, jednoczesnie zla¬ czy zbiornik oleju z atmosfera przez otwór w korpusie i umozliwia w ten sposób swobodny zsuw i wysuw rdzennika. 20 PL