18.X.1963 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 10.XI.1967 54229 ki. fc4f-cr» We ,/S/oo MKP fJ6Aj3/#) c$S \}t*#b IJt.fWr Wlasciciel patentu: Jean Walterscheid K.G., Lohmar (Niemiecka Repu¬ blika Federalna) 1 Wlaczalne sprzeglo cierne Wynalazek dotyczy wlaczalnego sprzegla cierne¬ go z tarcza sprzeglowa, która zamocowana jest za pomoca sprezyny pomiedzy tzw. tarcza stala i ply¬ ta dociskowa, przy czym isila dociskowa sprezyny moze byc znoszona za pomoca urzadzenia wyla¬ czajacego. Tego rodzaju sprzegla maja te wade, ze powstaja trudnosci przy srodkowaniu rucho¬ mych wirujacych czesci, jakie konieczne jest przy duzej liczbie obrotów. Ponadto dane warunki przestrzenne, zwlaszcza w pojazdach mechanicz¬ nych, wymagaja mozliwie plaskiego rozwiazania konstrukcyjnego, którego nie mozna uzyskac w wymaganym stopniu w znanych konstrukcjach.Wreszcie znane wlaczalne sprzegla cierne nie sa wystarczajaco odporne na wystepujace w pracy obciazenia cieplne, zwlaszcza obciazenia wystepu¬ jace przy czestym uruchamianiu.Wedlug wynalazku znana w istocie sprezyna krazkowa jest zamocowana pomiedzy pierscieniem dociskowym i pokrywa polaczona ze stala tarcza, przy czym na sprezynie krazkowej przewidziane sa muszlowe wytloczenia, w których spoczywaja kulki, opierajace sie z drugiej strony o odpowied¬ nie muszlowe wglebienia w pokrywie, a na wew¬ netrznym brzegu sprezyny krazkowej przewidzia¬ ne sa elementy zabierajace, które lacza bez moz¬ nosci wzajemnego obrotu sprezyne krazkowa z plyta dociskowa, natomiast muszlowe wglebienia na pokrywie sa promieniowo przesuniete do wew¬ natrz w stosunku do odpowiednich wytloczen na 15 25 30 sprezynie krazkowej, tak ze przy montowaniu sprzegla obok osiowego naprezenia wstepnego sprezyna ta uzyskuje równiez promieniowe napre¬ zenie wstepne.W najkorzystniejszej postaci wykonania wyna¬ lazku plyta dociskowa sklada sie z zewnetrznego pierscienia, stykajacego sie bezposrednio z wykla¬ dzina cierna tarczy sprzeglowej, który to pierscien za pomoca stosunkowo wysokich zeber polaczony jest z wewnetrznym pierscieniem, na którym spo¬ czywaja elementy zabierajace umieszczone na wewnetrznym brzegu sprezyny krazkowej. Zebra plyty dociskowej w wiekszej czesci wypelniaja przestrzen pomiedzy plyta dociskowa i sprezyna krazkowa.Wedlug innej cechy znamiennej wynalazku, na plycie dociskowej, sa osadzone obrotowo korbowe dzwignie wylaczajace, których czopy korbowe sa poruszane osiowo za pomoca pierscienia w celu wylaczania i wlaczania sprzegla, przy czym mi- mosrodowo do osi korby przylaczone elementy ciagnace tworza polaczenie z pokrywa.Najkorzystniej jest, gdy na dzwigniach korbo¬ wych umieszczone sa srubowe sprezyny zginane, których jedno ramie opiera sie badz o zewnetrzny brzeg sprezyny krazkowej, badz tez o plyte do¬ ciskowa, podczas gdy drugie ramie chwyta mimo- srodowo za dzwignie korbowa. Sprezyny zginane sa umieszczone wspólsrodkowo na walkach dzwig¬ ni korbowych i swym równolegle do osi dzwigni 5422954229 przebiegajacym koncem tworza polaczenie pomie¬ dzy elementami ciagnacymi i dzwigniami korbo¬ wymi.Przy dalszym konstrukcyjnym rozwiazaniu isto¬ ty wynalazku, w otworach wylotowych sprzegla dla powietrza umieszczone sa elementy, które utrudniaja przeplyw powietrza lub zamykaja ten przeplyw powietrza w zaleznosci od temperatury.Sprzeglo wedlug wynalazku wyposazone jest w samoczynne, pod dzialaniem isily bedace, srodko¬ wanie plyty dociskowej, tak ze plyta ta zawsze jest przymusowo prowadzona soisle wspólsrodko- wo z osia sprzegla lub z tarcza stala. Dzieki temu nawet przy najwiekszych liczbach obrotów unika sie niewywazenia i niepozadanych drgan. Nie sa tez potrzebne specjalne elementy prowadzace dla plyty dociskowej. Ponadto sprzeglo to ma te zale¬ te, ze srodkowanie to moze byc zachowane nieza¬ leznie od zuzywania sie wykladzin ciernych. Sku¬ tecznie zapobiega sie równiez zuzywaniu na po¬ wierzchniach prowadzacych, a to dzieki srodko¬ waniu pod dzialaniem sily.Dzieki specjalnemu i nowemu zaprojektowaniu plyty dociskowej, w polaczeniu z nowa sprezyna krazkowa i z nowymi wysokimi zebrami chlodza¬ cymi, uzyskuje sie skuteczne przewietrzanie i chlo¬ dzenie elementów sprzegla. Zwlaszcza strona, któ¬ ra jest termicznie najbardziej obciazona jest tez najintensywniej chlodzona. Plyta dociskowa wraz ze swymi zebrami i pokrywa lub sprezyna kraz¬ kowa tworzy skuteczny wentylator promieniowy, tak ze zachodzi trwala wymiana powietrza wew¬ netrznego i zewnetrznego. W ten sposób równiez pyl, pochodzacy ze scierania sie wykladzin cier¬ nych, jest usuwany z wnetrza sprzegla. Wyplywa¬ jacy strumien powietrza, zarówno wewnatrz jak i zewnatrz sprzegla, zapobiega równiez odkladaniu sie czastek pylu, które utrudniaja wypromienio- wywanie i przenoszenie ciepla. Azeby uczynic sprzeglo przydatnym dla takich wykladzin cier¬ nych, które wymagaja najnizszej temperatury do uzyskania korzystnych warunków ciernych, mo¬ zliwe jest samoczynne regulowanie obiegu powie¬ trza chlodzacego, tak ze sprzeglo szybko dochodzi do wymaganej temperatury pracy, która wówczas, dzieki skutecznemu chlodzeniu powietrzem, moze byc Utrzymywana nawet przy najwiekszym obcia¬ zeniu.Pomimo wyliczonych wyzej zalet, mozna sprze¬ glo to zaprojektowac bardzo plasko, tak jak to widoczne jest z rysunku. Sklada sie ono tylko z niewielu mocnych czesci skladowych, mozna go latwo rozmontowywac W icelu wymienienia czesci wymiennych i wreszcie nie jest ono bardzo klo¬ potliwe o ile chodzi o koszta wykonania.Na rysunku jest przedstawiony przyklad wyko¬ nania sprzegla wedlug wynalazku* przy czym fig. 1 pokazuje sprzeglo w przekroju osiowym, a fig. 2 — rzut z przodu w czesciowym przekroju.Tak zwana tarcza stala 2, która zazwyczaj two¬ rzy mase wirujaca maszyny czynnej, jest osadzo¬ na na niepokazanym tu wale czynnym. Na niepo- kazdnym równiez wale biernym jest osadzona bez moznosci obracania sie ale :z moznoscia przesuwu osiowego tarcza sprzeglowa 1» na której umiesz¬ czone sa wykladziny cierne i która umieszczona jest pomiedzy tarcza stala 2 i tak zwana plyta dociskowa 3. Plyta dociskowa 3 przytrzymuje we¬ wnatrz sprezyne krazkowa 4 i jest z nia polaczo- 5 na za pomoca elementów zabierajacych, bez moz¬ nosci wzajemnego obrotu. Na zewnetrznym brze¬ gu sprezyna krazkowa 4 poprzez kulki 6 Opiera sie o pokrywe 5. Zarówno w sprezynie krazkowej 4 jak i w pokrywie 5 kuliki 6 spoczywaja w musz- 10 lowych wglebieniach. *x? Na zewnetrznym pierscieniu plyty dociskowej 3 sa umieszczone promieniowo do wewnatrz skiero¬ wane zebra 7, które wewnatrz przechodza w maly pierscien. Ten maly pierscien tworzy oparcie dla 15 sprezyny krazkowej 4 i to zarówno dla sil pro¬ mieniowych jak i osiowych. Na plycie dociskowej 3 sa obrotowo osadzone dzwignie wylaczajace 8 w postaci korby, których czopy korbowe wspól¬ dzialaja wspólosiowo z walem czynnym umiesz- 20 czonym w pierscieniu 9. Mimosrodowo w stosunku do osi obrotu korbowej dzwigni 8 dzialaja ele¬ menty ciagnace 10 i opieraja dzwignie 8 o pokry¬ we 5 poprzez nakretki regulacyjne 12. Na walkach dzwigni korbowej 8 sa wspólsrodkowo umieszczo- 25 ne srubowe sprezyny zginane, których jedno ra¬ mie opiera sie o zewnetrzny brzeg sprezyny kraz¬ kowej 4. Pokazany na rysunku rodzaj oparcia o sprezyne krazkowa 4, moze równiez byc zastapio¬ ny przez oparcie, w którym jedno ramie sprezyny 30 11 opiera sie o sama plyte dociskowa 3. Drugie ramie sprezyny jest kierowane równolegle do osi dzwigni korbowej 8 i tworzy polaczenie pomiedzy dzwigniami korbowymi i sluzacymi do ich pod¬ pierania elementami ciagnacymi 10. W wyloto- 35 wych otworach dla powietrza, pomiedzy tarcza stala 2 i pokrywa 5 sa umieszczone elementy za¬ mykajace 13, które w zaleznosci od temperatury reguluja przeplyw powietrza.W celu uzyskania promieniowego naprezenia 40 wstepnego sprezyny krazkowej 4, sprezyna ta jest przytrzymywana z dzialaniem sily i wspólsrodko¬ wo z pokrywa 5 poprzez kulki 6. Poniewaz na plycie dociskowej 3 za pomoca jej wewnetrznego pierscienia sprezyna krazkowa 4 jest równiez osa- 45 dzona z naprezeniem wstepnym, wiec równiez ply¬ ta dociskowa 3 jest przymusowo i niezaleznie od zuzywania sie wykladzin ciernych prowadzona wspólsrodkowo z pokrywa 5, a tym samym i z stala tarcza 2. 50 Umieszczone na korbowych dzwigniach wyla¬ czajacych 8 sprezyny zwrotne 11 Utrzymuja dzwignie te w wymaganym polozeniu, wówczas gdy sprzeglo jest wlaczone. Przy osiowym przesu¬ wie pierscienia 9 zostaja uruchomione czopy kor- 55 bowe dzwigni 8 i dzwignie te zostaja obrócone.Za pomoca elementów ciagnacych 10, które dzia¬ laja mimosrodowo nastepuje przy tym osiowe przesuniecie plyty dociskowej 3 w celu wlaczania i wylaczania sprzegla. Poniewaz zebra chlodzace 60 7 plyty dociskowej 3 wypelniaja w wiekszej czes¬ ci przestrzen pomiedzy plyta dociskowa a spre¬ zyna krazlkowa 4 lub pokrywa 5, wiec sprzeglo dziala jako wentylator promieniowy, tak ze naste¬ puje dobre przymusowe Wietrzenie wszystkich 65 elementów z odpowiednim dzialaniem chlodzacym.54229 Poprzez sterowane w zaleznosci od temperatury elementy regulacyjne (13) moze byc samoczynnie regulowany obieg chlodzacy, w taki sposób jaki jest potrzebny.Pomimo zrezygnowania ze zwyklych elementów 5 konstrukcyjnych przeznaczonych do wspólsrodko- wego prowadzenia plyty dociskowej, pozostalo za¬ chowane niezawodne skuteczne srodkowanie jej w czasie pracy, równiez wówczas gdyby sprezyna krazkowa zostala uszkodzona, na przyklad przez 10 promieniowe pekniecie, gdyz pozostaje zawsze jeszcze zachowane wystarczajaco duze srodkujace wstepne naprezenie promieniowe tej uszkodzonej sprezyny.Z rysunku jest dobrze widoczne, ze korbowe 15 dzwignie wylaczajace (8) sprzyjaja uzyskaniu plas¬ kiej i malo miejsca zajmujacej konstrukcji sprze¬ gla, co jest korzystne dla obecnych wymagan wbudowywania tego rodzaju sprzegiel. PL