Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.XI.1967 54212 Kl-. 49 a, 55/01 *U,t?/3Z MKP B23b UKD «t|/» Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wieslaw Apalkow, mgr inz. Leslaw Michnowski Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Konstrukcji i Technologii Obra¬ biarek i Narzedzi „Koprotech", Warszawa (Polska) Urzadzenie sygnalizujace brak narzedzia, zwlaszcza wiertla, jego uszkodzenie lub brak przedmiotu obrabianego i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sygna¬ lizujace brak narzedzia, zwlaszcza wiertla, jego uszkodzenie lub brak przedmiotu obrabianego, oparte na wykorzystaniu osiowej sily skrawania do przemieszczania elementów powodujacych jego zadzialanie.Znane jest wykorzystanie osiowej sily skrawa¬ nia w urzadzeniach sygnalizujacych uszkodzenie narzedzia. Urzadzenia takie posiadaja wbudowana, miedzy wrzeciono obrabiarki a uchwyt narzedzia, pradnice elektryczna. Praca jej uzalezniona jest od przesuwnego elementu, przekazujacego ruch obrotowy wrzeciona na wirnik pradnicy. Przesu¬ niecie elementu odbywa sie pod dzialaniem osio¬ wej sily skrawania. Plynacy w obwodzie elek¬ trycznym urzadzenia prad, powstaly w wyniku pracy pradnicy, jest sygnalem prawidlowego prze¬ biegu procesu skrawania. Zasadnicza wada tych urzadzen jest to, ze praca pradnicy, danej wiel¬ kosci, bedzie mozliwa tylko przy ilosci obrotów wrzeciona utrzymanej w okreslonych granicach.W wyniku koniecznosci zachcwania powyzszego warunku, równiez wielkosc narzedzia stosowanego w obrabiarce z zamontowanym urzadzeniem sygna¬ lizacyjnym tego typu musi ulec scislemu zawezeniu.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszej nie¬ dogodnosci, czyli opracowania urzadzenia pracu¬ jacego niezaleznie od ilosci obrotów wrzeciona ja¬ kie posiada obrabiarka z zastosowanym urzadze¬ niem sygnalizacyjnym. 10 15 25 Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanej niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wy¬ nalazkiem w ten sposób, ze pod dzialaniem osio¬ wej sily skrawania nastepuje przemieszczanie sie czesci oprawki mocujacej narzedzia razem ze zwia¬ zanym z nia .stykiem ruchomym, az do momentu zetkniecia sie zestykiem stalym. Przez zamkniety w ten sposób obwód pierwotny urzadzenia, oraz zwiazany z nim, przez element przekaznikowy, ob¬ wód wtórny — zamykamy przy pomocy elementu zderzakowego, zwiazanego kinematycznie z ruchem posuwowym narzedzia, który zawiera styki prze¬ lacznika drogowego — przeplywa prad próbny bedacy sygnalem prawidlowego przebiegu procesu skrawania. Z podanego opisu rozwiazania zagad¬ nienia widac ze postawiony cel zostal w pelni zrealizowany, przez zastosowanie elementów styko¬ wych dzialajacych niezaleznie od obrotów wrze¬ ciona.Przedmiot wynalazku jest dokladnie wyjasniony na podstawie jego przykladu wykonania, uwi¬ docznionym na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój podluzny urzadzenia a fig. 2 sche¬ mat elektryczny urzadzenia.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 urzadzenie sy¬ gnalizujace zbudowane jest z elektrycznego obwo¬ du pierwotnego A, na który skladaja sie: oprawka narzedziowa 1 z której czescia ruchoma 2 zwia¬ zany jest styk 3, sprezyna 4, izolowanego stvku 5 polaczonego wkretem 6 z izolowanym pierscie- 5421254212 niem 7 osadzonym na wrzecionie obrabiarki i urza¬ dzenia doprowadzajacego prad elektryczny przy pomocy szczotki, oraz elektrycznego obwodu wtór¬ nego B skladajacego sie z przelacznika drogowe¬ go 8 i elementu zderzakowego 9 zwiazanego kine¬ matycznie z ruchem posuwowym narzedzia. Oby¬ dwa obwody lacza sie ze soba przez przekaz¬ nik 10.Jak juz wspomniano, narzedzie zamocowane w oprawce narzedziowej 1, rozpoczynajac proces skrawania, pod wplywem sily osiowej przemiesz¬ cza sie razem z czescia ruchoma oprawki 2, zwia¬ zany z nia styk ruchomy 3 wykona ten sam ruch, 'którego ustanie warunkuje oparcie sie o styk sta¬ ly 5, niezmiennosc sily docisku styków zapewnia sprezyna 4. W ten sposób nastapi zamkniecie elek¬ trycznego obwodu pierwotnego A urzadzenia sy¬ gnalizacyjnego, którego dalsza czesc stanowi urza¬ dzenie doprowadzajace prad elektryczny, przy po¬ mocy szczotki, do izolowanego pierscienia 7 osa¬ dzonego na wrzecionie, laczacego sie ze stykiem 5 przez wkret 6. Równoczesnie z rozpoczeciem pro¬ cesu skrawania element zderzakowy 9, zwiazany kinematycznie z ruchem posuwowym narzedzia, zwiera styki przelacznika drogowego 8, zamyka¬ jace tym samym elektryczny obwód wtórny B.Jezeli obwód pierwotny zostal zamkniety, co moze nastapic tylko w wypadku nie uszkodzenia narze¬ dzia, zamikniecfe obwodu wtórnego spowoduje po¬ laczenie obwodów, przez przekaznik 10, a plynacy prad próbny podtrzyma trwajacy ruch posuwowy narzedzia.Podtrzymany w zwiazku z tym trwajacy ruch posuwowy powoduje, ze element zderzakowy 9 przemieszczajac sie razem z ukladem posuwowym do którego jest przywiazany, zwolni przycisk prze¬ lacznika drogowego 8 powodujac tym samym prze¬ rwanie obwodu i przeplywu pradu próbnego. Ta¬ kie ustawienie elementów urzadzenia sygnalizuja¬ cego pozwala na zwieranie i rozwieranie styków, w stanie bezpradowym.W wypadku braku narzedzia, jego uszkodzenia lub braku przedmiotu obrabianego, wystapic musi brak sily osiowej skrawania co spowoduje nie zamkniecie obwodu pierwotnego A poprzez styki 3 i 5. Obwód wtórny B zostanie zamkniety, gdyz elementy zderzakowy 9 zwiazany kinematycznie z ruchem posuwowym, zewrze styki przelacznika dro¬ gowego 8. W tym momencie powinno nastapic po¬ laczenie obwodów A i B przez zalaczenie prze¬ kaznika 10 i przeplyw pradu próbnego podtrzy¬ mujacego ruch posuwowy. Taka kolejnosc dziala¬ nia nie nastapi ze wzgledu na przerwe w obwo¬ dzie pierwotnym A, która uniemozliwia zadziala¬ nie przekaznika 10, a tym samym brak przeplywu pradu podtrzymujacego ruch posuwowy narzedzia.W konsekwencji nastepuje zatrzymanie ruchu po- 5 suwowego narzedzia przy równoczesnym zasygnali¬ zowaniu tego faktu w sposób optyczny, dzwieko¬ wy lub obydwoma sposobami równoczesnie.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tyl¬ ko do opisanego szczególowo i przedstawionego na 10 rysunku przykladu jego wykonania lecz obejmuje równiez stosowanie oddzielnie pojedynczych cech i odmian.Zgodnie z jednym z mozliwych dalszych przykla¬ dów mozna umiescic styki w jednym z elementów 15 ukladu: korpus obrabiarki, wrzeciono, uchwyt na¬ rzedzia; zastosowac dwa styki stale z obwodem elektrycznym dwuprzewodowym lub zwierac styki w czasie przeplywu pradu. 20 PL