Pierwszenstwo: Opublikowano: 14.VI.1965 (P 109 539) 5.XII.1967 54123 KI. 45 h, 67/00 MKP A 01 k UKD ,ajoo Twórca wynalazku: mgr inz. Tadeusz Podkówka Wlasciciel patentu: Okregowy Zarzad Lasów Panstwowych w Opolu, Opole (Polska) Sposób zasilania mrowisk poczwarkami przy sztucznym zageszczaniu populacji i przy kolonizacji mrówek oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do stosowania tego sposobu, to jest do pobie¬ rania poczwarek z mrowisk o dostatecznej dy¬ namice biologicznej, a nastepnie do zasilania ty¬ mi poczwarkami mrowisk zarówno istniejacych lecz o zahamowanej dynamice biologicznej jak tez nowozakladanych w celu uzyskania pelnego efek¬ tu przy kolonizacji i zageszczaniu populacji mró¬ wek, zwlaszcza gatunków pozytecznych dla za¬ chowania i przywracania biocenotycznej równowa¬ gi, zapobiegania powstawaniu i opanowywania juz powstalych gradacji owadów szkodliwych w lesie.Dotychczas stosowany klasyczny sposób poste¬ powania przy zasilaniu mrowisk poczwarkami po¬ legal na usunieciu z kopca mrowiska jego strze¬ chy, wybraniu z odslonietej w ten sposób gór¬ nej warstwy wewnetrznej biologicznie czynnej struktury mrowiska zawierajacej skladane tam najstarsze dojrzewajace do przeobrazenia w ima¬ go poczwarki i wysypaniu pobranej zawartosci na równa, nie zarosnieta powierzchnie gruntu z wykopanymi dolkami glebokosci dziesiec cm. Do dolków tych mrówki pod wplywem impulsów in¬ stynktu szybko rozpoczynaly znosic poczwarki.Nastepnie poczwarki te wybrane z dolków lyzecz¬ ka wraz z czescia martwych elementów struktury mrowiska byly skladane do tekturowych pude¬ lek, przenoszone do mrowiska przewidzianego do zasilenia i wysypywane na powierzchnie kopca 2 tego mrowiska, skad juz same mrówki przenosily je w glab zasilanego mrowiska.Przy takim sposobie postepowania ulegala znisz¬ czeniu znaczna czesc wewnetrznej biologicznie 5 czynnej struktury mrowiska zasilajacego, co w po¬ laczeniu z koniecznoscia odbudowy przez mrówki zdjetej uprzednio duzej czesci strzechy mrowiska redukowalo udzial tego mrowiska w procesach ksztaltowania biocenozy a nieraz konczylo sie cal- 10 kowitym jego zamarciem. Sposród poczwarek po¬ branych juz i przeznaczonych do zasilania innych mrowisk, znaczna ich czesc ginela podczas ope¬ racji podzialu mrowiska, wysypywania, wybiera¬ nia z dolków i przenoszenia od nieuniknionych w 15 tych warunkach urazów mechanicznych oraz bra¬ ku wszelkiej oslony przed szkodliwymi wply¬ wami zmian temperatury. Nie istnialy równiez przy dotychczasowym sposobie zadne mozliwosci wplywania na zwiekszenie liczebnosci poczwarek, 20 z których powstawalyby formy plciowe imago ksztaltujace dodatnio dynamike rozrodcza mrowis¬ ka zasilanego, a zatym i jego aktywnosc w bio¬ cenozie.Oslabienie dynamiki zyciowej mrowisk zasilaja- 25 cych, z których pobierane byly poczwarki, nie znajdowalo w tych warunkach nalezytego zrów¬ nowazenia we wzroscie dynamiki rozwojowej mro¬ wisk zasilanych. Tempo zageszczania populacji mrówek bylo zbyt powolne. 30 Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych 5412354123 ujemnych zjawisk wystepujacych przy dotychcza¬ sowym sposobie postepowania ograniczajacych tempo zageszczania populacji mrówek.Wytyczone zadanie wynalazek rozwiazuje przez wprowadzenie nowej, opartej w calosci na biolo¬ gicznych podstawach metody wydostawania po- czwarek z mrowisk zasilajacych, wprowadzania do mrowisk zasilanych i wplywania na liczebnosc form plciowych w mrowisku.Sposób wedlug wynalazku opiera sie na zaob¬ serwowanych wlasciwych mrówkom przejawach instynktu, które sklaniaja je do przenoszenia po¬ czwarek dojrzewajacych juz do przeobrazenia w imago z dolnych partii mrowiska w jego górna czesc podstrzechowa w okresie letnim, szczególnie od strony poludniowej, silnie nagrzewana. Spo¬ sób wedlug wynalazku wykorzystuje te przejawy instynktu do gromadzenia przez same mrówki po- czwarek przeznaczonych do pobrania w specjal¬ nych zasobnikach, których wnetrze stanowi goto¬ wa struktura komórkowa w sposób korzystny i zachecajacy mrówki do skladania w niej poczwa- rek imitujaca i zastepujaca naturalna strukture górnej wewnetrznej czesci kopca mrowiska, w której normalnie gromadzone sa dojrzewajace do przeobrazenia poczwarki i w której wnetrzu bezposrednio pod strefa strzechy od strony polud^ nia umieszcza sie zasobnik. Przy takim umieszcze¬ niu zasobnika wynalazek umozliwia gromadzenie w nim poczwarek wyselekcjonowanych przez sa¬ me mrówki pod wzgledem stadium ich rozwoju czyli takich, które najszybciej wezma udzial w zy¬ ciu zasilanego mrowiska.Po wbudowaniu przez mrówki zasobnika w mrowisko, wlaczeniu go w funkcjonujaca wew¬ netrzna strukture i po zlozeniu poczwarek do jego komórek, co nastepuje w ciagu 2 do 4 dni od jego umieszczenia, zasobnik ten zostaje w sposób prosty i powodujacy minimalne uszkodzenia mro¬ wiska zasilajacego wyjety z niego i przeniesiony w bezposrednie poblize mrowiska zasilanego, skad znów same mrówki pod wplywem impulsów in¬ stynktu przenosza znajdujace sie w zasobniku poczwarki w glab tego mrowiska.Wedlug wynalazku zasobnik o strukturze zaste¬ pujacej naturalna wlasciwa dla opisanej wyzej czesci mrowiska stanowia najlepiej trzy ramki z plastrami pustej woiszczyny pszczelej zlozone ze soba plaskimi stronami. Przekladki dziesiecio milimetrowej grubosci przedzielaja te ramki, two¬ rzac miedzy plastrami w ramkach przestrzenie ko¬ munikacyjne, umozliwiajace mrówkom docieranie do kazdej komórki woszczyny. Ramki z plastra¬ mi laczy sie drutem nierdzewnym w sztywna calosc.W mrowisku zasilajacym umieszcza sie zasobnik w pozycji pionowej, jak wyzej od strony polud¬ niowej, plaska strona w kierunku najwiekszego naslonecznienia baczac by scianki komórek w pla¬ strach woszczyny mialy naturalne zapobiegajace splywaniu miodu nachylenie ku górze. Przenie¬ siony zasobnik ustawia sie równiez od strony po¬ ludniowej i w pozycji pionowej lecz z odwróce¬ niem o 180°, co ma na celu nadanie sciankom komórek woszczyny nachylenia ulatwiajacego wy¬ niesienie poczwarek.Zasilania poczwar kami dokonuje sie w ter¬ minach zaleznych od potrzeb mrowiska wymaga- 5 jacego tego zabiegu starajac sie trafic na kilku¬ dniowy okres pogody cieplej bez opadów i nie zagrazajacej naglymi zmianami temperatury.Wedlug wynalazku wszystkie operacje przy za¬ silaniu, zwiazane z przejsciowym nawet bezpo- io srednim zetknieciem sie poczwarek z atmosfera zewnetrzna dokonuje sie nieco pózniej niz to ma miejsce przy dotychczasowych sposobach a miano¬ wicie: umieszczenie zasobnika w mrowisku za¬ silajacym dokonuje sie w samo poludnie a jego 15 wyjecie do przeniesienia o jedna do dwóch godzin wczesniej, aby czas przenoszenia przez mrówki poczwarek wglab mrowiska zasilanego przypadl na najcieplejsza pore dnia. Samo przenoszenie za¬ sobników dokonuje sie w specjalnym transpor- 20 terze stosowanym równiez przy przenoszeniu od¬ kladów do zakladania mrowisk.Dobierajac plastry woszczyzny z mniejsza lub wieksza zawartoscia nieco wiekszych niz normalne tak zwanych komórek trutowych, do których 25 mrówki skladaja produkowane w mrowisku poczwarki form plciowych, umozliwia sie wply¬ wanie na zwiekszenie w zasilanym mrowisku, liczebnosci takich form a tym samym wplywanie na dynamike rozwojowa tego mrowiska. 30 Sposób wedlug wynalazku polaczony z uszko¬ dzeniem przy umieszczaniu i wyjmowaniu zasob¬ nika tylko niewielkiej czesci strzechy i niewiel¬ kiej czesci wewnetrznej struktury mrowiska zasi¬ lajacego z calkowitym zabezpieczeniem poczwarek 35 pobieranych z tego mrowiska i przeznaczonych do zasilenia przed urazami natury termicznej i me¬ chanicznej oraz dajacy moznosc ksztaltowania dy¬ namiki rozrodczej mrowisk zasilanych umozliwia osiagniecie zageszczenia populacji mrówek w 40 znacznie szybszym tempie niz to bylo mozliwe przy dotychczasowych sposobach.Na rysunku fig. 1 przedstawia zasobnik urza¬ dzenia do stosowania sposobu zasilania mrowisk poczwarkami przy sztucznym zageszczaniu popula¬ cji i przy kolonizacji mrówek wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — zasobnik w widoku z przodu, fig. 3 — zasobnik w widoku z góry, fig. 4 — mrowisko z zasobnikiem w widoku z gó¬ ry, fig. 5 — mrowisko z zasobnikiem w przekroju wzdluz linii AB na fig. 4 i fig. 6 — mrowisko z zasobnikiem w przekroju wzdluz linii CD na fig. 4.Fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja zasobnik 1 zlozony 55 z trzech ramek 2 z plastrami 3 woszczyny pszcze¬ lej zawierajacymi prócz komórek normalnych 7 równiez wieksze komórki trutowe 8. Ramki 2 sa oddzielone normalnie stosowanymi przy nich od- granicznikami 4 i dodatkowymi przekladkami 5J 60 które tworza miedzy ramkami 2 przestrzenie ko¬ munikacyjne 6. Fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja kopiec zasilanego mrowiska 9 z prawidlowo umieszczo¬ nym w nim zasobnikiem 1 oraz z granica 10 uszkodzenia strzechy 11 i struktury wewnetrznej 65 12 tego mrowiska. 4554123 PL