Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.VI.196B (P 115 029) 5.XII.1967 54122 4» ih, 5/10 MKP B 23 c [Urzedu Paicntowcgc Polskiej BLeczTpGspolilei to Twórca wynalazku: dr irtz. Henryk Jarzyna Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk Instytut Maszyn Przeplywo¬ wych, Gdansk (Polska) Frezarko-kopiarka do mechanicznej obróbki modeli srub okretowych Przedmiotem wynalazku jest frezarko-kopiarka przeznaczona zwlaszcza do mechanicznej obróbki modeli srub okretowych dzialajaca na zasadzie podobienstwa geometrycznego.Powierzchnie skrzydel sruby okretowej nie sa ogólnie biorac powierzchniami prostokreslnymi.Do obróbki srub okretowych moznaby wiec przy¬ stosowac te znane frezarko-kopiarki, które sa przydatne do obróbki powierzchni nieprostokresl- nych.Znane konstrukcje takich frezarko-koparek za¬ pewniaja zadane ruchy wzorca i modelu oraz na¬ rzedzia obróbczego poprzez sprzezenia poszczegól¬ nych ruchów na drodze mechanicznej, hydraulicz¬ nej lub elektrycznej. W tych znanych konstruk¬ cjach ruchy narzedzia, wzglednie wzorca i mode¬ lu realizuje sie jako nakladajace sie na siebie ru¬ chy postepowe w trzech kierunkach ukladu kar- tezjanskiego i ruch obwodowy przynajmniej wo¬ kól jednej osi.Celem wynalazku jest calkowite usuniecie ru¬ chów postepowych któregokolwiek elementu fre¬ zarko-kopiarki (narzedzia, modelu, wzorca), sztyw¬ ne powiazanie zderzaka sledzacego i osi narzedzia, oraz proste mechaniczne powiazanie ruchowe, obrotowe, modelu i wzorca, uzyskanie maksymal¬ nej prostoty konstrukcyjnej, wyeliminowanie wszelkich sprzezen ruchowych hydraulicznych lub elektrycznych, a takze mechanicznych poza rów- noleglobocznym powracaniem modelu i wzorca. 30 Cel ten zostal treiagniety przez skonstruDwante takiej frezarko-kopiarki, za pomoca której w spo¬ sób calkowicie mechaniczny moznaby obrabiac skrzydla modeli srub okretowych lub malych srub okretowych.Frezarko-kopiarka bedace przedmiotem niniej¬ szego wynalazku jest przedstawiona tytulem przy¬ kladu wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat stolu obróbczego w przekroju pionowym, a fig. 2 — schemat ramienia obrób¬ czego.Frezarko-kopiarka do mechanicznej obróbki mo¬ deli srub okretowych stanowi obróbczy stól 11, na którym zamontowana jest wspornikowa kolum¬ na 1 podnoszona lub opuszczana za pomoca na¬ kretki 2 i ustalona w okreslonym polozeniu prze- ciwnakretka 3.Obróbcza kolumna sklada sie z srubowego walu 5 z nasadzonym na nim kólkiem 5a, z nastawcze- go elementu 4 oraz z kolumny 9 wzorca.Srubowy wal 5 obróbczej. kolumny moze byc sztywno zwiazany z nastawczym elementem 4 za pomoca dociskowej sruby 8. Obrót obróbczej ko¬ lumny jest sprzezony z obrotem kolumny 9 wzorca za pomoca równolegloboku przegubowego 10.Na wspornikowej kolumnie 1 w kulowym lo¬ zysku A osadzone jest na wsporniku 12 obróbcze ramie 17. Wspornik 12 moze zmieniac swe polo¬ zenie wzgledem ramienia 17 poprzez obrót w uje- 5412254122 ciu walcowym 19 i poprzez przesuniecie w ujeciu walcowym 18.Na obróbczym ramieniu 17 osadzone jest rów¬ niez w dwóch ujeciach walcowych 20 i 21 obróbcze narzedzie 13 mogace zmieniac swe polozenie wzgledem obróbczego ramienia 17 poprzez obrót w ujeciu walcowym 21 i poprzez przesuniecia w ujeciu walcowym 20, przy czym obróbcze na¬ rzedzie 13 jest napedzane za pomoca elektrycznego silnika 16 poprzez pasowe kola 24 i 25 i klinowy pas 26.Na obróbczym ramieniu 17 osadzony jest zde¬ rzak 14 mogacy zmieniac swe polozenie wzgledem obróbczego ramienia 17 poprzez obrót w ujeciu walcowym 23 i przesuniecia w ujeciu walcowym 22. Równowaga obróbczego ramienia 17 podparte¬ go wspornikiem 12 w punkcie A jest zapewniona za pomoca przeciwwagi 15.Sposób dzialania frezarko-kopiarki do obróbki modeli srub okretowych wedlug wynalazku jest nastepujacy. Odlew modelu sruby okretowej mo¬ cuje sie znanymi sposobami na wale srubowym 5, a wzorzec obróbczy jednoskrzydlowy mocuje sie na kolumnie wzorca 9. Odkrecajac srube 8 na na- stawczym elemencie 4 powoduje sie rozlaczenie Sztywnego "sprzelniecia nastawczego elementu" 4 i srubowego walu 5. Nastepnie rozluznia sie prze- ciwnakretke 7 na srubowym wale 5 a nakretke 6 ustawia sie na odlew modelu sruby wraz z sru¬ bowym walem 5, mogacym przesuwac sie pionowo wzgledem nastawczego elementu 4, na takiej wy¬ sokosci aby srodek skrawajacego narzedzia B oraz srodek zderzakowej kuli C, znajdujace sie na jed¬ nej prostej wraz ze srodkiem w punkcie A wspor¬ nikowej kuli dotykaly odpowiadajacym sobie punktom wytrasowanym na powierzchniach skrzy¬ dla odlewu modelu sruby i skrzydla wzorca.Nastepnie wal srubowy 5 w ten sam sposób zostaje podniesiony za pomoca nakretki 6 o wiel¬ kosci naddatku odlewniczego w punkcie wytra¬ sowanym na skrzydle odlewu sruby. Po ustawie¬ niu odlewu w pozycji obróbczej opisanej powy¬ zej, zaklada sie narzedzie obróbcze oraz kule zderzakowa i po uruchomieniu elektrycznego sil¬ nika 16 rozpoczyna sie obróbke odlewu wykonu¬ jac dwa ruchy robocze, to jest pokrecenie ramie¬ niem 17 wykonujacym ruch kulisty wokól punk¬ tu A oraz pokrecanie kolumna wzorca 9, który to ruch jest przenoszony wiernie poprzez równole- globok przegubowy 10 na kolumne obróbcza, skla¬ dajaca sie z walu srubowego 5 sprzegnietego sztywno, podczas obróbki, z nastepnym elemen¬ tem 4.Po dokonaniu obróbki jednego skrzydla, rozluz¬ nia sie sprzegniecie sztywne nastawczego ele¬ mentu 4 z walem srubowym 5, obraca sie wal srubowy 5 wraz z odlewem sruby ,o kat , z gdzie Z = ilosc skrzydel sruby, i sprzega sie z powrotem wal srubowy 5 z nastawczym elemen¬ tem 4.Do sprzegania walu srubowego 5 z nastawczym elementem 4 sluzy sztywno, na wale srubowym 5, osadzone kolo 5a z rowkami wspólosiowymi na obwodzie, naciagnietymi odpowiednio do srub dwu, trzy, cztery i piec skrzydlowych. PL