Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.IX.1967 54072 L KI. 5 b, 27/14 MKP E 21 c UKD ,'f/4 Wspóltwórcy wynalazku: inz. Józef Chlech, inz. Jerzy Jagiellowicz Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Organ urabiajaco ladujacy do scianowej eksploatacji wegla Przedmiotem wynalazku jest organ urabiajaco- -ladujacy, który sluzy do dowolnych maszyn prze¬ suwajacych sie wzdluz ociosu i który wiruje do¬ okola osi poziomej prostopadlej do ociosu.Znane wirujace organy urabiajaco-ladujace ma¬ szyn przesuwanych wzdluz ociosu, np. po prze¬ nosniku scianowym, urabiaja wegiel wylacznie przez skrawanie. W wyniku skrawania uzyskuje sie wegiel rozdrobniony, a jak wiadomo, o wiele bardziej cenione sa grube sortymenty.Organ urabiajacy wedlug wynalazku sklada sie z dwóch funkcjonalnie i konstrukcyjnie róznych elementów polaczonych ze soba w jedna calosc.Jednym z nich jest tarcza tnaca, a drugim element odlupujacy klinowo. Praca organu wedlug wyna¬ lazku polega na tym, ze tarcza tnaca wirujac w plaszczyznie równoleglej do ociosu wycina w ca¬ liznie weglowej pionowa szczeline. Przy tym otwiera sie nowy ocios równolegly do pierwotnego, przesuniety w glab calizny o kilkadziesiat centy¬ metrów. Miedzy pierwotnym, a nowym ociosem pozostaje plyta weglowa, która nalezy odlupac zanim przeszkodzi dalszemu posuwaniu sie walu.Do odlupywania sluzy element odlupujacy, który ma ksztalt stozka scietego lub ostroslupa scie¬ tego. Element ten przywiera do tarczy tnacej wieksza podstawa. Srednica wiekszej podstawy stozka lub kola opisanego na wiekszej podstawie ostroslupa jest mniejsza niz srednica skrawania, czyli srednica kola opisanego po obrysie ostrzy skrawajacych tarczy.Dzieki temu tarcza tnaca jest elementem wy¬ przedzajacym, tworzy ona szczeline do której na- 5 stepnie wchodzi organ odlupujacy, wywierajac na¬ cisk na plyte weglowa. Sila skladowa tego nacisku dzialajaca w kierunku prostopadlym do ociosu ku przenosnikowi powoduje pekanie plyty i odrzuca powstale kesy wegla na przenosnik. Istnieje po- 10 zorne podobienstwo organu wedlug wynalazku do pewnych znanych organów urabiajacych, które równiez maja powierzchnie zwrócona do przenos¬ nika. Jednakze powierzchnia stozkowa tych orga¬ nów jest uzbrojona narzedziami skrawajacymi 15 i sluzy wylacznie do skrawania.Idea odcinania plyty równoleglej do ociosu tar¬ cza wirujaca w glebi calizny i nastepnego odlupy¬ wania tej plyty nie jest nowa, jednakze znana propozycja tego rodzaju urabiania przy zastosowa- 20 niu statycznego narzedzia odlupujacego hie uzyska¬ la realizacji. Dopiero element odlupujacy wedlug wynalazku o dzialaniu dynamicznym umozliwil w ten sposób urabiania. Plyta weglowa stanowi bar¬ dzo duzy opór wzgledem narzedzia odlupujacego 25 o dzialaniu statycznym. Poniewaz wegiel jest na ogól malo odporny na dzialanie udarowe, zasto¬ sowanie wirujacego elementu wedlug wynalazku, na przyklad o postaci ostroslupa ulatwia odlupy- wanie. A mianowicie, krawedzie ostroslupa zmniej- 30 szaja tarcie wegla po powierzchni elementu odlu- 5407254072 3 pujacego, a zarazem ulatwiaja pekanie plyty na skutek udarowego, a nie ciaglego dzialania. Z tego wzgledu korzystne jest w przypadku uksztaltowa¬ nie elementu odlupujacego wedlug wynalazku w postaci stozka, aby powierzchnia stozkowa byla zaopatrzona w wypuklosci lub, aby w powierzch¬ ni tej byly nieciaglosci. Powierzchnia stozka moze byc, np. uksztaltowana z pretów, lub miec napa¬ wane prety.Ilosc grubych sortymentów urobku pochodzace¬ go z odlamywania plyty ma sie tak do ilosci drob- *¦* fiych sortymentów pochodzacych glównie ze skra- amia, jak w przyblizeniu grubosc plyty do sze¬ rokosci szczeliny. Dobór najkorzystniejszych wy¬ miarów grubosci odcinanej plyty i szerokosci szczeliny zalezy od struktury wegla. Na ogól, Ba¬ sujac organ wedlug wynalazku, uzyskuje sie znacz¬ na przewage sortymentów grubych, co jest nie¬ osiagalne przy zastosowaniu znanych organów wi¬ rujacych. Dalsza przewaga organu wedlug wyna¬ lazku nad znanymi organami wirujacymi polega na mozliwosci ich stosowania przy dwukierunko¬ wej pracy maszyny urabiajacej, dzieki temu, ze organ wedlug wynalazku daje jednakowe wyniki pracy przy obrotach w jednym badz w drugim kierunku.Organ urabiajacy wedlug wynalazku o elemen¬ cie odlupujacym w postaci ostroslupa jest przed¬ stawiony przykladowo na rysunku schematycznym stanowiacym widok z góry i przekrój calizny weglowej.Organ urabiajacy sklada sie z polaczonych ze 15 20 ¦soba elementów: tarczy tnacej 1 i elementu odlu¬ pujacego 2. Organ ten wiruje wzgledem osi po¬ ziomej prostopadlej do ociosu 3. Dowolna maszy¬ na 4 przesuwajaca sie wzdluiz ociosu 3 po spagu lub po przenosniku scianowym 5, niesie i napedza ten organ urabiajacy. Tarcza ma na obwodzie no¬ ze lub inne elementy skrawajace z ostrzami 6, którymi wycina wyprzedzajaca szczeline 7. Ele¬ ment odlupujacy 2 ma ksztalt ostroslupa scietego przywierajacego wieksza podstawa do tarczy 1, którego krawedzie 8 w czasie obrotu dzialaja uda¬ rowo podczas klinowego odlupywania plyty weglowej 9. PL