Pierwszenstwo Opublikowano: 20. X. 1967 53983 KI. 40 b, 5/05 MKP B 23'c UKD A$o Wspóltwórcy wynalazku: Wolfgang Jerye, Dieter Schlaegel, Lothar Welz, Heinz Weber, Bruno Hacker Wlasciciel patentu: VEB Schiffswerft „Edgar Andre" Forschungs- und Entwicklungsstelle Brandenburg, Bran¬ denburg (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie do odtwarzania sposobem obwodzenia powierzchni przedmiotów o dowolnym ksztalcie Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do odtwarzania sposobem obwodzenia powierzchni przedmiotów o dowolnym ksztalcie i przekazywa¬ nia wyników do urzadzenia sterujacego w celu skopiowania.Znane sa urzadzenia wodzace, tak zwane czuj¬ niki wodzace, które obwodza powierzchnie dowol¬ nie uksztaltowanego przedmiotu stopniowo, punkt po punkcie. Czujniki te prowadzi sie po danej powierzchni wzdluz linii tak, iz z punktowego od¬ twarzania zarysu przedmiotu otrzymuje sie odtwo¬ rzenie wierszowe, z którego nastepnie odtwarza sie zarys powierzchni. W znanych urzadzeniach ruch czujnika przenosi sie za pomoca srodków mechanicznych, hydraulicznych lub elektrycznych na narzedzie i steruje ustawienie tego narzedzia wzgledem powierzchni obrabianego przedmiotu.Znane sa takze czujniki tarczowe, przy których kierunek ruchu jest prostopadly do modelu, a dwa prostopadle do siebie skierowane ruchy sa prze¬ noszone na frez tarczowy. Tego rodzaju urzadze¬ nie kopiujace stanowi nieodlaczna czesc frezarko- -kopiarki, totez zastosowanie jego jest ograniczo¬ ne tylko do tej maszyny.Wada znanych urzadzen, w których obwodzenie wykorzystuje sie jedynie do nadawania kierunku dosuwu narzedzia, jest to, ze przy róznie uksztal¬ towanej powierzchni modelu, zmieniajace sie wznoszenie sie powierzchni moze byc mierzone nie bezposrednio, lecz dopiero po obwiedzeniu 20 25 30 kilku odcinków powierzchni. Na skutek tego, ste¬ rowanie freza walcowego za pomoca znanych urza¬ dzen czujnikowych nie jest mozliwe.Wynalazek ma na celu opracowanie urzadzenia, które umozliwia bezposrednie mierzenie wznosze¬ nia sie dowolnie uksztaltowanej powierzchni tak, ze pomierzone wielkosci moga byc w znany spo¬ sób przejmowane przez frez walcowy, przy czym w celu zapewnienia wiernego odtworzenia ksztal¬ tu konieczne jest, aby odleglosci wahliwych osi urzadzenia obwodzacego i freza walcowego od po¬ wierzchni modelu wzglednie od powierzchni czesci obrabianej byly jednakowe.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie w ten sposób, ze na urzadzeniu obwodzacym, sterowa¬ nym w jednym kierunku mechanicznie, hydrau¬ licznie, elektrycznie, optycznie lub za pomoca kombinacji tych srodków, umieszcza sie wahliwa oprawe. W oprawie tej sa dwie wewnatrz wydra¬ zone kule, osadzone obrotowo na dwóch osiach tak, ze przy wysuwaniu oprawy i przykladaniu wydrazonych kul do nachylonej w kierunku po¬ suwu kopiowego powierzchni, sila wynikajaca z tarcia tych toczacych sie kul o powierzchnie i skierowana w kierunku przeciwnym do kierun¬ ku posuwu kopiowego, jest zawsze mniejsza niz zadana z góry wielkosc sily oporowej dosuwu na¬ rzedzia, to jest korzystnie ustalona z góry sila docisku. Odleglosc punktów styku wydrazonych kul z powierzchnia powinna byc ze wzgledu na 539833 53983 4 dokladnosc odtwarzania równa szerokosci freza walcowego. Z tego samego wzgledu odleglosci mie¬ dzy wychylnymi osiami urzadzenia obwodzacego wzglednie freza walcowego do powierzchni mode¬ lu, wzglednie powierzchni narzedzia, powinny byc utrzymane jednakowe. Wywazenie mas korzystnie za pomoca przestawnego obciaznika równowaza¬ cego, umieszczanego w srodku ciezkosci urzadze¬ nia, powoduje, ze ciezar urzadzenia nie ma wply¬ wu na dzialanie urzadzenia obwodzacego.^Obciaznik równowazacy jest poza tym tak umieszczony, ze urzadzenie jest w kazdym polo¬ zeniu w stanie równowagi. Umieszczona pomie¬ dzy wydrazonymi kulami blacha odciaza ulozysko- wanie tych kul podczas toczenia sie ich po silnie wygietych powierzchniach.Wynalazek jest blizej wyjasniony w odniesieniu do rysunku, przedstawiajacego przyklad urzadzenia w widoku bocznym.Na urzadzeniu obwodzacym 1 frezarko-kopiarki jest nasadzona glowica obwodzaca. Sklada sie ona z oprawy 2 z dwiema wydrazonymi wewnatrz kulami 3, wykonanymi z plasko obrobionych czasz pólkulistych. Kule te sa osadzone na równoleglych do siebie osiach, spoczywajacych w lozyskach klo¬ wych. Odleglosc miedzy tymi osiami odpowiada szerokosci freza walcowego, sterowanego przez te glowice obwodzaca. Pomiedzy kulami 3 jest umieszczona blacha 4, wygieta odpowiednio do promienia kuli i wypelniajaca przestrzen miedzy kulami 3, nie dotykajac ich.Na nieruchomej czesci urzadzenia obwodzacego 1 znajduje sie palak 5, polaczony przez przegub 6 z ramieniem nosnym 7 przesuwnego obciaznika równowazacego 8. Przegub 6 znajduje sie na pro¬ stopadlej do kierunku dosuwu urzadzenia obwo¬ dzacego 1, przechodzacej przez wychylne osie 9 glowicy obwodzacej.W srodku ciezkosci 10 glowicy obwodzacej jest umieszczona przegubowo dzwignia 11, polaczona przegubem 12 z nosnym ramieniem 7. Na osi 9 ramienia jest przymocowane rowkowe kolo 13, które za pomoca ciegla 14 uruchamia potencjo¬ metr 15. Odleglosc wychylnej osi 9 od powierzch¬ ni modelu jest równa odleglosci osi freza walco¬ wego od powierzchni czesci obrabianej. 5 PL