Wyna/lazek odnosi sie do przyrzadu z transformatorem, wtórnie obciazonym przez prad, zawierajacy skladowa pradu stalego, jak to np. ma miejsce, gdy w obwodzie wtórnym lezy prostownik. Pod pradem, za¬ wierajacym skladowa pradu stalego, rozu¬ mie sie w ogólnosci prad, którego wartosc srednia podczas jednego okresu nie jest równa zeru.. Znaleziono, ze przy takiem obciazaniu transformatora pozorna moc w obwodzie pierwotnym jest nieproporcjonalnie wielka w stosunku do energji, zuzywanej w obwo¬ dzie wtórnym. Takze straty zelaza moga byc wyzsze niz przy zwyklem obciazeniu.Celem wynalazku jest usuniecie tycH trudnosci przez to, ze wychodzi sie z prze¬ swiadczenia, ze niezwykly przyrost mocy pozornej w obwodzie pierwotnymi spowodo¬ wany jest przez silny prad ma^nesiuijacy, który powstaje wskutek indukcji magne¬ tycznej zelaza przez skladowa stala pradu, przyczem takze przyrost strat zelaza jeist nastepstwem tej indukcji magnetycznej!.W tym celu podlug wynalazku w ukla¬ dzie z transformatorem, wtórnie obciazo¬ nym przez prad, zawierajacy skladowa pra¬ du stalego, przewiduje sie srodki, usuwaja¬ ce lub przynajmnieji znacznie zmniejsizaja- cd indukcje magnetyczna, splowodowana przez skladowa stala pradu.W tym celu W mysl wynalazku moznazastascp/^fi^£$5J$0Je P1"^11 stalego, usu¬ waj ac^Majgfl^awaftte jako skutek sklado¬ wej pradu stalego lub przynajmniej zmniej¬ szajace je istotnie. Najkorzystniej jest u- miascic w tym celu zródlo pnydu stalego w obwodzie pierwotnym trfcnsiormatora.Transformator podlug* wynalazku moze byc takze tak zbudowany, ze stosunek po¬ miedzy pradem obciazajacym i pradem biegu jalowego jest maly i! przy biegu ja¬ lowym maksymalna indukcja pozostaje ni¬ ska.' ¦• W budowie transformatorów bierze sie zwykle stosunek pomiedzy pradem obcia¬ zajacym i pradem biegu Rafowego wlasnie wielki, np. w transformatorach nie za malej mocy w przyblizeniu 20, przyczem bierze sie najwieksza Indukcje zelaza w przybli¬ zeniu 12 000 do 13 000 gausów. W przeci¬ wienstwie do tego staraja! sie podlug wyna¬ lazku utrzymywac stosunek ten niski, np. w przyblizeniu 3 do 5, przyczem bierze sie takze indukcje maksymalna, znacznie niz¬ sza, niz zwykle, np. ponizej 10 000 gausów.Maly stosunek pomiedzy pradem ob¬ ciazajacym i pradem biegu jalowego mozna osiagnac przezi wybór szczególnego rodzaju zelaza.Podlug wynalazku obwód magnetyczny mozna skladac z laczenia szeregowego rdzeni zelaznych i czesci, skladajacych sie z osrodka, którego przenikliwosc znacznie jest nizisza od przenikliwosci zelaza (szcze¬ liny powietrzne, kawalek izolacji).Na rysunildii przedstawionych jest sche¬ matycznie kilka przykladów wykonania przyrzadów podlug wynalazku, oraz kilka krzywych pradu do objasnienia wynalazku.Fig. 1 przedstawia przyrzad podlug wy¬ nalazku, u którego w obwodzie pierwotnym lezy zródlo pradu stalego.Fig. 2 przedstawia transformator szcze¬ gólnej budowy, dostosowany do przyrzadu podlug wynalazku.Fig. 3 i 4 sa1 krzywe pradu, które przed¬ stawiaja przebieg pradów pierwotnych i wtórnych w transformatorze, wtórnie ob¬ ciazonym przez prad, zawierajacy sklado¬ wej pradu stalego.Na fig. 5 przedstawione sa krzywe na¬ magnesowania celem objasnienia sposobu dzialania transformatora podlug fig. 2.Przyrzad podlug fig. 1 zaopatrzony jest w transformator 19 w którego obwodzie wtórnym lezy prostownik. Prostownik ma anode 3 i katode 4, zarzona pradem z ba¬ terji 5. Naczynie 2 prostownika moze byc opróznione, lecz moze takze zawierac gaz o odpowiedniem cisnieniu. W obwodzie pier¬ wotnym transformatora 1 lezy baterja 6, której napiecie moze tyc regulowane. Za¬ miast baterji moze byc uzyte kazde inne zródlo pradu stalego, np. pradnica.Na fig. 3, w której przedstawialy fest czasowy przebieg pradów, krzywa J2 przedstawia prad wtórny. Jest oczywiste, ze prad ten ma skladowa pradu stalego.Ta skladowa pradu stalego powoduje in¬ dukcje magnetyczna zelaza, przez co pier¬ wotny prad magnesujacy nadzwyczajnie rosnie. Prad pierwotny ma przdbieg podlug krzywej J± na fig. 3 gdy sie nie zastosuje zadnych szczególnych srodków do ograni¬ czania wielkosci pradu magnesujacego.Szkodliwy wplyw tego magnesowania przez skladowa pradu stalego usuwa sie w wykonaniu podlug fig. 1 przez amfiero- zwoje pradu stalego, pochodzace od pradu baterji, lub przynajmniej zmniejsza sie je istotnie. Chociaz rozwiazanie to dla prak¬ tyki jest najprostsze, mozna potrzebne am- perozwoje pradu stalego naturalnie urza¬ dzic takze w sposób inny, np. w ten sposób, ze zaopatruje sie transformator w osobne uzwojenie, przez które przepuszcza -sie prad staly.Ulepszenie, osiagniete przyrzadem po¬ dlug fig. 1, wykazuje sie przez porównanie fig. 3 i 4. Na fig. 4 krzywa «72 przedstawia znów prad wtórny. Krzywa ta ma wiec w przyblizeniu ten sam przebieg, co na fig. 3.Krzywa Jt na fig. 4 przedstawia prze- — 2 —bieg pradu pierwotnego w przyraadsie, u którego w obwodzie pierwotnym lezy zró¬ dlo pradm stalego. Je&t iwidoczinle, zje prad pierwoifeny ma teraz skladowa pradu stale¬ go i ze -przebieg jfego jest daleko regular- niejszy, niz na fig* 3.Zauwazyc trzeba, ze krzywe J na fig. 3 i 4 przedstawione sa| w rozmaitej podzial- ce i ze rzeczywiscie róznica pomiedzy oby¬ dwoma wypadkami jest jeszcze wieksza, niz to jest widoczne z figur. Nastepujace wartosci liczbowe moznaby podac w oby¬ dwóch wypadkach dla pewnego transfor¬ matora. W wypadku, przedstawionym na fig, 3, wtórny prad slaly wynosi 042 A, wartosc skuteczna pradu pierwotnego jest 17 A, w wypadku, praedetetwionym na fig. 4, wtórny prad staly wynosi 0,11 A, wartosc skuteczna pradu pierwotnego 10,5 A, pierwotny prad staly 5,5 A. Prze¬ kladnia w obydwóch wypadkach wynosi w przyblizeniu 52.Jak juz wspomniano, cel wynalazku inioze byc osiagniety takze przez szczegól¬ ny -rodzaj1 budowy transformatora. Na fig.,J? fctrzfcdstawkmy jest schematycznie taki transformator, Rdzen zelazny transforma¬ tora sklada sie z czesci 7, 8, 9 i 10. Dokola czesci 7 i 9 osadzone sa cewki pierwotne // i 13 i cewka wtórne 12 i 14.Czesc 8 rdzenia zelaznego oddzielona jest od czesci 7 i 9 kawalkami tektury po¬ lyskujacej lub innym odpowiednim izola¬ torem, przez co osiaga sie, ze stosunek po¬ miedzy pradem obciazajacym i) pradem bie¬ gu jalowego jest maly. W praktycznej for- mlie wykonania stosunek ten np. moze wy¬ nosic w przyblizeniu 3,5. Ponadto maksy¬ malna indukcja zelaza w biegu jalowym zafchlowuje niska wartosc.Ze takim nowym rodzajem budowy, to * znaczy przez urzadzenie szczelin powietrz¬ nych w obwodzie zelaza i przez stosowanie niskiej wartosci indukcji maksymalnej mo¬ ze byc osiagniete ulepszenie, objasnia sie na fig. 5.Na figurce tej prfcebteg krzywych 1 i fi oznacza zaleznosc indukcji magnetycznej B od pradu magnesujacego i. Krzywa / osia¬ ga sie tip., gdy w obwodzie zelaza niema zadnych szczelin powietrznych. Krzywa U bedzie mozna rzdjac przy tym samym trans- foiteatorze, gdy w obwodzie magnetycznymi umiescimy jedna hs kilka szczelin po¬ wietrznych.W obydwóch wypadkach OA jest war¬ toscia skladowa stalego pradu wlófiitegb, przeniesiona do obwodu pierwotnego.Prad ten, gdy sam dziala, wytworzy w Wypadku / indukcje magnetyczna Bu w wypadku //—indtikeje mniejisza B2.Przypuscmy, ze B3 jest indukcja ma¬ ksymalna zelaza, która powstanie pod wa- runkathl zwyklymi w wypadku /. Jest oczy¬ wiste, ze, chociaz magnesowanie przez skladowa OA pradu stalego równiez wy¬ wiera Wplyw swój, maximum indukcji sil¬ nie tosnie i pirad magnesujacy w obwodzie pierwotnym W Wypadkii / bedzie musial osiagnac bardzo wysoka wartosc.W wypadku // bierze sie umyslnie ma¬ ksymalna indukcje 54, która powstania t*od zwyklemi warunkami, nizsza od indukcji maksymalnej B3 (np. zamiast mniej1 wiecej 13 000 gausów, jiak zwykle, okolo 7 000 gausów). Poniewaz teraz poza tern krzywa // wskutek obecnosci szczelin powietrz¬ nych ma przebieg mniej stromy, niz krzy¬ wa /, a wiec takze 52mniejsza jest od B19 w tym wypadku —calkowita maksymalna indukcja bedzie mniej rosla i wiec takze powiekszenie praciu magnesujacego w ob¬ wodzie pierwotnym bedzie daleko mniej znaczne, niz w wypadku /.W rodzaju budowy podlug fig. 2 trze¬ ba sie pogodzic z niekorzyscia wiekszego pradu biegu jialowego (OD jest przeciez wieksze od OC).W praktyce, jak to rozumie sie samo przez sie, bedzie sie bralo wielkosc szcze¬ lin powietrznych taka, ze ulepszenie, Q$ia- — 3 —gniete zjednej strony, szczodrze równowa¬ zy niekorzysci powstajace.Takze w sposób inny, fliz przez umie¬ szczenie szczelin powietrznycjh, przez szczególny rodzaj budowy transformatora moze byc osiagniety cel wynalazku, nip. przez dobór szczególnego rodzaju zelaza, którego krzywa magnesowania nie ma prze¬ biegu stromego i gdy najwieksza indukcje zelaza utrzymuje sie na niskiej wartosci.Ogóliem wyrazajac sie mozna powiedziec, ze cel wynalazku moze byc osiagniety przez to, ze sie dba o to, aby spólczynnik samoindukcjii byl maly, przyczem w ruchu normalnym najwieksza indukcja zelaza po¬ zostaje niska. PL