Opublikowano: 31.VIII.1967 53856 KI. 21 f, 84/01 MKP H 05 b 4/M Wspóltwórcy wynalazku: inz. Wojciech Golaszewski, mgr inz. Janusz Frydel, mgr inz. Michal Nagórka, inz. Jerzy Swier^zynski, inz. Andrzej Sikorski, mgr inz.Jan Mittlener, Ludwika Szymanska, Maria Trebicka-Podlaska,Jan Kwiatkowski Wlasciciel patentu: Zaklady Wytwórcze Lamp Elektrycznych im. Rózy Luksemburg, Warszawa (Polska) Zaplonnik tlacy do lamp fluorescencyjnych Przedmiotem wynalazku jest zaplonnik tlacy do lamp fluorescencyjnych (swietlówek) o mocy od 25 W wzwyz, przeznaczonych do pracy w obwo¬ dach pradu przemiennego.Dotychczas znane i stosowane sa zaplonniki o asymetrycznej budowie elektrod, to jest posia¬ dajace jedna elektrode ruchoma w postaci tasmy termobimetalicznej o stosunkowo duzej powierzch¬ ni i druga — zwana przeciwelektroda — stala, w postaci krótkiego drutu niklowego, o powierzch¬ ni kilkakrotnie mniejszej.Dzialanie zaplonnika tlacego, jak wiadomo, oparte jest na odksztalceniu termobimetalu przy wyladowaniu tlacym przebiegajacym w atmosfe¬ rze gazów szlachetnych. Odksztalcenie to prowadzi do kolejnego zwarcia i rozwarcia styków, co w efekcie daje impuls przepieciowy zaswiecajacy lampe fluorescencyjna.Tego rodzaju zaplonniki daja szczególnie wysoki impuls przepiecia, gdy rozwarcie styków naste¬ puje w momencie, w którym przeciwelektroda stala, wykonana w postaci czesci wspornikowej doprowadnika pradu o malej powierzchni, posiada biegunowosc ujemna. Jest to korzystne z punktu widzenia pewnosci zaplonu swietlówki, ale nieko¬ rzystne z punktu widzenia jej zywotnosci. Bardzo wysoki impuls przepiecia prowadzi bowiem do za¬ swiecenia lampy nawet wtedy, gdy jej katody nie sa jeszcze dostatecznie podgrzane — a to powo¬ duje czesciowe rozpylenie ich substancji emisyj- 10 15 20 25 nej i zmniejszenie trwalosci lamp. Totez w swie¬ tlówkach czesto wlaczanych i wylaczanych obser¬ wuje sie nierównomierne zuzywanie sie katod: katoda polaczona elektrycznie z kolkiem zaplon¬ nika prowadzacym do przeciwelektrody traci sto¬ sunkowo szybko caly swój zapas substancji emi¬ syjnej i dezaktywuje sie, podczas, gdy druga katoda jest jeszcze malo zuzyta. Oczywiscie wy¬ starczy juz, aby jedna tylko katoda sie zdeaktywo- wala po to, aby cala lampa przestala dzialac.Znane sa równiez zaplonniki o symetrycznej bu¬ dowie elektrod, to jest posiadajace obie ruchome elektrody termobimetaliczne — wykonane z tasmy termobimetalicznej o praktycznie jednakowej po¬ wierzchni. W tych zaplonnikach, przecietny impuls przepiecia w momencie rozwarcia styków jest nie¬ zalezny od ich biegunowosci i praktycznie jedna¬ kowy — co powoduje bardziej równomierne zuzy¬ wanie sie substancji emisyjnej katod swietlówki i przez to przedluza okres funkcjonowania lampy.W produkcji masowej tego rodzaju zaplonników trudno jednak zachowac wlasciwy odstep miedzy oboma tasmami termobimetalicznymi po montazu, gdyz w toku dalszych operacji technologicznych, odbywajacych sie równiez w podwyzszonej tempe¬ raturze, nastepuja nieodwracalne deformacje zmieniajace ustawiony przy montazu odstep mie¬ dzy tymi tasmami termobimetalicznymi — co- zmienia zadane z góry parametry zaplonnika jak: napiecie, czas zadzialania, czas zwarcia styków 538563 i inne. Przy zaplonnikach asymetrycznych powyz¬ sze trudnosci sa w mniejszym stopniu wyczuwal¬ ne, poniewaz na rozrzut odstepów miedzy rucho¬ mymi elektrodami termobimetalicznymi wplywaja deformacje tylko jednej tasmy termobimetalicznej.Celem wyeliminowania wyzej opisanych wad za¬ plonników tlacych o symetrycznej i asymetrycznej budowie elektrod, opracowano nowa konstrukcje, która stanowi przedmiot niniejszego wynalazku i która posiada dodatnie wlasciwosci obu wyzej podanych konstrukcji. Przedmiot wynalazku jest lsrzedstawiony w przykladzie wykonania na zala¬ czonym rysunku, na którym lampka tlaca 1 posia¬ da: ruchoma elektrode termobimetaliczna 2, wy¬ konana z tasmy termobimetalicznej najkorzystniej wykrepowanej w ksztalcie zblizonym do litery U, stala przeciwelektrode 3, która stanowi czesc wspornikowa doprowadnika pradu oraz przyspa- wany do przeciwelektrody 3 nieruchomy pasek me¬ taliczny 4, wykonany z zelaza dwustronnie poalu- miniowanego lub zelaza z jednej strony poalumi- niowanego, a z drugiej poniklowanego, o po¬ wierzchni zblizonej co do wielkosci do elektrycznie czynnej powierzchni ruchomej elektrody termobi¬ metalicznej, przy czym pasek 4 jest usytuowany w ten sposób, ze w czasie pracy zaplonnika nie kontaktuje z paskiem ruchomym 2. Konstrukcja wedlug wynalazku symetryzuje zaplonnik elek¬ tryczny, to jest uniezaleznia wysokosc impulsu przepiecia w momencie rozwarcia styków od ich biegunowosci, a zarazem odznacza sie mniejszym rozrzutem odleglosci miedzy elektrodami w wyni¬ ku zastosowania tylko jednej tasmy termobimeta¬ licznej. 53856 4 Dobierajac odpowiednio material paska metalo¬ wego przyspawanego do przeciwelektrody mozemy uzyskac dodatkowe jeszcze korzysci. Stosujac na przyklad pasek zelazny aluminiowany na po¬ wierzchni uzyskujemy wieksza stabilnosc napiecia zaplonu zaplonnika, gdyz czyste aluminium posia¬ da wlasciwosci getterujace, to jest zdolne wiazac male ilosci zanieczyszczen gazu napelniajacego za¬ plonnik, jakie wydzielaja sie przy jego pracy z czesci metalowych — na skutek rozgrzania sie ich w czasie pracy, to jest podczas wyladowania tlacego powodujacego zwarcia i rozwarcia styków. PL