Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VIII.1967 53727 KI. 35b,4ttft MKP B 66 c UKD $3 Twórca wynalazku: mgr inz. Wladyslaw Dolinski Wlasciciel patentu: Fabryka Urzadzen Budowlanych, „Hydroma", Szcze¬ cin (Polska) Zuraw hydrauliczny z podnoszona kolumna Przedmiotem wynalazku jest wychylny zuraw hydrauliczny z podnoszona do pracy kolumna, w szczególnosci zuraw, zamocowany na ramie sa¬ mochodu ciezarowego miedzy skrzynia ladunkowa a kabina kierowcy.Podniesienie kolumny umozliwia wychylanie wysiegnika w plaszczyznie poziomej i pionowej ponad kabina kierowcy. Opuszczenie kolumny po pracy zmniejsza wysokosc zurawia, przez co jest mozliwe chowanie go na czas jazdy w plaszczyz¬ nie, nie wystajacej poza gabaryt samochodu i ka¬ biny kierowcy.Znane i stosowane zurawie hydrauliczne posia¬ daja stala wysokosc i kolumne unieruchomiona w kierunku pionowym. Wystaja one znacznie po¬ nad kabine kierowcy zarówno w pracy jak i w czasie jazdy samochodu.Znane sa 'wprawdzie zurawie z podnoszonym wysiegnikiem, jednak podnoszenie to odbywa sie w wyniku skoku cylindra hydraulicznego wychy¬ lajacego wysiegnik w plaszczyznie pionowej, przy czym sam wysiegnik nie jest ulozyskowany w kolumnie, lecz ma tloczysku cylindra.Ulozyskowanie takie jest niedostatecznie sztyw¬ ne podczas wychylania wysiegnika w plaszczyz¬ nie poziomej. Ponadto w rozwiazaniach tych wy¬ stepuja znaczne sily boczne zginajace tloczysko cylindra. Zginanie tloczyska, przy zwiekszonym juz niebezpieczenstwie jego wyboczenia spowodo¬ wanym wydluzeniem skoku, zmusza do stosowa¬ lo 20 25 nia wylacznie cylindrów nurnikowych, które w porównaniu do cylindrów dwustronnego dzialania w powaznym stopniu ograniczaja zdolnosc funk¬ cjonalna zurawia.Istota zurawia wedlug wynalazku jest wysuwna kolumna, stanowiaca obudowe cylindra hydrau¬ licznego, wyposazonego w dwa tloki. Jeden z tlo¬ ków sluzy do wychylania wysiegnika w plasz¬ czyznie pionowej, a drugi do podnoszenia i opusz¬ czania kolumny.Wspólna dla obydwu ruchów komora miedzy- tlokowa, polaczona jednym przewodem z ukladem hydraulicznym, umozliwia stosowanie dla tych ruchów tego samego urzadzenia sterowniczego.Prawidlowa kolejnosc ruchów, przystosowana do cyklu roboczego zurawia oraz utrzymywanie ko¬ lumny w polozeniu podniesionym zapewnia uklad sil i momentów, dzialajacych na kolumne oraz cy¬ linder hydrauliczny w wyniku obciazenia wysieg¬ nika. Istotnym jest przy tym sposób zabudowy ruchomej kolumny w podstawie zurawia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przy¬ kladowo na rysunku, ha którym fig. 1 przedsta- wiia schematycznie zuraw z opuszczona kolumna, fig. 2 — przekrój podluzny podstawy zurawia przy opuszczonej kolumnie, fig. 3 — zuraw z kolumna, podniesiona w polozenie robocze, oraz fig. 4 — przekrój podluzny podstawy przy podniesionej kolumnie.Kolumna 1 jest prowadzona w tulei kolumny 5, 5372753727 w której moze wykonywac ruchy osiowe i obro¬ towe. Tuleja kolumny 5 jest osadzona za pomoca kolnierza w podstawie 4, przymocowanej do ra¬ my samochodu miedzy skrzynia ladunkowa 6, a kabina kierowcy 7. Górna czesc kolumny 1 jest zakonczona glowica 2. Czop lozyskowy 8 w glo¬ wicy 2 laczy obrotowo wysiegnik 3 z kolumna 1.Do wewnetrznych stron scian bocznych wysieg¬ nika 3 sa przyspawaine segmenty kól linowych 9, o promieniu luku równym odleglosci osi czopa pskowego 8 od osi kolumny 1. Lina stalowa 10, nocowana obydwoma koncami do segmentów -kól5* linowych 9 i przewinieta na ich obwodzie, jest podparta tloczyskiem 11 poprzez koncówke 12 z rolkami 13.Przesuw tloczyska 11 w osi kolumny 1 powoduje nawijanie lub odwijanie liny stalowej 10 na seg¬ mentach kól linowych 9, a tym samym wychyla¬ nie wysiegnika 3 w plaszczyznie pionowej. Obrót kolumny 1 w tuled kolumny 5 powoduje wychy¬ lanie wysiegnika w plaszczyznie poziomej.Tloczysfco 11 z tlokiem 14 stanowi ruchomy element cylindra hydraulicznego 15. Tuleja cylin¬ dra hydraulicznego 15 jest zamocowana w glowi¬ cy 2 za pomoca obejmy 16, a dolna jej czesc jest srodkowama w osi kolumny 1 przez osadzenie w otworze wewnetrznym dolnego czopa 31. W otwo¬ rze dolnego czopa 31 jest równiez osadzony pier¬ scien oporowy 32 za pomoca pierscienia osadcze- go 33. Do czola dolnego czopa 31 jest przymoco¬ wany i zabezpieczony przed obrotem zabierak 30 z wewnetrznym otworem wielowypustowym, w którym jest prowadzona tuleja wielowypustowa 29. Tuleja wielowypustowa 29 jest polaczona prze¬ suwnie z kolem zebatym 27, zazebionym z zebat¬ ka 28. Moment obrotowy kola zebatego 27 jest przenoszony na kolumne 1 przez tuleje wielowy¬ pustowa 29, zabierak 30 i dolny czop 31.Tak wiec uruchomienie zebatki 28, na przyklad za pomoca cylindra hydraulicznego, powoduje obrót kolumny 1, a tym samym wychylanie wy¬ siegnika 3 w plaszczyznie poziomej.Tuleja cylindra hydraulicznego 15 nie posiada dna. Funkcje dna spelnia tu dodatkowy tlok 17, osadzony na trzpieniu rurowym 18.Trzpien rurowy 18 jest ulozyskowany w pod¬ stawie 4 za pomoca czopa 19 i lozyska oporowe¬ go 20. Na czopie 19 jest równiez osadzona tuleja wielowypustowa 29 z kolem zebatym 27. Podczas obrotu kola zebatego 27 nastepuje wiec wspólny obrót tulei wielowypustowej 29, zabieraka 30 i ko¬ lumny 1 z cylindrem hydraulicznym 15 oraz trzpienia rurowego 18 z tlokiem 17. Czop 19 jest ponadto wyprowadzony na zewnatrz podstawy 4 i osadzony w zlaczu obrotowym 24, do którego podlaczony jest przewód 35. Otwory promienio¬ we 34 i otwór 23 w czopie 19 lacza komore 21 zlacza obrotowego 24 z otworem 22 trzpienia ru¬ rowego 18 i komora mdedzytlokowa 25.Komora mdedzytlokowa 25 cylindra hydraulicz¬ nego 15 jest wiec polaczona przewodem 35 z ukla¬ dem hydraulicznym, nie pokazanym na rysunku.Zuraw, na czas jazdy samochodu, posiada ko¬ lumne 1 opuszczona w skrajne dolne polozenie, przedstawione na fig. 1 i 2. W polozeniu tym za- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 65 bienak 30 jest podparty powierzchnia czolowa ko¬ la zebatego 27.Równiez wysiegnik 3, z zarzuconym na jego grzbiet ramieniem 38, znajduje sie w skrajnym dolnym polozeniu wychylania pionowego, ustalo¬ nym przez zetkniecie sie koncówki 12 tloczyska 11 z kolnierzem 37 cylindra hydraulicznego 15.Sila osiowa, dzialajaca na kolnierz 37 i kon¬ cówke 12 poprzez rolki 13 i line stalowa 10, a pochodzaca od momentu ciezaru wlasnego wy¬ siegnika 3 i ramienia 38 wzgledem osi czopa lo¬ zyskowego 8, jest wieksza od ciezaru wlasnego kolumny 1 lacznie z wysiegnikiem 3 i ramie¬ niem 38.Tloczenie leju przewodem 35 z pompy do ko¬ mory miedzytlokowej 25 nie spowoduje wiec ru¬ chu tloka 14 i^tloczysika 11 w tulei cylindra hy¬ draulicznego 15, a wiec wychylenia wysiegnika 3, «lecz w pierwszym rzedzie podnoszenie tulei cy¬ lindra hydraulicznego 15 wraz z tlokiem 14 wzgle¬ dem tloka 17.Poniewaz cylinder hydrauliczny 15 jest zlaczony obejma 16 z glowica 2, podnoszona jest równiez kolumna 1 razem z wysiegnikiem 3 i ramieniem 38. Cisnienie oleju panujace w komorze miedzy¬ tlokowej 25 jest zalezne od ciezaru podnoszonej kolumny 1 lacznie z cylindrem hydraulicznym- 15, wysiegnikiem 3 i ramieniem 38, oraz od powierz¬ chni tloka 14.Wysokosc podnoszenia kolumny 1 jest ograni¬ czona zetknieciem sie pierscienia oporowego 32 z powierzchnia czolowa tloka 17, uwidocznionym na fig. 4.W polozeniu tym tlok 17 spelnia funkcje opo¬ rowego zderzaka kolumny 1 i dna cylindra hy¬ draulicznego 15. Dalsze doprowadzanie oleju prze¬ wodem 35 powoduje odpowiedni wzrost cisnienia w komorze miedzytlokowej 25 i uruchomienie tloka 14 w cylindrze hydraulicznym 15, a tym samym wychylenie wysiegnika 3 wzgledem osi czopa lozyskowego 8.Podczas wychylania wysiegnika 3 do góry olej z komory nadtlokowej 26 jest wytlaczany prze¬ wodem 36 do zbiornika. Cisnienie oleju panujace w komorze miedzytlokowej 25 jest zalezne od sily oddzialywania wychylonego wysiegnika 3 na tlo¬ czysfco 11. Cisnienie to jest tym wieksze, im wiekszy jest moment obciazenia wysiegnika 3 la¬ dunkiem zawieszonym na haku 39.Jak widac z fig. 3, koncówka 12 z rolkami 13, tloczysko 11, tlok 14, slup oleju w komorze mie¬ dzytlokowej 25, tlok 17, trzpien rurowy 18 i pod¬ stawa 4 stanowia podpore wysiegnika 3, zawie¬ szonego na linie stalowej 10. Zgodnie z prawem dzwigni, w wyniku podparcia obciazonego wy¬ siegnika 3 tloczyskiem 11, na czop lozyskowy 8 dziala sila unoszaca do góry glowice 2 i kolum¬ ne 1. Sila ta, dociskajac pierscien oporowy 32 do powierzchni czolowej tloka 17, utrzymuje kolum¬ ne 1 w skrajnym górnym polozeniu.Na przeciwlegla powierzchnie czolowa tloka 17 dziala cisnienie oleju panujace w komorze mie¬ dzytlokowej 25, a wynikajace z sily dzialajacej na tloczysko 11 na skutek ciezaru wlasnego i ob¬ ciazenia wysiegnika 3. Z warunku równowagi53727 6 tych sil wynika, ze sila wypadkowa dzialajaca na tlok 17 jest równa pod wzgledem wielkosci i kie¬ runku ciezarowi kolumny 1, lacznie z cylindrem hydraulicznym 15, wysiegnikiem 3 i ramieniem 38, powiekszonemu o ciezar ladunku zawieszony na haku 39. Ta sama sila wypadkowa obciazony jest trzpien rurowy 18 i lozysko oporowe 20.Róznice cisnien w komorze miedzytlokowej 25, jakie maja miejsce dla danego ciezaru ladunku przy róznych odleglosciach haka 39 od osi tlo- czyska 11, pozostaja bez wplywu ma sile wypad¬ kowa dzialajaca na tlok 17 i lozysko oporowe 20.Cisnienie to, nawet przy nieoboiazonym wysieg¬ niku, moze wzrosnac do cisnienia otwarcia za¬ woru bezpieczenstwa, gdy tlok 14 znajdzie sie w skrajnym górnym polozeniu swego skoku, jednak i w tym przypadku pozostaje to bez wplywu na nosnosc lozyska oporowego 20 i wyboczenie trzpienia oporowego 18.Uklad sil nie ulega równiez zmianie, gdy w polozeniu roboczym zurawia przewodem 36 jest doprowadzony olej z pompy do komory nadtlo- kowej 26, a komora miedzytlokowa 25 zostanie polaczona przewodem 35 ze zbiornikiem.Zmniejszajaca sie wysokosc slupa oleju w ko¬ morze miedzytlokowej 25 w dalszym ciagu sta¬ nowi podpore wychylanego w dól wysiegnika 3.Sija równowazaca oddzialywanie obciazonego wy¬ siegnika 3 na tloczysko 11 jest w tym przypadku opór przeplywu oleju wytlaczanego tlokiem 14 z komory miedzytlokowej 25. Dopiero gdy nastapi zetkniecie sie koncówki 12 z kolnierzem 37, funk¬ cje podpory wysiegnika 3 przejmuje kolumna 1, polaczona z kolnierzem 37 przez tuleje cylindra hydraulicznego 15, obejme 16 i glowice 2.W polozeniu skrajnego dolnego wychylenia wy¬ siegnika 3, przedstawionym na fig. 1, na skutek bezposredniego podparcia wysiegnika 3 kolumna 1 przez kolnierz 37, sila dzialajaca na czop lozy¬ skowy 8 jest sila wewnetrzna, nie oddzialywujaca na tlok 17.Utrzymywanie kolumny 1 w polozeniu jak na fig. 4 zapewnia slup oleju w komorze miedzytlo¬ kowej 25, w której cisnienie dzialajace na tlok 17 wyznacza laczny ciezar kolumny 1, cylindra hy¬ draulicznego 15, wysiegnika 3 i ramienia 38. Sila pochodzaca od cisnienia oleju jest jedyna sila dzialajaca na tlok 17 przy wysiegniku 3, wspar¬ tym o kolumne 1.Otwarcie polaczenia przewodu 35 do zbiornika umozliwia tym samym samoczynne wytlaczanie oleju z komory miedzytlokowej 25, dowolne zmniejszenie wysokosci slupa oleju i opuszczenie kolumny 1 pod wlasnym ciezarem.Tak wiec polaczenie cylindra hydraulicznego 15 dwoma tylko przewodami 35 i 36 z typowym ukladem hydraulicznym pozwala na wychylanie wysiegnika 3 w plaszczyznie pionowej, oraz pod¬ noszenie i opuszczanie kolumny 1. Wychylanie wysiegnika jest mozliwe tylko przy podniesionej kolumnie. Natomiast opuszczenie kolumny jest 25 30 mozliwe tylko przy t opuszczonym wysiegniku w skrajne dolne polozenie wychylania.Przy okreslonym kierunku przeplywu oleju w przewodach 35 i 36 jest mozliwe bezposrednie 5 przejscie jednego rodzaju ruchu w drugi. Po pod¬ niesieniu kolumny w skrajne górne polozenie na¬ stepuje wychylanie wysiegnika do góry. Po wy¬ chyleniu wysiegnika w skrajne dolne polozenie nastepuje opuszczanie kolumny. 10 Ta kolejnosc ruchów jest przystosowana do cyklu pracy zurawia. Podnoszenie kolumny jest bowiem etapem przygotowujacym zuraw do pra¬ cy, a opuszczenie kolumny czynnoscia przeprowa¬ dzana po zakonczonej pracy, w celu schowania 15 zurawia na czas jazdy samochodu. PL