Wymailaiztek dotyczy silbiiika z wirujacym tlokieni, wiz,gledlnii!e pompy, skladajacych sie z oslony iz wetwmetrtzma pmzesrtrzenia w posta¬ ci wielokata o n bokach i tloka posiadaja¬ cego n—1 boków. W maszynach tego rodza¬ ju ostania jest trówlniiiez lobrotowa ii zahacza sw z nim riaizcm jiadmlak zi szybkoscia mnieijsz|a.Oslona imoze byc tez staila, al wtedy czesc wdwmetrizmia, izaihaczajjajc o katy toczy sie po jej powierzchni. W obu wypadkach komory, tworzace sie miedlzy sciankami oslony i tlo^ ka, zwiekszaja i zmniejszaja swa obje¬ tosc, .a maszyna pracuje jako silnik ailbo ja¬ ko spireizairka wzgledtnie pompa.Korzystne dziallalnie maszyny, polegaj na sliailem izalchowywiaoiilu przez krzywie po- 'wfilerzchaiie swego pilertwlotaeigo ksztaltu.Zadna zimiiana powierzchni! ziewn^etrzmej luj) wetwnetrizmeji czesci, jaka moigloby powjoidlo- wiac wzaijemme tarcie cisnienie, mile wtóe nastepowac przy stykaniu sie cziesci we- wmetrzniej z zietwnetrizna Itib przy toazetnliu sie.Nie udalo sie dotad wynalezc odpowied¬ niej budbwy t. j. (takiego okresleinia liinljii po. wierzchni krzywych maszyny, która 'zapo¬ biegalaby zuzywaniu sie powierzchni. Za¬ opatrzenie miejsc obwodu czesci wewnetrz¬ nie) zahaczajacych o czesci zewiaetaizme my sprezynujace listwy, uginajace sie pfczy na¬ cisku, nie tfozwiazuije ziadlamliia, ponfiewaiz wlasnie to ulattwiai tarcie obu czesci i izstijzy- wiamie sie powierzchnS, a nafstepinife; same lih istiwy sprezynujape zuzyvytaija sie P£$dfe? skutkiem przenikania doi oslony sta/lych cze-sci i skutkiem oddzialywania tempertattuiry ma isiprezyny.Wedlug wynalaizku krzywe ppwfierzch- nie izieiwtnieitriziiLeJ! iii wewnetrznej czesci sa itaik uksizrtalitiowanie, ze pomiedzy niemi iwi chwi¬ lach stykania nie zlachodzdl tarcie, lecz czesc wewnetazaua toczy isie bez posltilzgju po po¬ wierzchni czysci zewnetrznej. Wynalazek polega ma wykonaniu miejsc styku po^ wteizchni ozesdil ziewtnietirizniej w positaci pla¬ szczyzn i madlamiilu koncom czesci wewnetrz¬ nej ksztaltu cylinidiryczinjego, a wiogóle ma taklem uksztaltowaniu jplowiierzchni czesci wiewnetrizmej \& zewnetrznej, ze cylindryczne i konce czescffi wtewnetrfcihiej mfasza sie toczyc pd wskazanych prostych ^alsizczyzinajch.Na zalaczonych rysunkach ipiiiziedistawaio- ny jest paizyfclad wykonania] wyniallatzku.Fi|g, 1 prizteidisitiaiwiia przekrój podluzny maszyny, fig. 2—przekrój poprzeczny, fig. 3—widlok zewnetrzny maszyny w zmniejszonej skali, fig. 4 — widok boczny, fig. 5 — przekrój podluzny innego wy¬ konania maszyny, i odpowiednio: fig. 6 przedstawia przekrój poprzecz¬ ny, ai fig. 7—jest widokiem zewnetrznym ma¬ szyny, fig. 8—widokiem bocznym z glówniemi rurami1 wlotowiemil iii wyiotowiemi.Wedlug fi|g. 1—4 przyrzad isklaida sie iz wewnetrznej czesci / i izewnetrzinej 2. W tern wykonaniu obie czesci wprawiane sa iw ruch obrotowy. Czesc wewnetrzna zaopa¬ trzona jiest w wystepy 3 o cylindrycznym ksztalcie i symeitrycizmiie rozmlesizczlooe.Czesc zewnetrzna 2 pcsiaidei pewna ilosc wglebien 4, w które zachodza; wysitepy 3 we¬ wnetrznego wirnika. Wewnetrzny wfenik 1 osadzony jest ma wale 5, obracajacym sie w lozyskach 6 kadluba 7. Kadlub zaopatrzo¬ ny jest w pokrywe 8, w której przewidziane sa komiory 9 i 10 (fSg. 2 i 4). Komory te la¬ cza sie iz glównym wlotem 11 i wylotem 12 oraiz x wnetrzem kadluba. Czesc zewnetrz¬ na 2 ma ksztalt pustego czworokata i za¬ opatrzona jest w plyty boczne 13 przymoco¬ wane srubami 14. Teplyty boczne obracaja sie wraz z czescia zewnetrzna 2. Brzegi 13a plyty bocznej isiegaja jpotza krawedz we¬ wnetrznego wirnika i prziechodlza w picrsdSe- nJiloiwe kolnierze 15, podltrzymujace czesc zewnetrzna 2 i obracajace sie w odpowiledh nich pierscieniowych rwycieciach 16 kadlu¬ ba. To osadzenie zewnetrznego wlrlnikai jesit móimiasrodowem wzgledem wfalu 5 wiilrniika wewnetrznego 1. Dla oliwienia lozysk 6 (ze¬ wnetrznego wlilrniika 2 i tracych sile po¬ wierzchni wewtneteznego i zewnetrznego wir¬ nika jprzewidzianc isa kamaly 17.Gdy czesc wewnetrzna 1 zostalje uru¬ chomiona przez wall 5, jezeli przyrzad slu¬ zy, np. jtako pomplal, to kazdy iz itrzetoh wy¬ stepów 3 wieiwnetrznieiga /wilmnka zachodzi kolejno w odipotwiedlnliie wyciecia 4 izewnetrtz- nego wirnika 2 i wnetrzny wirnik 2 obracaj isile równiez, tyl¬ ko ten obrót jest poiwoilmiieijisizy i odbywal isie w lozyskach kadluba 7. Przy takim ru¬ chu komory 18 otwieraja sie i zamy¬ kaja kolejno. Komory te sa ograni¬ czone przez przeciwlegle krzywe powlilerzch- niie wirników i plyty boczne 13. Jezeliil wilr- nik wewnetrzny icibraca sie, mp. w kierunku strzalki fig. 1, to wirnik izewtoetrzny bedzie obracany w tymze kierunku. Komora a zmaj- dtije sile w polozeniu ipoprzedlzaijaccm jiej otwarcie, podczas gdy komorai b jeisit iziupel- nie oftwartta, komora c jesit izaimknieta, zas cziwarta komora d otwiera! sie stopniowo.Kazda z komór jiesit zamykana, gdy wyste¬ py .zblizaja siile do niajnlizsziego pólozeniiia, .poczem niasitepujie sitopnioiwe ottwiieramie ko¬ mór. Otwory wlotowe 11 i wyltrtiowe 12 prowadza do pólkoliisitych komór 9, 10, odl- dzfilelomych oid siebie sciankami Ha. Jezeli nip. komory q i 6, iznajdtojace sie m irewnjej strony przegrody lla, lacza ~s&e \z komwa 9 podbzias obrotu zewnelirzni^go wfallika, iwów- czais w komorze 9 zachodzi ssanie wskutek - 2 —otwiera/nito s&a komór ai b z prawej strony.Gdy w podobny sposób kazldy z otworów mpu c ii d* ptfzechodizi .wzdluz lewej stnony scfiamek l/a, wtedy nastepuje otwarcie! wllo- tu do komory 10 i wylot sirodka prezmego wskutek zamykania isdie komór c i d. W o- twdrach 11, 12 komór 9 i1 10 aósitaje wi^c wywolane dzialanie ssace i tloczne. Dziala¬ nie to przy obrocie obu czesci 1,2 jest stalem.Przy powyzej opflsainem -dzialaniu ma¬ szyna pracujie jako pomupjai, jezeli ijedbak ma byc ona 'zastosowania jako silnik, wówczas do komory 9 oraz do wewnetrznej i ze¬ wnetrznej czesci dofprowadlza sie odpowied¬ ni srodek prezny, które to czesci zostaja uru¬ chomione pnziez srodek prezny, /tak, ze\ wajl 5 zostaje wprawiony w much obrotny, Ko¬ mora 10 sluzy jako komorna wylfotofwa i dizia- latoie stopnibwe oiiwiietraijaicych sie komór wywoluje callfcowifte rozprezenie srodka preznego, np. pary.Na fig. 6, 7 i 8 jest przedstatoionfa od!- miana opisanej maszyny. Czesc zewnetrzttia 2 jest osadizomaJ nieruchomo, pOdbzas gdy czesc wewnetrzmiai / osadizomai jest mimo- stfddlowO wfcgledlelm cza§c& izerwtnetnzmej. Kaz¬ dy iz wystepów 3 zachodzi kolejno w wyje¬ cia 4 czesci zewnetrznie)j. Ozesc wiewteietoz- na / osadzona' jest obrotowo na czapie kor¬ bowym 21 walu 22. Wal ten ze siwej sitrOny jest wspólsrodkowym \l zewnetrzna czescia i osadlzoriy jest w lozysku 23. Ozop 21 jest osiadizony w tarczy 24 wklu 22. Zewnetrzna czesc spoczywa nta mogach 25a. W kadlubie czesci zewnetrznej 2 zmiajdujje sie tamcizia 25, osadzona nia czopie 21 i obracajaca sie izj wau lem 22. W tarczy tej1 znajdluja sie kanaly 26, 27, laczace sie z komorami pierscieniowemi 28, 29, dla których pmowadlzia rury wlotowe i wylotowe 30, 31. Pierscieniowe komory 28, 29 lacza sie iz klomoriaimiil 4 przezi kanaly 26, 27 w tamczy 25, gdy tlatrcza ta sie obna- oa. Przy tlakiem urzadzenita tarcza 25 znaj¬ duje sie miedzy kadlubem 2 i pokrywa 32, w której znajduja isie pierscieniowe komory 28, 29. Pirzy obrocie czesci wewnetrznej / wystepy 3 zachodza kolejno we wglebienia 4. Wówczas nal&tepuije kolejne otwieriainie i zamykanie sie komór, ipodlobnie jak w wyko¬ naniu wedlug fig, li—4. Czesc wewnetrzna / oprócz obrotu (okolo czopa korbowego 21 ohralca sie równiez okolo olsi czesfci 2. Pod- czials tego przebiegu komory a, b, c lub d, których objetosc wzrasta, lacza sie przez ka¬ nal 26 tarczy 25 iz; pilerscieniowa komora 28, zais komory o zmniejszajacej! sie objetosci1 lacza sie prtzefz kanal 27 tarczy 25 m pier- sciieniowa komora 29. Gdy tarcza) 25 obraca sie iz walem 22, to kainall 26 polaczony z ko¬ mora pierscieniowa 28 otwiera sie nad kaz¬ da kotmOra a, b, c, d. JezeliJ maszyna bedzie zastosowana! jako poimipa*, to przepuist 26 la¬ czy isie iz fcomorkimi, których objetosc wzttia^ stal, wówozlais ^ ptfzestrtzemii pifersde!ni8owej 28 powstaje dzialanie ssalce, zas przy lacze- niu kanalu 27 z komorami o zmniejszajacej sie objetosci, iw przestrzleni pierscieniowej 29 powstaje isiprezamie lub (tloczenie. W ten sposób w obu przlewodlaich 30, 31 uzyskuje sie odpowiednio dizialalniel ssace i tlocznie.Jezieli maszyna1 wprawiania! jest w ruch pfcizeiz srodek prezny, dbpnowaldzony przeiz otwór wlbitowy 30 i prizestrizlen pilersdfenibwa 28, -to srodek ten doplywa! przez otwory 26 db komór zwffleksizajajcych swa objetosc i zosta¬ je wypchniety natzewttiiatrz, gdy objetosc ich sie zmniejsza. Usuwanie srodka próznego odbywa sie pnzez kanal 27 db przestrzeni pierscieniowej 29 prizez wylot 31.Czesc wewnetrzna 1 moze byc iniiertucho- mai, ia) zewnetrznai czesc 2 obracac sie mozfe okolo wewnetrznej i wówczas osiaga1 sie to salmo dzialanie. Koniecznem jest, by maszy¬ na pracowala zupelnie iszcizelnale tak, by miedzy wystepami 3 i wygiletemi powliletrizich- niamfi czesci1 zewnetir-znej 2 mialo miejsce szczelne przyleganie. We wszystkich wyko¬ naniach wynalazku wglebienia izewnetaneij czesci lattza isie niie bezposredbio z odlpo- wiedniemi fcotmoramiJ, liecz za posrednictwem krótkiich dzesci kanalowych, zaOpiafbrizonych w specjalnie krawedzie ^terujajce. prziekrój - 3 —wystepów ma czesci wiewtoetnzineji jesiti ookol- fanrik wiciksifciy od {ióraokt.Prey obnorie wewmjefaizsneij czesci oriaz przy wchiadJzteinilu i wychodlzeniiu w wyciecia czesci zewnetrznej wystepy wykonywuja iwleiziniaazoy ruch obrotowy okolo sredbilch osri stoych ipnoi£illiii kolowtych al proniifeniSowy ruch wzgledem wyciec i: kanailów, lezacych praedl mHietmi.Miaseiynaj ta inozie byc zbudowana jiaiko pbfjfedlyndzia iiuib isptrizezottiial. Czesc wewneftoiz- ma jietsit zatopataoita w wystepy, zachodzace w wycSeciia czesci zieiwinetiiizinjej, która izle swej sitnomy posiadla ziewtajetnzmie wystepy, tzalchodizace w wycaleclia dalszej, inialzewlnaftJrz zniftjldlujaicej sie czesioi, przyczemi tego mo- dtz&ju tkonstrakcjia imozie byc powtarzalna.Moizlnia wiiec osiagnac padlwójine ldb polirój- ne rozprezenie stosowanego srodka prez¬ nego.Ptnzy kowstruowainiu maszyny nialezy zaluwiazyc co najsteptuje: jezeli czesc we- wttlefafzniai posiadla trlzy wystepy al iziewtneflnz- ma cztery wycieciia, wówczas rysuje sale kwa- dratf na podstawie którego i wewnatrz nie* $o uniiieslzaza sie irówtnoboiazny trójjkat, któ¬ rego wierzcholki tworza srodki wystepów wtewnettartej czysci. Wglebienie w iziewtrietinz- nej czesci rozmieszcza sie naokolo rogów kwadratu. Jezeli czesc wewnetrzna jest za¬ opatrzona w dwa wystepy i czesc zewnetrz¬ na; posilaldiaJ tay wglebienila, to wykresla sie równoboczny trójkat, w którym srodki wgle¬ bien czesci zewnetrznej sa okreslone przez trójkat, piodczais gdy srodki wysitefpów cze¬ sci wewnetrznej znuajdouja sie na koncach jedmieigo boku trójkata. W podobny sposób postepuje sie, gdiy srodkowa czesc plosiSaidla' cztery wystepy, a (zewnetrzna fpdec wgle¬ bien, Wówczlais dfla okreslemiiai wglebien cze¬ sci izetwmjetezinej stbisuje isie piedibkat, pold^ cziais gdy srodki wystepów czesci srodkowej znJajdwja sie w wierzchoMfiaJch kwiadnaitu u- mieszczlonego oa jednym :z boków piecioka¬ ta. Jezialii czesc wefwnetinzttiia posiiaidia piec wystepów, a izewnetrznia dzesc wglebien, wiówczjas wierizcholkii isizesciofcata) okreslaja srodki wglebien czesci izle/winetnziiej), pjddbaais gd)y wietfzehoilki pieciokata, utworzonego wewtaate uai jedlnym ± bokóW stfescajokata, okresla,ja srodki wystepów czesci wewnetiriz- nej. PL