Opublikowano: 10.Y.1967 53182 KI. 42 k, 7/05 MKP G 011 3/fc/ UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Higersberger, mgr inz. Adam Rozbiewski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcji Lozysk Tocznych, War¬ szawa (Polska) Momentomierz Przedmiotem wynalazku jest momentomierz tj. przyrzad do pomiaru momentów obrotowych.Urzadzenia tego typu oparte sa na zasadach ten- sometrycznych, piezoelektrycznych, elektromagne¬ tycznych itp. wymagajacych dodatkowej, nieraz skomplikowanej aparatury, lub tez mechanicznych, które maja te wade, ze nie moga byc stosowane do pomiaru momentów przy wysokich obrotach.Momentomierz wedlug wynalazku eliminuje wy¬ mienione wady mianowicie: posiada prosta kon¬ strukcje oraz moze byc stosowany do mierzenia momentów równiez przy wysokich obrotach (prak¬ tycznie ograniczonych jedynie stopniem wywaze¬ nia momentomierza). Poza tym charakterystyka momentomierza jest liniowa, co ulatwia rejestra¬ cje (odczyt).Momentomierz wedlug wynalazku posiada wa¬ lek z czolowymi popychaczami, polaczony obroto¬ wo z tuleja, o która opiera sie sprezyna dociska¬ jaca do popychaczy walka cylinder, takze posiada¬ jacy odpowiednie popychacze. Cylinder ma moz¬ nosc przesuwu poosiowego wzgledem tulei, zas stykajace sie popychacze walka i cylindra, z któ¬ rych jeden przynajmniej stanowi linie srubowa w miare zwiekszenia przenoszonego momentu po¬ woduja napinanie sprezyny az do chwili zrówno¬ wazenia momentu obrotowego.Odczytu momentu dokonuje sie na powierzchni cylindra, który wzgledem walka obraca sie o pe¬ wien kat i jednoczesnie przesuwa poosiowo. Do- 15 30 kladnosc pomiaru zwieksza zastosowanie elemen¬ tów tocznych w konstrukcji momentomierza.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia przekrój podluzny, a fig. 2 — przekrój poprzeczny momentomierza.Na kolnierzu walka 1 uksztaltowane sa popy¬ chacze zabierakowe. Podobne popychacze wyko¬ nane sa na powierzchni czolowej cylindra 2. Przy¬ najmniej jeden z tych popychaczy (na walku 1 lub cylindrze 2) wykonany jest w postaci linii srubo¬ wej. Na drugim koncu walka 1 osadzona jest z pa¬ sowaniem obrotowym tuleja 3, na której znajduje sie cylinder 2. Cylinder ten moze przesuwac sie wzgledem tulei 3 w kierunku osiowym. Przed obrotem wzgledem tulei zabezpieczaja wpusty 4.Popychacze cylindra 2 sa w stalym styku z popy¬ chaczami walka 1, co zapewnia sprezyna 5. Na ob¬ wodzie cylindra 2 naciete sa rowki pierscieniowe, stanowiace podzialke dla okreslenia wartosci prze¬ noszonego momentu. Dla dokonania pomiaru mo¬ mentu walek 1 oraz tuleje 3 laczy sie odpowiednio ze zródlem napedu oraz mechanizmem badanym.Przylozony moment obrotowy powoduje nacisk po¬ pychaczy walka 1 na popychacze cylindra 2, w re¬ zultacie czego cylinder obróci sie wzgledem walka o pewien kat i zostanie jednoczesnie odsuniety w kierunku od popychaczy walka 1, sciskajac spre¬ zyne 5. Gdy opór sprezyny zrównowazy opór jaki tworzy moment obciazenia badanego mechanizmu, ustanie obrót walka 1 wzgledem cylindra 2, z któ.-* 53 18253 182 rego moment obrotowy zostanie przeniesiony na tuleje 3 za posrednictwem wpustów 4. Wartosc momentu moze byc wówczas odczytana przy kra¬ wedzi bebna 7, która znajdzie sie na odpowiednim rowku pierscieniowym cylindra 2. PL