Opublikowano: 3i.ni.1967 53109 KI. 81 e, 1 MKP B65g<2$/W<| UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Lucjan Pagacz, mgr inz. Hubert Zabówka ' Wlasciciel patentu: Dolnoslaskie Biuro Projektów Górniczych Przedsie¬ biorstwo Panstwowe, Wroclaw (Polska) Sposób wytwarzania impulsów sterowniczych do optymalnego napiecia tasmy przenosników i urzadzenie przeznaczone do wytwarzania tych impulsów i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia impulsów sterowniczych do nastawiania opty¬ malnego napiecia tasmy, zanim nastapi zjawisko poslizgu tasmy na bebnie napedowym przenosnika, oraz urzadzenie wytwarzajace takie impulsy.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 48 451 sposób automatycznego napinania tasmy przenosnikowej, który polega na wykorzystaniu zjawiska poslizgu tasmy, przy nabieganiu na beben, oraz pelzania tasmy przy zbieganiu z bebna — do wytwarzania .impulsów sterowniczych. W celu wy¬ krycia takich zjawisk umieszczono na wejsciu tas¬ my na beben napedowy i przy jej zejsciu — dwa czujniki mechaniczne, wykrywajace róznice szyb¬ kosci miedzy tasma a plaszczem bebna, zaopatrzo¬ ne w przekladnie obiegowe.Czujniki te sa polaczone ze skrzynka sterowni¬ cza, powodujac odpowiednie przelaczenie silnika wciagarki napinajacej tasme — w kierunku napi¬ nania wzglednie luzowania tasmy przenosnika. Sy¬ gnal sterowniczy nakazu uruchomienia wciagarki zostaje wytworzony dopiero w chwili zaistnienia poslizgu rzeczywistego, co powoduje opóznione dzialanie urzadzenia, z uwagi na duza bezwladnosc ukladu.Powstajace na skutek tego ciagle zmiany napie¬ cia tasmy, wywoluja zwiekszone zapotrzebowanie mocy napedu wciagarki i przedwczesne zuzycie ru¬ chomych czesci czujników mechanicznych. Ciagle zmiany warunków pracy tasmy od poslizgu do pel- 10 15 20 25 30 nego sprzezenia ciernego miedzy tasma, a bebnem wplywaja niekorzystnie na jej zywotnosc.Celem wynalazku jest zastosowanie takiego spo¬ sobu wytwarzania impulsów sterowniczych, który przekaze impuls sterowniczy w fazie poprzedzaja¬ cej wystapienie poslizgu rzeczywistego na bebnie, oraz skonstruowanie prostych i niezawodnych czuj¬ ników do wytwarzania tych impulsów.Istota wynalazku polega na wykorzystaniu czesci obwodu bebna (znajdujacej sie w strefie kata opa¬ sania) do sygnalizowania takich faz ruchu, w któ¬ rych wystepuje zwiekszanie sie obszaru sprezyste¬ go pelzania tasmy na bebnie, w okresie poprzedza¬ jacym wystapienie poslizgu rzeczywistego. Na pla¬ szczu bebna zamocowuje sie uklad czujników, zwie¬ rajacych obwód sterowniczy. Obwód ten zostaje zamkniety w momencie przejscia ukladu czuj¬ ników przez dwa odcinki kontrolne, znajdujace sie w strefie kata opasania bebna* Czujniki te kontroluja wystepowanie sprezyste¬ go pelzania tasmy w dwóch róznych odcinkach tej strefy. Przekazanie jednoimiennych impulsów, z obydwóch odcinków kontrolnych — powoduje na¬ danie nakazu uruchomienia wciagarki, natomiast pojawienie sie róznych impulsów na tych obszaT rach powoduje zatrzymanie wciagarki. Jako urza¬ dzenie do wytwarzania tych impulsów zastosowa¬ no czujnik, który jest polaczony elektrycznie ze slizgowymi wycinkowymi pierscieniami, sprzezo¬ nymi z walem bebna. Kazdy z tych pierscieni ea- 5310953109 oipatrzony jest w segment bedacy odwzorowaniem kontrolnego odcinka na bebnie.Czujnik sklada sie z korpusu w ksztalcie tulei, wewnatrz której znajduje, sie gniazdo kontaktowe odizolowane od korpusu i polaczone z przewodem 5 wyprowadzonym na zewnatrz. Przeciwlegla stro¬ na gniazda zaopatrzona jest w iglice o kompenso¬ wanej dlugosci, która jest wsparta na lozysku ku¬ lowym i zawulkanizowana w korpusie czujnika.Niekiedy stosuje sie czujniki, w ksztalcie plaskiej 10 tarczy, których ruchoma czesc srodkowa zaopa¬ trzona jest w styk polaczony odizolowanym od kor-., pusu przewodem, który jest odprowadzony na ze¬ wnatrz.Czesc srodkowa jest zawulkanizowana w kor- 15 pusie wzglednie zawieszona na sprezynach. Styk staly zamocowany jest wówczas przeciwlegle do styku ruchomego, w korpusie czujnika. Zaleta spo¬ sobu wytwarzania impulsów sterowniczych do op¬ tymalnego napiecia tasmy przenosników i urza- 20 dzenia do ich wytwarzania — jest wykluczenie mozliwosci zaistnienia poslizgu rzeczywistego mie¬ dzy tasma a bebnem, przy jednoczesnym uzaleznie¬ niu systemu sterowania {wciagarka od zmian wspólczynnika tarcia na bebnie i zmian wielkos- 25 ci obciazenia samego przenosnika. ,„. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urza¬ dzenia, który wyjasnia blizej sposób wytwarzania impulsów sterowniczych do optymalnego napiecia 39 tasmy przenosników, fig. 2 — schemat dzialania slizgowych pierscieni wycinkowych, fig. 3 — czuj¬ nik z iglica w przekroju, fig. 4 — widok tego czuj¬ nika od strony kolnierza, fig. 5 — przekrój czuj¬ nika ze stykiem bocznym, fig. 6 — odmiane czuj¬ nika ze stykiem bocznym, zaopatrzona w sprezy¬ ne, fig. 7 — dalsza odmiane czujnika z regulacja .napiecia sprezyny, a fig. 8 — szczegól konstrukcji styków odmiany czujnika.• Urzadzenie sklada sie z ukladu czujników 1 po¬ laczonych elektrycznie ze slizgowymi wycinkowy¬ mi pierscieniami 2 i zbierajacych szczotek 3 po¬ laczonych przewodami 4 ze skrzynka programuja¬ cego urzadzenia 5. Czujnik 1 zaopatrzony jest w styki 6, z których jeden jest ruchomy. Czujnik 1 sklada sie z korpusu 7, w ksztalcie tulei. Wewnatrz niej umieszczone jest kontaktowe gniazdo 8 — odizolowane od korpusu 7 i polaczone z przewo¬ dem 9 wyprowadzonym na zewnatrz. Górna stro¬ na czujnika 1 zaopatrzona jest w iglice 10 o zmien¬ nej dlugosci. Niekiedy korzystnym jest stosowac czujniki 1 przedstawione na fig. 5, 6 i 7.* Ksztalt tych czujników 1 zblizony jest do tar¬ czy. W korpusie 7 znajduje sie ruchoma srodkowa czesc 11 zaopatrzona w boczne styki 6, wykonane w postaci kolka wzglednie wkretu. Srodkowa czesc 11 jest zawulkanizowana w korpusie 7. Osa¬ dzenie takie zapewnia mozliwosc przesuniec tej czesci czujnika 1 wzgledem scianek korpusu 7.Odmiane tego typu czujnika 1 przedstawiono na 60 fig. 6 i 7. Srodkowa czesc 11 (ruchoma) osadzona jest na sprezynie 12 i podparta z boku oporowa Sprezyna 13.W boczne} sciapeeJfarirt%iiiP||jjl|^^| 11 znajduje »ie ruchomy attyfc ^ jSo^^^^^^BMlBi^^ffe:: «5 35 40 45 50 55 izolowanym od korpusu 7, który jest wyprowadzo¬ ny na zewnatrz czujnika 1. Styk 6 staly osadzony jest w korpusie 7, naprzeciwko ruchomego styku 6 i wykonany jjesl, równiez w postaci kolka. Na fig. 8 przedstawipny jest nieruchomy styk 6 czujnika 1 wykonany w ksztalcie dwustopniowego kolka, któ¬ rego mniejsza srednica spelnia jednoczesnie funk¬ cje prowadnicy. ,..,•: Sposób Wytwarzania iiipulsów sterowniczych do optymalnego napiecia tafeny 14 przenosników po¬ lega na tym, ze utrzynluje sie stala wartosc tej czesci kata opasania, która nie bierze udzialu w przenoszeniu sily obwodqwej. Liczbowa wartosc tej czesci kata opasania mozna dla danych warunków okreslic ze wzoru Eulera jako róznice kata opasa¬ nia i kata pelzania sprezystego. Przy tym katem pelzania sprezystego okresla sie ta wielkosc kata opasania, która przenosi sile obwodowa, podczas wspólpracy bebna z tasma.Warunkiem koniecznym do tego, aby nie zosta¬ lo przerwane sprzezenie cierne miedzy plaszczem bebna, a tasma 14 i nie wystapil poslizg rzeczy¬ wisty jest spelnienie nierównosci, aby czesc kata opasania, nie bioraca udzialu w przenoszeniu sily obwodowej byla wieksza od 0. W przypadku gra¬ nicznym, gdy kat ten wynosi 0°, to zachodzi rów¬ nowaga chwiejna w sprzezeniu ciernym miedzy tasma 14 a bebnem, przy czym praca taka jest szkodliwa dla ukladu i prowadzi do przedwczesne¬ go zniszczenia tasmy 14. Do utrzymania stalej war¬ tosci tej czesci kata opasania, która nie bierze udzialu w przenoszeniu sily, wykorzystuje sie uklad czujników 1, którego zadaniem jest kontrola spre¬ zystego pelzania tasmy 14, na dwóch róznych od¬ cinkach obwodu bebna alt a2 znajdujacych sie w strefie kata opasania.Zastosowany czujnik 1 zwiera styki 6 obwodu sterowniczego wciagarki (nieuwidocznionej na ry¬ sunku), podczas sprezystego pelzania tasmy 14.Styki czujnika 1 lacza sie elektrycznie ze slizgo¬ wymi wycinkowym?' pierscieniami 2, których luki sa scislym odwzorowaniem kontrolowanych odcin¬ ków obwodu bebna alf a2 znajdujacych sie w stre¬ fie kata opasania. Slizgowe wycinkowe pierscie¬ nie 2 przekazuja impulsy sterownicze na zbierajace szczotki 3, za pomoca których sygnal przekazywa¬ ny jest do skrzynki urzadzenia 5 programujacego prace wciagarki bebnowej.Pojawienie sie jednoimiennych sygnalów na obydwóch slizgowych wycinkowych pierscieniach 2 oznacza nakaz wlaczenia wciagarki w kierunku napinania tasmy 14. Wskazuje to, ze poczatek wy¬ stepowania sprezystego pelzania tasmy przesunal sie do kontrolowanego odcinka bebna, znajduja¬ cego sie w strefie nie bioracej pierwotnie udzialu w przenoszeniu sily, a wiec wielkosc tej strefy zmniejsza sie, w nastepstwie czego wystapic mo¬ ze poslizg rzeczywisty, jesli wielkosc kata odpo¬ wiadajacego tej czesci kata opasania bedzie rów¬ na zero.Odbiór róznoimiennych sygnalów z obydwóch slizgowych pierscieni wycinkowych 2 oznacza, ze w jednym z odcinków kontrolowanej strefy bebna nie zachodzi zjawisko sprezystego pelzania tasmy J4, co jest zgodne z zalozeniem. Brak impulsów53109 5 pradowych z obydwóch odcinków obwodu bebna 3. alt cfc kontrolowanego obszaru strefy kata opasa¬ nia, wskazuje na brak wystepowania zjawiska sprezystego pelzania tasmy (w kontrolowanych od¬ cinkach), co przy normalnym ruchu moze byc je- 5 dynie spowodowane zbyt duzym napieciem tas¬ my 14. Stan taki jest nakazem wlaczenia wciagarki w kierunku luzowania tasmy 14. PL