Pierwszenstwo: Opublikowano: 28.11.1967 53101 KI. 59 a, 19 Fofo^cO UKD Wspóltwórcy wynalazku: Pawel Kawka, Henryk Lebek Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcji Kotlowych, Tarnowskie Góry (Polska) Urzadzenie do dawkowania cieczy o zmiennej wydajnosci Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do daw¬ kowania cieczy o zmiennej wydajnosci stosowane w róznych procesach technologicznych w przemy¬ sle chemicznym, spozywczym i w stacjach do przy¬ gotowania wody.Znane sa róznego rodzaju urzadzenia do daw¬ kowania cieczy, których mechanizmy napedowe zmieniaja ruch obrotowy na posuwisto-zwrotny nurnika lub membrany, pompujac okreslona ciecz.Oprócz urzadzen do dawkowania cieczy z mozli¬ woscia regulacji wydajnosci w czasie postoju lub polegajacej na czesciowym upuscie dawkowanej cieczy, stosowane sa równiez urzadzenia z mecha¬ niczna regulacja wydajnosci w ruchu. Urzadzenia te posiadaja skomplikowana budowe. Najczesciej wyposazone sa one w mechanizmy mimosrodowe, przy których skok nurnika regulowany jest za pomoca zmiany polozenia wahacza wzgledem krzywki osadzonej na walu napedowym.Ruch posuwisto-zwrotny w tych urzadzeniach, osiagany jest przez obrót krzywki przesuwajacej polozenie wahacza polaczonego przegubowo z nur¬ nikiem przy równoczesnym napinaniu sprezyny, która nadaje temu zespolowi ruch zwrotny. Ujem¬ na cecha tych rozwiazan jest niepelne wykorzy¬ stanie mocy silnika ze wzgledu na ruch jalowy.Istnieja takze urzadzenia do dawkowania cie¬ czy, w których uklad regulacyjny zabudowany jest bezposrednio w wahaczu. Rozwiazania te sa jed¬ nak mniej korzystne poniewaz na skutek ruchu 10 15 25 wahadlowego, utrudniona jest regulacja w czasie ruchu.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i ta¬ kie rozwiazanie ukladu napedowego w szczegól¬ nosci pomp dzialajacych na zasadzie ruchu posu¬ wisto-zwrotnego, aby zapewnic dwustronne dzia¬ lanie tych pomp i regulacje wydajnosci od zera do maksimum. Najbardziej zalecanymi zestawshmi pomp w urzadzeniu wedlug wynalazku sa zbloko¬ wane po jednej stronie mechanizmu napedowego pompki membranowe sluzace do przetlaczania roztworów chemikalii w obiegu zamknietym ce¬ lem ich wymieszania, a po przeciwnej stronie pompki nurnikowe, dawkujace te roztwory na miejsce przeznaczenia.Urzadzenia do dawkowania cieczy o zmiennej wydajnosci moga byc w zaleznosci od potrzeb, sprzezane z soba w uklady wielokrotne, poruszane za pomoca jednego silnika z automatyczna regu¬ lacja obrotów. W tak sprzezonym ukladzie zmia¬ na obrotów silnika powoduje równomierna zmia¬ ne wydajnosci wszystkich zblokowanych pomp, przy czym istnieje mozliwosc dodatkowej, nieza¬ leznej regulacji poszczególnych par pomp za po¬ moca regulatorów skoku.Urzadzenie wedlug wynalazku pokazane jest na zalaczonych rysunkach przy czym fig. 1 przedsta¬ wia mechanizm urzadzenia wraz z bezstopniowym regulatorem skoku wodzika — z którym zbloko¬ wana jest z jednej strony pompka membranowa — 5310153101 a z przeciwnej strony pompa nurnikowa, fig. 2 przedstawia przekrój regulatora skoku, fig. 3 wi¬ dok z góry na urzadzenie do dawkowania cieczy o zmiennej wydajnosci, fig. 4 przekrój regulatora skoku z napedem jako rozwiazanie dostosowane do zdalnej lub automatycznej regulacji skoku, fig. 5 przedstawia przykladowo sposób zastosowania urzadzen do przetlaczania cieczy w obiegu zam¬ knietym celem wymieszania jej i równoczesnego dawkowania, fig. 6 przedstawia przykladowo spo¬ sób sprzezania dwóch urzadzen napedzanych jed¬ nym siMikiem. Jak uwidoczniono na fig. 1 silnik elektryczny *1 polaczony jest za pomoca sprzegla 2 z slimakiem 3.Moment obrotowy przenoszony jest poprzez sli¬ macznice 4 na uklad korbowy 5, który za pomoca wahacza 6 posiadajacego wyciecia podluzne 7 z umieszczonym w tych wycieciach czopem 8 pola¬ czonym z wodzikiem 9, zmienia ruch obrotowy ukladu korbowego 5 na ruch posuwisto-zwrotny wodzika 9. Wahacz 6 jest zamocowany przegubo¬ wo za pomoca czopów 10 do suwaka 11.Wodzik 9 umocowany jest suwliwie w lozyskach 12. Z wodzikiem 9 zblokowane sa pompy dziala¬ jace na zasadzie ruchu posuwisto-zwrotnego, z je¬ dnej strony pompa membranowa 12, a po prze¬ ciwnej stronie pompa nurnikowa 14. Skok wodzi¬ ka „S" regulowany jest suwakiem 11 przez zmia¬ ne polozenia sruby 17 polaczonej na stale z tym suwakiem. Zmiana polozenia suwaka 11 realizo¬ wana jest za pomoca ruchomej nakretki 15, ulbzy- skowanej w prowadnicy 16.Obrót nakretki 15 moze nastapic przez pokrece¬ nie reczne lub za posrednictwem kola zebatego 19 osadzonego na nakretce 15, przez mechanizm zdal¬ nie lub automatycznie sterowany skladajacy sie z silnika 20 i przekladni 21 co stanowi bardzo wazny szczegól konstrukcyjny dostosowujacy urza¬ dzenia do zdalnej wzglednie automatycznej regu¬ lacji. Suwak 11 umocowany jest suwliwie w pro¬ wadnicach 18. Najwiekszy skok wodzika 9 i tym samym najwieksza wydajnosc zblokowanych pomp osiaga sie gdy suwak 11 znajduje sie w górnym polozeniu, a wydajnosc zerowa w czasie ruchu urzadzenia, wystepuje przy obnizeniu suwaka 11 do punktu w którym czop 8 wodzika 9 pokrywa sie z czopami 10.W zaleznosci od funkcjonalnego przeznaczenia urzadzenia do dawkowania cieczy o zmiennej wy¬ dajnosci mozna stosowac dowolne zestawy pomp dzialajacych na zasadzie ruchu posuwisto-zwrot- 5 nego. Fig. 5 przedstawia przykladowo sposób za¬ stosowania urzadzenia wedlug wynalazku do prze¬ tlaczania cieczy celem wymieszania jej w obiegu zamknietym z wykorzystaniem obrotowego, hy¬ draulicznego mieszalnika 22, umieszczonego w 10 zbiorniku chemikalii 23 i równoczesnego dawko¬ wania wymieszanej cieczy za pomoca pompy nur¬ nikowej na miejsce przeznaczenia.Zastosowanie w urzadzeniu przekladni slimako¬ wej umozliwia sprzezenie tych urzadzen za po- 15 moca sprzegla 2 w uklady wieloktrone napedzane za pomoca jednego silnika.Konstrukcja urzadzenia wedlug wynalazku — sposób regulacji, mozliwosc sprzezenia i swoboda doboru zestawu pomp poszerzaja zakres tych urza- jq dzen, a zastosowanie napedu dwustronnego dzia¬ lanie eliminuje ruchy jalowe, co wplywa na ma¬ ksymalne wykorzystanie sily elektromotorycznej zainstalowanego silnika. Mieszanie cieczy za po¬ moca przetlaczania pompa membranowa i równo- 25 czesne dawkowanie jej na miejsce przeznaczenia eliminuje potrzebe instalowania oddzielnego silni¬ ka dla napedu mieszadla, co jest bardzo wazne w przypadku mieszania cieczy o wlasnosciach wy¬ buchowych lub latwopalnych. 30 PL