Pierwszenstwo: Opublikowano: 08.IV.1965 (P 108 316) 25.11.1967 52945 KI. 59 a, 10 FO^ ^ MKP F-OT IT UK Wspóltwórcy wynalazku: Ryszard Gladyszewski, Zygmunt Staniszewski Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Mielec (Polska) Pompa z napedem za pomoca sprezonego powietrza, zwlaszcza do przepompowywania goracej cieklej saletry Przedmiotem wynalazku jest pompa z napedem za pomoca sprezonego powietrza, zwlaszcza do przepompowywania goracej cieklej saletry z wa¬ nien saletrzanych.W praktyce przemyslowej opróznianie wanien saletrzanych dokonuje sie w sposób reczny za pomoca czerpaków, którymi czerpie sie saletre i wylewa do odpowiednich pojemników. Takie rozwiazanie problemu oprózniania wanien sale¬ trzanych z cieklej saletry jest wysoce pracochlon¬ ne i nie zapewnia dobrych warunków bezpieczen¬ stwa i higieny pracy.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedo¬ godnosci czyli unikniecie pracy reczne~J oraz po¬ prawienie warunków higieny i bezpieczenstwa pracy. Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie za¬ danie opracowania konstrukcji pompy z napedem za pomoca sprezonego powietrza do przepompo¬ wywania goracej cieklej saletry.Zgodnie z wytyczonym zadaniem wykonano pom¬ pe, której mechanizm napedzajacy sklada sie cy¬ lindra przedzielonego poprzeczna przegroda, w któ¬ rej umieszczony jest zawór grzybkowy dociskany sprezyna do górnej powierzchni przegrody, oraz tloka posiadajacego otwór wspólsrodkowy, ksztal¬ tem odpowiadajacy zaworowi grzybkowemu, do którego tlok jest dociskany sprezyna. Charakte¬ rystyki sprezyn oraz powierzchnie zaworu grzyb¬ kowego i tloka sa tak dobrane, iz przy sciskaniu sprezyn, pod wplywem sil nacisku powietrza na 10 20 25 30 powierzchnie tloka i zaworu grzybkowego, naste¬ puje szybciej zatrzymanie zaworu grzybkowego niz tloka. Sprezone powietrze dostaje sie pod tlok poprzez otwór wykonany w przegrodzie, nato¬ miast wydostaje sie na zewnatrz przez otwory wylotowe znajdujace sie na cylindrze, który /na¬ sadzony jest na czesc prowadzaca stanowiaca górne przedluzenie zaworu grzybkowego, i przy¬ mocowany do tloka. Cylinder ten wyprowadzony jest na zewnatrz cylindra roboczego.Pompa posiada stosunkowo prosta konstrukcje, latwosc obslugi oraz mozliwosc szerokiego zasto¬ sowania z uwagi na uzycie tak popularnego czyn¬ nika roboczego, jakim jest sprezone powietrze.Pozwala ona na wypompowywanie cieczy z róz¬ nych poziomów w zaleznosci od glebokosci zanu¬ rzenia, co na przyklad przy opróznianiu wanien saletrzanych, umozliwia oddzielenie saletry czystej od bardziej zanieczyszczonej znajdujacej sie w dol¬ nych partiach wanny saletrzanej.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pompe w przekroju podluznym wzdluz jej osi symetrii, a fig. 2 — czesc górna pompy w widoku bocznym.Jak pokazano na fig. 1 i fig. 2, pompa sklada sie z dwóch glównych mechanizmów: napedzaja¬ cego, który znajduje sie w górnej czesci pompy i wykonawczego, który stanowi dolna czesc pom¬ py. Cylinder 1 mechanizmu napedzajacego pola- 5294552945 3 4 czony jest z cylindrem wykonawczym 2 za pom¬ pa rury laczacej 3. Cylinder wykonawczy 2 sta¬ nowi przedluzenie rury laczacej 3, natomiast ru¬ ra laczaca 3 i cylinder 1 sa oddzielone od siebie podkladka 4 i uszczelka 5. W cylindrze 1 zamknie¬ tym od góry pokrywa 6, znajduje sie poprzeczna przegroda 7 dzielaca przestrzen cylindra 1 na dwie komory, górna 8 i dolna 9. Komora dolna 9 po¬ laczona jest ze zródlem sprezonego powietrza (nie pokazanego na rysunku) poprzez zawór odcina¬ jacy 10, natomiast z komora górna 8 — poprzez otwór 11 wykonany w przegrodzie 7.W przegrodzie 7 umieszczony jest zawór grzyb¬ kowy 12, który za pompca sprezyny dolnej 13, znajdujacej sie w komorze dolnej 9, dociskany jest do powierzchni górnej przegrody 7. Zawór grzybkowy 12 zakonczony jest czescia prowadza¬ ca 14, która znajduje sie w komorze górnej 8. Na czesc prowadzaca 14 nasadzony jest cylinder 15, który posiada na dolnej czesci zamocowany tlok 16 dociskany sprezyna górna 17 do górnej po¬ wierzchni zaworu grzybkowego 12. Cylinder 15 w górnej czesci posiada otwory wylotowe 18 i jest wyprowadzony poprzez pokrywe 6 na zewnatrz cylindra 1. Na górnej czesci cylindra 15 zamoco¬ wana jest górna belka 19, która za pomoca po¬ pychaczy 20 polaczona jest z dolna belka 21.Dolna belka 21, przechodzaca przez wybrania 22 wykonane w rurze laczacej 3, polaczona jest z lacznikiem 23. Na dolnym koncu lacznika 23 zamocowany jest tlok wykonawczy 24 znajdujacy sie w cylindrze wykonawczym 2. Cylinder wyko¬ nawczy 2 zakonczony jest filtrem 25. Filtr 25 i tlok wykonawczy 24 posiadaja wewnatrz zawory kul¬ kowe 26 i 27 w postaci kul lezacych swobodnie w gniazdach. W czesci srodkowej rury laczacej przyspawana jest poziomo rura odplywowa 28.Jak juz wspomniano, sprezone powietrze dopro¬ wadzane jest do mechanizmu napedzajacego przez zawór odcinajacy 10 do komory dolnej 9 cylindra 1, skad poprzez otwór 11 dostaje sie do komory górnej 8 bez dlawienia przeplywu. Powietrze znaj¬ dujace sie w komorze górnej 8 i dolnej 9 wy¬ wiera nacisk na czesc pierscieniowej powierzchni zaworu grzybkowego 12 i tlok 16 oraz na po¬ wierzchnie poprzecznego przekroju trzpienia pro¬ wadzacego zaworu grzybkowego 12.Pod wplywem tego nacisku uklad przylegaja¬ cych do siebie zaworu grzybkowego 12 i tloka 16 przesuwa sie do góry napinajac sprezyne dolna 13 i górna 17 az do chwili, kiedy sila odksztalce¬ nia sprezyny dolnej 13 przekroczy sile nacisku sprezonego powietrza na, zawór grzybkowy 12.Wtedy nastepuje oddzielenie zaworu grzybkowego 12 do tloka 16 i zawór grzybkowy pod wplywem sily sprezystosci odksztalconej sprezyny dolnej 13 wraca do polozenia wyjsciowego, to znaczy az do oparcia sie go o przegrode 7.Po oddzieleniu sie zaworu grzybkowego 12 od tloka 16, nastepuje wyplyw powietrza z komory górnej 8 na zewnatrz cylindra 1 poprzez cylinder 15 i otwory wylotowe 18. Wskutek tego cisnienie 5 w komorze górnej 8 spada i w nastepstwie spad¬ ku cisnienia maleje sila wystepujaca na tloku 16.Wtedy tlok 16 pod wplywem sily sprezystosci na¬ pietej sprezyny górnej 17 przesuwa sie w dól, az do zetkniecia sie z zaworem grzybkowym 12.Przy ciaglym doplywie powietrza sprezonego do cylindra 1 ruchy tloka 16 beda powtarzaly sie cyklicznie. Ruchy te za posrednictwem cylindra 15 belki górnej 19, popychaczy 20, belki dolnej 21 i lacznika 23 sa przenoszone na tlok wykonaw¬ czy 24. Podczas ruchu do góry tloka wykonawcze¬ go 24 w obszarze pomiedzy zaworami kulkowymi 26 i 27 nastepuje spadek cisnienia oraz zassanie cieczy przez filtr 25 do tego obszaru.Podczas ruchu w dól tloka wykonawczego 24 wy¬ wiera on nacisk na zassana ciecz, co powoduje zamkniecie dolnego zaworu. kulkowego 26, otwar¬ cie górnego zaworu kulkowego 2*7 oraz przetlocze- nie cieczy; do cylindra wykonawczego 2 nad tlok wykonawczy 24. Powtarzajace sie cyklicznie ruchy posuwisto-zwrotne tloka wykonawczego 24 powo¬ duja przemieszczanie sie cieczy rura laczaca 3 w góre az do osiagniecia poziomu rury odply¬ wowej 28, przez która nastepuje wyplyw cieczy na zewnatrz, na przyklad do podstawionego po¬ jemnika. PL