Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IIL1967 52880 XL 21 c, 64/50 MKP H02p 3jg ftlBUOTEKA ¦r*a twrA Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wojciech Kibler, mgr inz. Tadeusz Zawada Wlasciciel patentu: Instytut Elektrotechniki, Warszawa (Polska) Uklad stabilizujacy napiecie trójfazowej pradnicy synchronicznej Przedmiotem wynalazku jest uklad stabilizujacy napiecie trójfazowej pradnicy synchronicznej za¬ silajacy uzwojenie wzbudzajace pradnicy lub uzwojenie wzbudzajace wzbudnicy tej pradnicy polegajacy na zastosowaniu specjalnego ukladu kompaudacji fazowej z dodatkowymi opornoscia¬ mi czynnymi Dotychczas do tego celu sa stosowane uklady kompaudacji fazowej z dlawikami indukcyjnymi lub transformatorami z regulowana szczelina po¬ wietrzna, których zasadnicza wada jest dosc zna¬ czny gabaryt, duzy ciezar oraz koniecznosc indy- wiualnego doregulowywania indukcyjnosci dlawi¬ ków lub transformatorów droga zamiany ich szczeliny powietrznej. Innym nie mniej powaznym mankamentem tych ukladów jest ich niewlasciwa praca przy zmianach stanu nagrzewania pradnicy.Uklad wedlug wynalazku odróznia sie od do¬ tychczas znanych brakiem dlawika i transforma¬ tora z szczelina powietrzna oraz zastosowaniem dodatkowych opornosci czynnych dzieki czemu jest on gabarytowo mniejszy i lzejszy. Poza tym daje mozliwosc uzyskania poprawnej pracy równiez przy zmianach stanu nagrzewania pradnicy. Sche¬ mat ideowy polaczen ukladu wedlug wynalazku przedstawia rysunek, w którym trójfazowy trój- uzwojeniowy transformator 1 posiada w kazdej z faz uzwojenie napieciowe 2, 5, 8, uzwojenie pra¬ dowe 3, 6, 9, i uzwojenie 4, 7, 10, zasilajace uklad prostownikowy 11. W szereg z uzwojeniem napie- 2 ciowym 2, 5, 8 kazdej fazy wlaczone sa odpowied¬ nio oporniki 12, 13, 14. Uzwojenia napieciowe 2, 3, 8 wraz z opornikami 12, 13, 14 zasilane sa ko¬ lejnymi napieciami miedzy przewodowymi prad- 5 nicy 16. Poprzez uzwojenia pradowe 3, 6, 9 prze¬ plywaja prady liniowe pradnicy 16 przy czym przez uzwojenie pradowe kazdej kolumny tran^ sformatora' 1 przeplywa prad tej linii, do której nie jest przylaczone uzwojenie napieciowe tejze 10 kolumny transpormatora, np. uzwojenie napiecio¬ we £ wraz z szeregowo polaczonym opornikiem 12 jest zasilane napieciem z zacisków U, V zas przez uzwojenie pradowe 3 przeplywa prad linii W.Uzwojenie 4, 7, 10 zasilajace uklad prostowniko- 15 wy 11 dostarcza za jego posrednictwem moc elek¬ tryczna do uzwojenia wzbudzenia 15 pradnicy 16 lub do uzwojenia wzbudzenia wzbudnicy (nie po¬ kazanego na rysunku).Moc elektryczna dla calego ukladu stabilizuja- 20 cego pobierana jest z zacisków pradnicy 16. Przy biegu jalowym pradnicy 16 moc pobieraja tylko uzwojenia napieciowe 2, 5, 8, a przy obciazeniu pradnicy 16 równiez i uzwojenia pradowe 3, 6, 9.Przy obciazeniu czesci mocy pobieranej przez 25 uzwojenia pradowe 3, 6, 9 oddawana jest za po¬ srednictwem uzwojen 4, 7, 10 poprzez uklad pro¬ stownikowy 11 do uzwojenia wzbudzenia 15, a po¬ zostala czesc zwracana jest do obwodu twornika pradnicy za posrednictwem uzwojen 2, 5, 8. War- si tosc mocy wymienianej pomiedzy uzwojeniami 5288952880 3 pradowymi 3, 6, 9 i uzwojeniami napieciowymi 2, 5, 8 ograniczona jest opornosciami wlasnymi po¬ szczególnych uzwojen napieciowych 2, 5, 8 oraz polaczonymi w szereg z tymi uzwojeniami opor¬ nikami 12, 13, 14. Te dodatkowe oporniki 12, 13, 14 sprawiaja, ze mozliwe jest uzyskanie z uzwojen 4, 7, 10 zasilajacych uklad prostownikowy 11 mocy jaka jest potrzebna do zasilania uzwojen, a wzbu¬ dzenia 15 pradnicy 16 lub uzwojen wzbudzenia wzbudnicy, o ile jest ona stosowana. Zamiast sto¬ sowania dodatkowych oporników 12, 13, 14 moz¬ na wykonac uzwojenia napieciowe 2, 5, 8 transfor¬ matora 1 o specjalnie dobranej duzej opornosci wlasnej, która spelnia taka sama role jak wspom¬ niane oporniki.Przez wlasciwy dobór materialu oporowego oporników 12, 13, 14 oraz odpowiedni dobór prze¬ krojów uzwojen transformatora mozna uzyskac, ze wzraz z nagrzewaniem sie pradnicy 16 na sku¬ tek jej obciazenia ulegaja zwiekszeniu opornosci obwodów uzwojenia napieciowego 2, 5, 8, a tym samym wzrasta nieco moc oddawana do uzwoje¬ nia wzbudzenia 15 pradnicy 16 (lub uzwojenia wzbudzenia wzbudnicy) przez uzwojenia 4, 7, 10 zasilajace uklad prostownikowy 11. Dzieki temu uklad stabilizujacy napiecie zapewnia równiez poprawna prace w nowym stanie cieplnym prad¬ nicy 16.Wzajemne oddzialywanie magnetycznych prze¬ plywów uzwojen, kazdej kolumny transformatora 1 sprawia, ze równiez przy pracy pradnicy dla róznych wartosci wspólczynnika mocy uklad za¬ pewnia dostateczna stabilizacje napiecia.Zamiast jednego trójfazowego trójuzwójeniowe- go transformatora moga byc zastosowane trzy je¬ dnofazowe transformatory trójuzwójeniowe.Do ustalenia poziomu stabilizowanego napiecia pradnicy, moze byc zastosowany regulowany opor¬ nik 17 polaczony szeregowo z uzwojeniem wzbu¬ dzenia zasilanym przez uklad prostownikowy 11 10 15 20 25 40 ukladu. Opornik ten moze byc równiez wlaczony równolegle do tego uzwojenia wzbudzenia.Opisany uklad stabilizujacy napiecie trójfazowej pradnicy synchronicznej zasilajacy uzwojenie jej wzbudzenia lub uzwojenie wzbudzenia jej wzbud¬ nicy wedlug wynalazku moze byc stosowany w tych wszystkich przypadkach, w których wy¬ maga sie sredniej dokladnosci stabilizacji napiecia w granicach 3°/o do 5%, PL