Pierwszenstwo: Opublikowano: 22.XII.1965 (P 112 150) 30.111.1967 52801 KI* 67 a, 32/01 MKP B 24 b ^/cPLf \ CZYICLNIA ypmia fet*****, t,'.*,;; Twórca wynalazku: inz. Hans Thomas Wlasciciel patentu: VEB KEMA Keramikmaschinen Gorlitz, Gorlitz (Niemiecka Republika Demokratyczna) Ulozyskowanie walów, zwlaszcza wrzecion szlifierskich do zdobienia szkla Wynalazek dotyczy ulozyskowania walów, zwlaszcza wrzecion szlifierek do zdobienia szkla, dla uzyskania miekkiego i wytlumionego pod wzgledem drgan biegu walów i wrzecion.Szlifierki do zdobienia szkla, nazywane 'w pro¬ stszej konstrukcji równiez wrzeciennicami, sa wy¬ posazone w lozyska drewniane i olowiowe, przy czym nowsze konstrukcje maja równiez zwykle handlowe walcowe lozyska slizgowe z brazu, a w nielicznych przypadkach maja równiez lozy¬ ska kulkowe.Wobec specyficznych wymagan najlepsze sa obecnie jak i dawniej tradycyjne prymitywne dre¬ wniane i olowiowe lozyska w drewnianych wrze- ciennicach. Tylko one zapewniaja wymagany ab¬ solutnie spokojny, wolny od drgan i przede wszystkim miekki bieg wrzecion, wymagaja jed¬ nak znacznych wydatków na nadzór i smarowanie.Nawet precyzyjne lozyska kulkowe biegna z na¬ tury zbyt twardo, jak równiez zwykle cylindryczne brazowe lozyska slizgowe z kolnierzem oporowym na wale nie moga dostatecznie tlumic wystepuja¬ cych drgan.Poniewaz jednak lozyska drewniane i olowiowe nie moga miec zastosowania w nowoczesnych ma¬ szynach zachodzi potrzeba stworzenia równowar¬ tosciowej nowoczesnej konstrukcji, która by spel¬ niala wymagania przy zdobieniu szkla na szlifier¬ kach pracujacych bardziej ekonomicznie i lepiej.Rozwiazanie wedlug wynalazku stwarza ulozy¬ lo 15 20 25 30 skowania, którego zastosowanie jest mozliwe w nowoczesnych szlifierkach. Wymagane specy¬ ficzne wlasciwosci co do miekkiego i spokojnego biegu oraz tlumieniu drgan, przejawiaja sie w sze¬ rokim zakresie liczby obrotów, a nadzór jest zna¬ cznie ograniczony. Wedlug wynalazku wrzeciono- lub wal jest zacisniety miedzy dwiema poduszka¬ mi olejowymi, które powstaja samoczynnie dzieki spiralnym rowkom smarowym w umieszczonych na wprost siebie i otoczonych przez panewki lo¬ zyskowe stozkowych czopach wrzeciona lub walu.Te rowki smarowe maja przeciwne kierunki zwojów i tlocza olej ku mniejszej srednicy lozys¬ ka. Przekrój przeplywu rowków olejowych zmniej¬ sza sie wraz ze zmniejszeniem srednicy stozkowe¬ go czopa.Cisnienie oleju moze byc regulowane wielkoscia luzu przez przestawianie wzdluzne panewek lozy¬ skowych wzgledem wrzeciona lub walu, a ze wzgledu oddzialywania na miekkosc biegu wrze¬ ciona cisnienie moze byc dostosowane równiez do zakresu liczby obrotów.Wynalazek jest objasniony nizej na przykladzie wykonania. Rysunek przedstawia ulozyskowanie szlifierki wedlug wynalazku w przekroju podluz¬ nym. ' i- ¦ Na wale lub wrzecionie 1 z kolem napedowym 3 umieszczone sa w pewnej odleglosci od siebie dwa gladkie czopy, uksztaltowane stozkowa w przeciwnych kierunkach i osadzone w dwóch 5280152801 odpowiednich stozkowych panewkach lozyskowych 5. Na powierzchni bocznej kazdego czopa 2 znaj¬ duje sie spiralny rowek 4 na olej smarowy. Oby¬ dwa rowki smarowe 4 maja przeciwnie skierowa¬ na spirale zwojów i sa coraz to wezsze w kierun¬ ku wyobrazalnego wierzcholka stozkowych czo¬ pów 2.Panewki 5 przy pomocy gwintu 6 i uszczelnionej prowadnicy slizgowej 7 sa* osadzone w kadlubie maszyny 9 tak, ze zostaja wytworzone komory pierscieniowe 12. Za pomoca gwintu 6 i przewi¬ dzianych zewnatrz otworów 8 dla zalozenia klu¬ cza panewki lozyskowa 5 moga byc nastawiane : w\kierunku podluznym. Z zewnatrz sa one z ko- I rzyscia uszczelnione za pomoca pierscieni uszczel¬ niajacych 10 na wrzecionie 1. Komory 11 powsta- : jaae-miedzy pierscieniami uszczelniajacymi lt i czopamr; 2* sa polaczone z zasobnikiem olejowym 13* przez otwory 14, komory pierscieniowe 12 i ka¬ naly 15, Zasobnik olejowy 13 jest wypelniony tyl¬ ko do polowy 16 olejem, aby uniknac niepotrzeb¬ nego zawirowania cieczy pod dzialaniem wrzecio¬ na 1.Na skutek obracania sie wrzeciona 1 w podanym kierunku obrotu w obu rowkach olejowych 4 olej smarowy jest tloczony w kierunku strzalek, tzn. w "kierunku osiowym ku mniejszym srednicom stozkowych lozysk i wchodzi do komory 11. Wsku- teg tego powstaje róznica cisnien, która usiluje przesunac wrzeciorio 1 w kierunku ód stozkowego wydrazenia panewki 5 do wiekszej srednicy lozy¬ ska.Wskutek przeciwstawnego umieszczenia dwóch lozysk tworzacych odbicie zwierciedlane wyste¬ puja na przeciw siebie dwie jednakowej wielkosci sily o skladowych osiowych i promieniowych i za¬ ciskaja w ten sposób wrzeciono 1 miedzy dwiema poduszkami olejowymi. Zbieznosc stozkowego czo¬ pa 2 i odpowiedniego stozkowego wydrazenia pa¬ newek 5, skok i przekrój rowków olejowych 4 oraz luz lozyska musza byc dostosowane do liczby ob¬ rotów lub do zakresów liczby obrotów wrzecio¬ na 1. 10 15 25 30 35 40 Lozysko takie dziala samocentrujaco 1 samo* czynnie kasuje wiekszy luz lozyska. Olej wycho¬ dzacy do komór 11 jest tloczony z powrotem do zasobnika olejowego 13 przez kanaly 14, komory pierscieniowe 12 i kanaly 15. W ten sposób olej jest stale w obiegu pod dzialaniem lozyska i za¬ pewnia dobre odprowadzenie ciepla. Spokojny bieg i tlumienie drgan uzyskuje sie w znacznym stopniu przez czyste tarcie cieczy w stosunkowo grubej poduszce olejowej.Oczywiscie jest w ogóle mozliwe wykonanie stozkowych lozysk równiez tak, zeby mniejsza srednica znalazla sie wewnatrz. Wtedy jednak montaz wrzeciona musi byc umozliwiony przez odpowiednia konstrukcje (dwudzielne panewki lo¬ zyskowe), nasadzane czopy itd. 1 2. PL