Pierwszenstwo: Opublikowano: 6.II.1967 52778 KI. 83 b, 13/02 MKP G 04 c Au UKD -— BIH L i O T & v\ Twórca wynalazku: inz. Andrzej Zakrzewski ^^^^feit^.;-^:^..Wlasciciel patentu: Przemyslowy Instytut Automatyki i Pomiarów, Warszawa (Polska) Sposób kontroli zwrotnej wtórnych odbiorników sieci czasu i uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób kontroli zwrotnej wtórnych odbiorników sieci czasu i ujrfad do stosowania tego sposobu, zapewnia¬ jacy mozliwosc kontroli prawidlowosci dzialania kazdego z tych odbiorników z jednego centralne¬ go punktu. Powszechnie znane jest stosowanie sieci czasu, w której zegar pierwotny bezposred¬ nio lub za posrednictwem centrali zegarowej, ste¬ ruje wtórnymi odbiornikami, za pomoca impul¬ sów elektrycznych pradu stalego o kierunkach naprzemian zmiennych.Wtórnymi odbiornikami moga byc zarówno ze¬ gary wtórne, jak i mechanizmy pomiarowych przyrzadów rejestrujacych lub inne mechanizmy (urzadzenia), których dzialanie przebiega w funk¬ cji czasu. Z uwagi na wymagana niezawodnosc dzialania wtórnych odbiorników oraz ze wzgle¬ du na rozleglosc obiektu objetego siecia czasu i duza ilosc wtórnych odbiorników, zachodzi ko¬ niecznosc kontroli prawidlowosci ich dzialania, z jednego centralnego miejsca dyspozytorskiego.Znane dotychczas sposoby kontroli zwrotnej wtórnych odbiorników sa oparte na zasadzie wy¬ sylania impulsu kontrolnego przez styki zespolu kontrolnego w który wyposazony jest kazdy z kontrolowanych odbiorników wtórnych, dodatko¬ wym trzecim przewodem, do centralnego urzadze¬ nia kontrolnego.Istotna niedogodnoscia tego sposobu jest ko¬ niecznosc przesylania impulsów kontrolnych z ze- 10 spolów kontrolnych wtórnych odbiorników do centralnego urzadzenia kontrolnego, poprzez do¬ datkowy przewód ulozony na kazdej linii odbior¬ ników wtórnych obok dwuprzewodowej linii kab¬ lowej sluzacej do przekazywania impulsów ste¬ rujacych wtórnymi odbiornikami. Powoduje to wieksze koszty instalowania linii przewodowej w sieci czasu wyposazonej w uklad kontroli zwrot¬ nej niz sieci czasu nieposiadajacej ukladu kon¬ troli zwrotnej.Celem wynalazku jest usuniecie tej niedogod¬ nosci przez wykorzystanie normalnej dwuprzewo¬ dowej linii kablowej sluzacej do przesylania im¬ pulsów sterujacych pradu stalego o kierunkach 15 naprzemian zmiennych z zegara pierwotnego lub centrali zegarowej do wtórnych odbiorników sie¬ ci czasu, równiez do przekazywania impulsów kontroli zwrotnej.Zgodnie z wytyczonym zadaniem kontrole zwrotna wtórnych odbiorników sieci wykorzy¬ stujaca do przesylania impulsów kontrolnych ta sama dwuprzewodowa linie która nadawane sa do odbiorników wtórnych impulsy sterujace — uzyskuje sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze zastosowano uklad kontroli zwrotnej zlozony z urzadzenia nadawczo-odbiorczego wlaczonego na dwuprzewodowa linie miedzy zegar pierwotny a linie odbiorników wtórnych, oraz z zespolów kon¬ trolnych sluzacych do ksztaltowania impulsów kontrolnych, z których kazdy przyporzadkowany 20 25 5277852778 jest jednemu z kontrolowanych odbiorników wtórnych i elektrycznie wlaczony z nim równo¬ legle do dwuprzewodowej linii.Urzadzenie nadawczo-odbiorcze skladajace sie z przelaczajacego zespolu urzadzen przekazniko¬ wych i urzadzenia przekaznikowego obwodu kon¬ trolnego, przekazuje otrzymane z zegara pierwot¬ nego impulsy sterujace na dwuprzewodowa linie odbiorników wtórnych, przy czym w przerwach miedzy kolejnymi impulsami sterujacymi podaje na te sama dwuprzewodowa linie napiecie kon¬ trolne. Pod wplywem jednego impulsu steruja¬ cego (po jego zakonczeniu) dwuprzewodowa linia odbiorników wtórnych zostaje wlaczona przez ze¬ spól przelaczajacy na obwód kontrolny, pozosta¬ jacy stale pod napieciem kontrolnym mniejszym od napiecia impulsu sterujacego, zas na skutek pojawienia sie kolejnego impulsu sterujacego o kierunku przeciwnym, dwuprzewodowa linia od¬ biorników wtórnych zostaje ponownie wlaczona na obwód impulsów sterujacych.Napiecie kontrolne jest podawane na dwu¬ przewodowa linie na skutek impulsów steruja¬ cych o jednym kierunku, wylaczane natomiast na skutek impulsów o kierunku przeciwnym. Kazdy z zespolów kontrolnych w które wyposazone sa wtórne odbiorniki, w swoim cyklu kontrolnym w czasie gdy na dwuprzewodowa linie podane jest napiecie kontrolne, zamyka obwód kontrolny (z wyjatkiem przypadku gdy odbiornik wtórny jest uszkodzony), powodujac powstanie impulsu kon¬ trolnego posiadajacego ten sam kierunek co po¬ przedzajacy go impuls sterujacy.Kazdy impuls kontrolny jest odbierany przez urzadzenie przekaznikowe obwodu kontrolnego, a jego istnienie w odpowiednim czasie, swiad¬ czy o prawidlowosci dzialania odpowiedniego od¬ biornika wtórnego sieci czasu. Istnienie lub brak impulsu kontrolnego moze byc w dowolny ze znanych sposobów zasygnalizowany lub zareje¬ strowany.Zastosowanie ukladu kontroli zwrotnej wtór¬ nych odbiorników sieci czasu wedlug wynalazku w istniejacych juz sieciach czasu nie wyposazo¬ nych w jakikolwiek uklad kontroli zwrotnej, nie wymaga przebudowy linii przewodowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy sieci czasu wyposazonej w uklad kontroli zwrotnej wtórnych odbiorników, fig. 2 — wykresy: a — przebiegu napiecia podawanego na linie dwuprzewodowa, b — impulsów zwrotnych przy prawidlowym dzia¬ laniu odbiorników wtórnych, c — impulsów zwrotnych w przypadku uszkodzenia jednego (na- przyklad drugiego) z odbiorników wtórnych, fig. 3 — uklad elektryczny urzadzenia nadawczo- -odbiorczego impulsów kontrolnych opartego na przekaznikach, fig. 4 — uklad elektryczny zespo¬ lu kontrolnego odbiornika wtórnego.- Jak uwidoczniono na fig. 1, siec czasu wypo¬ sazona jest w uklad kontroli zwrotnej skladaja¬ cy sie z urzadzenia nadawczo-odbiorczego 4, 4a zlozonego z przelaczajacego zespolu urzadzen przekaznikowych 4 przelaczajacego pod wplywem odpowiednich impulsów sterujacych dwuprzewo¬ dowa linie 2a 3a odbiorników wtórnych badz na obwód kontrolny, badz na obwód impulsów ste¬ rujacych Si i z urzadzenia przekaznikowego ob- 5 wodu kontrolnego 4a, oraz z zespolów kontrol¬ nych 5a w które sa wyposazone kontrolowane od¬ biorniki wtórne 5, sluzacych do ksztaltowania im¬ pulsów kontrolnych Z!+Zn. Do dwuprzewodowej linii moga byc przylaczone równiez niekontro- io lowane odbiorniki wtórne 6.„S + " stanowi umowne oznaczenie impulsu ste¬ rujacego S w przypadku gdy przewód 2 (a zara¬ zem przewód 2a) jest przylaczony do dodatniego bieguna zródla pradu stalego, zas przewód 3 (a 15 zarazem przewód 3a) — do bieguna ujemnego, natomiast „S—;" — gdy przewód 2 jest przyla¬ czony do ujemnego bieguna zródla pradu stalego, zas przewód 3 — do bieguna dodatniego.Urzadzenie nadawczo-odbiorcze 4, 4a przedsta- 20 wione w przykladowym ukladzie elektrycznym na fig. 3, sklada sie z polaczonego w szereg z prostownikiem 7 elektromagnetycznego przekazni¬ ka 8 rozwierajacego styk 9, 10 a zwierajacego styk 11, 12, z polaczonego w szereg z prostowni- 25 kiem 33 elektromagnetycznego przekaznika 34 rozwierajacego styk 35, 36, z pomocniczego elek¬ tromagnetycznego przekaznika 13 który w mo¬ mencie zwarcia styku 11, 12 zwiera styk 14, 15 i z opóznieniem rozwiera go na skutek rozwarcia 30 styku 11, 12, z przelaczajacego przekaznika 23 uruchamianego przez zwarte styki przekazników 8 i 13 a wylaczanego przez rozwarty styk 35, 36 przekaznika 34, powodujacego przelaczenie dwu¬ przewodowej linii 2a, 3a na obwód kontrolny w 35 wyniku rozwarcia styków 26, 28 i 29, 31 a zwarcie styków 27, 28 i 30, 31, badz na obwód impulsów sterujacych S w wyniku powtórnego zwarcia sty¬ ków 26, 28 i 29, 31, oraz z elektromagnetycznego przekaznika 32 obwodu kontrolnego posiadajacego 40 uzwojenie o duzej opornosci, stanowiace opornik obnizajacy napiecie kontrolne podawane na dwu¬ przewodowa linie 2a, 3a.Zespól kontrolny 5a odbiornika wtórnego przed¬ stawiony na fig. 4, sklada sie z elementu zwie- 45 rajacego 19 trwale osadzonego na osi 20 odbior¬ nika wtórnego 5, ze styku kontrolnego 17, 18 rozwartego w polozeniu zasadniczym, a zwiera¬ nego w cyklu kontrolnym danego odbiornika przez element zwierajacy 19 w momencie zwolnienia ze- 50 styku 17 przez elektromagnes przekaznika 16 i rozwieranego na czas trwania impulsu steruja¬ cego, oraz z prostownika 21 przepuszczajacego prad o kierunku impulsu kontrolnego Z i z po¬ przedzajacego go impulsu sterujacego S+ i z bez- 55 piecznika topikowego 22.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku opisa¬ no ponizej.Na dwuprzewodowa linie 2, 3 odbiorników wtórnych nadawane sa przez zegar pierwotny 60 ewentualnie poprzez centrale zegarowa impulsy sterujace S± pradu stalego o kierunkach naprze- mian zmiennych. W linie wlaczone jest urzadzenie nadawczo-odbiorcze 4, 4a którego schemat jest przedstawiony na fig. 3. Przy impulsie sterujacym 65 S— w czasie którego przewód 2 jest przylaczony52778 6 do dodatniego bieguna baterii, a przewód 3 — do bieguna ujemnego, przez uzwojenie przekaznika 8 plynie prad przepuszczony przez prostownik 7.Powoduje to przyciagniecie styków 9 i 11 a przez to rozwarcie styku 9, 10 i zwarcie styku 11, 12, zamykajac obwód w uzwojeniu pomocniczego przekaznika 13 który zwiera styk 14, 15.Pod wplywem tego impulsu sterujacego poda¬ nego na przewody 2a, 3a stanowiace przedluze¬ nie przewodów 2, 3 poprzez zwarte w pozycji nor¬ malnej styki 29, 30 i 26, 27, nastepuje roboczy przeskok wszystkich wtórnych odbiorników 5 i 6.Równolegle z uzwojeniem mechanizmów nape¬ dzajacych wtórne odbiorniki 5 i 6 wlaczone jest uzwojenie przekaznika 16 kazdego z zespolów kon¬ trolnych 5a. Omawiany impuls S+ spowoduje wiec przyciagniecie styku 17 przez elektromagnes przekaznika 16, oraz odchylenie styku 17 przez element zwierajacy 19 osadzony na osi 20 wtór¬ nego odbiornika 5 bedacego w fazie kontroli, przy czym kontrolny styk 17, 18 pozostaje ciagle roz¬ warty.W chwili zakonczenia sterujacego impulsu S + przekaznik 8 zwalnia natychmiast styki 9 i 11, na¬ tomiast pomocniczy przekaznik 13 zwalnia styk 14 z pewnym opóznieniem, wystarczajacym na zam¬ kniecie obwodu zasilajacego przez zwarty styk 9, 10 w uzwojeniu przelaczajacego przekaznika 23 i przyciagniecie jego styków 24, 26 i 29. Zadziala¬ nie przelaczajacego przekaznika 23 powoduje zam¬ kniecie obwodu zasilajacego w jego uzwojeniu przez zwarcie styku 24, 25, oraz powoduje roz¬ warcie 29 30 i 26 27 a zwarcie styków 29 31 i 26 28, przez co linia 2a 3a odbiorników wtórnych zo¬ staje przelaczona z obwodu impulsów sterujacych na obwód kontrolny.W zespole kontrolnym 5a w chwili zakonczenia sterujacego impulsu S + , elektromagnes przekazni¬ ka 16 zwalnia styk 17, powodujac zwarcie styku 17 18.Po przelaczeniu przez przekaznik 23 linii 2a 3a odbiorników wtórnych na obwód kontrolny, prze¬ wód 2a jest przylaczony do dodatniego bieguna baterii a przewód 3a do bieguna ujemnego po¬ przez opornosc uzwojenia przekaznika 32 obwodu kontrolnego, dzieki czemu napiecie U podawane na linie 2a 3a jest bardzo niskie, przez co uniemo¬ zliwia zadzialanie mechanizmów napedowych» wtórnych odbiorników 5 i 6 oraz rozwarcie kon¬ trolnego ze styku 17 18.Przy impulsie sterujacym S— w czasie którego przewód 2 jest przylaczony do ujemnego bieguna baterii, a przewód 3 — do bieguna dodatniego, vprad przepuszczony przez prostownik 33 plynie przez uzwojenie przekaznika 34 który przyciaga styk 35 powodujac rozwarcie styku 35 36, a tym samym przerwanie obwodu w uzwojeniu przela¬ czajacego przekaznika 23 i odpadniecie jego zesty¬ ków 24, 26 i 29. Zwarcie styków 29 30 i 26 27 prze¬ lacza linie 2a, 3a z obwodu kontrolnego spowro- tem na obwód impulsów sterujacych. Impuls ste¬ rujacy S— podany teraz na przewody 2a, 3a uru¬ chamia na linii wszystkie odbiorniki wtórne 5 i 6. Element zawierajacy 19 poruszajac sie wraz z osia odbiornika wtórnego 5 zwalnia styk 18 po¬ wodujac rozwarcie styku 17 18. W zespolach kon¬ trolnych 5a prad nie plynie przez obwód kon¬ trolny „odciety" dla tego kierunku impulsów pro¬ stownikiem 21. 5 Przy nastepnym impulsie sterujacym to znaczy S+, caly wyzej opisany przebieg kontrolny po¬ wtarza sie, z ta róznica, ze zwierany jest styk kon¬ trolny 17 18 zespolu kontrolnego 5a innego wtór¬ nego odbiornika 5. Kazdy nastepny odbiornik 10 wtórny 5 jest kontrolowany podczas kolejnych na¬ stepnych przebiegów kontrolnych. Cykl kontroli kazdego z odbiorników wtórnych 5 powtarza sie w kazdym calkowitym obrocie osi tych odbiorni¬ ków. 15 W przypadku uszkodzenia jednego z odbiorni¬ ków wtórnych 5, styk kontrolny 17 18 nie zostanie zwarty we wlasciwym momencie, prad w obwo¬ dzie kontrolnym nie poplynie i nie zadziala prze¬ kaznik 32 obwodu kontrolnego, co zostanie odpo- 20 wiednio zasygnalizowane lub zarejestrowane w do¬ wolny ze znanych sposobów. W przypadku zatrzy¬ mania sie odbiornika wtórnego 5 w polozeniu zwartego kontrolnego styku 17 18, kolejny impuls sterujacy S+ spowoduje przepalenie bezpiecznika 25 22 i w najblizszym cyklu kontrolnym tego wtór¬ nego odbiornika 5 ujawniony zostanie brak im¬ pulsu sterujacego Z poprzez niezadzialanie prze¬ kaznika 32 obwodu kontrolnego. 30 35 PL