Przedmiotem niniejszego wynalazku jest wiec przewód elektryczny skladajacy sie z oslony tyta- 5269752697 nowej i zyly miedzianej, zelaznej lub stalowej umieszczonej w tej oslonie, przy czym przylegajace powierzchnie tytanu i metalu zylowego sa zluto¬ wane cynkiem, cyna, aluminium lub stopem co naj¬ mniej dwóch z tych metali.Wynalazek obejmuje równiez sposób wytwarza¬ nia przewodu elektrycznego skladajacego sie z oslony tytanowej i metalicznej zyly, który polega na usunieciu powloki tlenkowej z wewnetrznej po¬ wierzchni oslony tytanowej, wprowadzeniu do os¬ lony dopasowanej zyly miedzianej, zelaznej lub stalowej i zlutowaniu przylegajacych powierzchni tytanu i metalu zylowego cynkiem, cyna, alumi¬ nium lub stopem co najmniej dwóch z tych metali w atmosferze ochronnej.Jako metal zylowy stosuje sie korzystnie miedz ze wzgledu na jej dobra przewodnosc. Mozna jed¬ nak równiez stosowac zelazo lub stal, zwlaszcza w przypadku, gdy dopuszczalne sa przewody o wiekszej srednicy, w celu zmniejszenia opornosci elektrycznej zyly.W niniejszym opisie termin „tytan" obejmuje nie tylko sam tytan lecz równiez stopy oparte na tyta¬ nie i posiadajace porównywalne z tytanem wlas¬ nosci polaryzacji anodowej. Przykladami takich stopów sa stopy tytanowo-cyrkonowe zawierajace do 14% cyrkonu, stopy tytanu zawieraj ace platyny, rodu lub irydu oraz stopy tytanu zawiera¬ jace do KM niobu lub tantalu.Okreslenie „dopasowana zyla w oslonie" oznacza, ze pozostawia sie niewielka tylko szczeline lutowa.Na przyklad przy zyle miedzianej o srednicy 10 cm, odpowiednia jest szczelina okolo 0,3 mm.Powloke tlenkowa usuwa sie najlepiej z po¬ wierzchni oslony tytanowej droga wytrawiania me¬ talu w mieszaninie kwasu azotowego i kwasu flu¬ orowodorowego, na przyklad zanurzajac go na 5 minut w wodnym roztworze zawierajacym 20%-wy kwas azotowy i 4°/o-wy kwas fluorowodorowy.Przed wytrawieniem korzystnie jest odtluscic ty¬ tan.Nastepnie wprowadza sie do oslony zyle, wokól zlacza umieszcza sie metal lutowniczy w postaci drutu luib proszku w ilosci wystarczajacej do utwo¬ rzenia lutowanego na twardo zlacza i calosc ogrze¬ wa sie w atmosferze ochronnej, korzystnie w at¬ mosferze argonu, w celu stopienia metalu lutow¬ niczego, po czym pozostawia sie do ostudzenia. Po zakonczeniu procesu lutowania, jezeli oslona tyta¬ nowa ma byc umieszczona w otworze plytki anodo¬ wej, trzeba ja obrobic do ksztaltu dokladnie cylin¬ drycznego.Zalaczony rysunek (nie w skali) przedstawia przykladowo zestaw czesci gotowych do lutowania i wytworzenia przewodu wedlug wynalazku, oraz jedno z zastosowan tego przewodu jako doprowa¬ dzania pradu elektrycznego do materialu anody.W ponizszym opisie uwzglednia sie miedz jako korzystny metal zylowy; w razie potrzeby, mozna jednak ja zastapic zelazem lub stala.Fig. 1 przedstawia rurkowata oslone tytanowa 1 zakonczona na dole koncówka tytanowa 2. Wew¬ netrzna powierzchnia tej oslony zostala odtluszczo¬ na i wytrawiona w mieszaninie kwasu azotowego i kwasu fluorowodorowego w celu usuniecia po- wloki tlenkowej. Miedziana zyla, której dolna czesc 3 jest dopasowana do oslony tytanowej 1, a górna 5 czesc 4 ma mniejsza srednice i postac szyjki, umie¬ szczona jest w oslonie 1, a wokól szyjki, w miej¬ scach 5 znajduje sie pierscien metalu lutowniczego, najlepiej cynku. Po umieszczeniu calosci w piecu w temperaturze 600°C w atmosferze argonu i pozo- 10 stawieniu jej tam do momentu roztopienia sie cyn¬ ku, uzyskuje sie zlacze lutowane na twardo.Wytworzony w ten sposób przewód elektryczny, po nadaniu mu dokladnie cylindrycznego ksztaltu, stosuje sie jako elektryczne doprowadzenie do 15 anod, np. anody grafitowej, przez wtloczenie dol¬ nego konca przewodu do otworu w plytce anodowej znajdujacej sie wewnatrz ogniwa elektrolitycznego, przeprowadzenie górnego konca oslony tytanowej 1 przez uszczelki w pokrywie ogniwa i przylaczenie 20 szyny zbiorczej do górnego konca 4 zyly miedzia¬ nej, wystajacego na zewnatrz ogniwa.W przypadku anody grafitowej, w celu uzyskania dobrego elektrycznego polaczenia pomiedzy oslona tytanowa przewodu a grafitem, czesc oslony, która M ma byc umieszczona w otworze grafitowym, pokry¬ wa sie powloka platynowa, jak opisano w brytyj¬ skim opisie patentowym nr 881 625.Fig. 2 przedstawia zestaw, w którym zamknieto dolny koniec oslony tytanowej 8 przez przyspawa- 3Q nie go w miejscach 10 do plytki tytanowej 11. Wy¬ tworzona w ten sposób czasze tytanowa przyluto- wuje sie nastepnie, zgodnie ze sposoibem wedlug wynalazku, do cylindrycznej zyly miedzianej 7, za pomoca lutowia 9, stosujac cynk jako metal lu- towniczy.W otworze zyly miedzianej 7 umocowano pret miedziany 6 jako polaczenie z przewodem dopro¬ wadzajacym prad elektryczny 12. Spodnia strone plytki tytanowej 11 pokryto anodowa platyna, przy czyim w plytce tej, na calej jej powierzchni poza obwodem spawania 10, znajduja sie otwory ulat¬ wiajace odplyw gazu uwalnianego przy anodzie podczas elektrolizy. 45 PL