Opublikowano: 5.1.1967 52599 KI. 39 a3,7/22 MKP B 29 d l/U UKD 678.029.71/ .78.416 Wspóltwórcy wynalazku: Zygmunt Mizera, Jerzy Ferenc Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Mielec (Polska) SldLlOTSKAi Urzedu Patentowego! Urzadzenie do orientowania szkla organicznego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do orientowania szkla organicznego poprzez rozcia¬ ganie go w podwyzszonej temperaturze.Szklo organiczne sklada sie z drobin, które cho¬ ciaz stanowia twory liniowe nie powiazane miedzy soba chemicznie, maja ograniczona zdolnosc prze¬ mieszczania sie wzgledem siebie. Dzieki rozga¬ lezionej budowie lancucha drobin szkla, w tem¬ peraturach, przy których odbywa sie miekniecie tworzywa, przylozona sila powoduje odksztalcenia elastyczne, a nie plastyczne. Dzieki temu powsta¬ ja naprezenia przy formowaniu, które zostaja utrwalone po ostudzeniu elementu. Technika for¬ mowania szkla organicznego przez wywolanie je¬ go deformacji w podwyzszonej temperaturze jest stosowana od wielu lat. Zauwazono, ze szklo orga¬ niczne w miejscach, które zostaly mocniej rozciag¬ niete posiada zwiekszona wytrzymalosc na ude¬ rzenie oraz posiada lepsza wytrzymalosc na pow¬ stawanie mikropekniec i ich przemieszczanie.Zjawisko to zostalo przebadane w zwiazku z in¬ nymi tworzywami sztucznymi, dla których sta¬ nowi bardzo istotny czynnik prowadzacy do po¬ lepszenia wlasnosci fizyko-mechanicznych i jest szeroko wykorzystywane. Nosi ono nazwe orien¬ towania tworzywa. Podobnie szklo organiczne ule¬ ga orientowaniu w procesie rozciagania. Prowadzi to do wzrostu szeregu wlasnosci na tyle korzyst¬ nych, ze procesem tym zainteresowalo sie wiele dziedzin techniki. 10 15 25 30 2 Celem wynalazku bylo wykorzystanie tego po¬ zytywnego zjawiska w zastosowaniu do plyt okra¬ glych. Wedlug wynalazku urzadzenie do orien¬ towania szkla posiada komore zlozona z wielo- bocznego pierscienia i dwóch scietych ostroslu¬ pów wielobocznych zwróconych podstawami do pierscienia wielobocznego. W komorze umieszczo¬ nych jest promieniowo szereg srub napedowych, zakonczonych szczekami chwytajacymi, a na wierzcholkach ostroslupów wielobocznych znaj¬ duja sie uklady grzewczo-chlodnicze, przy czym ostroslupy wieloboczne polaczone sa przewodami rurowymi z ukladami grzewczo-chlodniczymi.Opisane urzadzenie zapewnia prawidlowe prowa¬ dzenie procesu orientowania szkla oraz odznacza sie nieskomplikowana budowa gwarantujaca nie¬ zawodnosc w pracy.Przedmiot wynalazku jest dokladnie wyjasniony na podstawie jego przykladu wykonania na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — schemat obiegu po¬ wietrza w urzadzeniu, fig. 3 — szczeki chwyta¬ jace wraz ze sruba napedowa w przekroju podluz¬ nym wzdluz osi sruby napedowej, fig. 4 — ogólny schemat napedu szczek chwytajacych, a fig. 5 — urzadzenie w widoku od strony ukladu grzewczo- -chlodniczego.Jak przedstawiono na fig. 1 na konstrukcji nos¬ nej 1 jest zawieszony pierscien wieloboczhy 2 za posrednictwem poziomej belki 3. Urzadzenie jest 5259952599 wyposazone w uklad napedowy 4 i zwiazana z tym ukladem aparature kontrolno-pomiarowa 6. Do pierscienia wielobocznego 2 jest zamocowany na stale ostroslup wieloboczny 7, natomiast ostro¬ slup wieloboczny 8 jest polaczony z pierscieniem 5 wfatobo£Z0flrm 2 w sposób rozlaczny. Ostroslupy wieloboczne 7 i 8 sa zwrócone do pierscienia wie¬ lobocznego 2 podstawami. Ruchomy ostroslup wie¬ loboczny 8, za pomoca ukladu jezdnego 9 jest za¬ wieszony na szynie 10, zamocowanej Go poziomej ro belki & Ha wierzcholkach ostroslupów wielo- bocznych 7 i 8 sa zamocowane uklady grzewczo- -chlodnicze 5, pokazane na fig. 2, przy czym kon¬ ce ukladów grzewczo-chlodniczych 5 sa polaczone przewodami rurowymi 25, z ostroslupami wielo- 15 bocznymi W i 8, w poblizu ich podstaw.Paizragólne uklady grzewczo-chlodnicze 5 sa wyposazone w kierownice powietrza 27, urzadze¬ nie grzewcze 11, wentylatory 1,2, i zamykany wlot powietrza 24. W pierscieniu wielobocznym 2 2o jest umieszczonych szereg szczek chwytajacych 13, stanowiacych zakonczenie srub napedowych 14, przeznaczonych do mocowania szkla organicznego 28 w procesie jego orientowania. Jak pokazano na fig. 3 jedna ze szczek chwytajaoych 13 jest w 25 srodku wydrazona i przymocowana na stale Go sruby napedowej 14, która ma postac rury z gwin¬ tem na jej powierzchni zewnetrznej. Druga ze szczek chwytajacych 13 jest zamocowana do nie¬ ruchomej szczeki obrotowo. Na figurze omawianej 30 linia podzialowa pokazana jest szczeka ruchoma w pozycji odchylonej.Punkt obrotu 28 szczeki ruchomej znajduje sie blizej szczeki nieruchomej i dlatego szczeki chwy¬ tajace 13 sa samozaklcKSzczajace sie. Wewnatrz 35 saiby napedowej 14 umieszczona jest rurka 15, dochodzaca,do wnetcza nieruchomej szczeki chwy¬ tajacej 13. Przeciwlegly koniec sruby napedowej 14 do konca ze szczekami chwytajacymi 13 zakon¬ czony jest korkiem wraz z koncówka 16. Rurka 40 J£ i koncówka US sa polaczone z instalacja (nie pokazana na rysunku), doprowadzajaca czynnik oblodzacy do .szczeki nieruchomej. Umieszczone promieniowo sruby napedowe 14 w pierscieniu wiaUobocziym Z wspólpracuja z nakretkami 2&, ^ zwiazanymi z pczekladoiami zebatymi 17, które poprzez wspólny lancuch 18 i sprzeglo 19 (fig. 1) ta polaczone z ukladem napedowym 4. Ruchomy ostroslup tWJelohoczny 8 laczony jest z pierscie¬ niem wielobocznym 2 za pomoca, pokazanych na M fig, 5, zacisków J50 i .ukladu dzwigniowego 21, po¬ laczonego z mechanizmem otwierania 22, pokaza¬ nym na fig. 1.Jak juz wspomniano, ,po odsunieciu ostroslupa wielohocznego -8 od pierscienia wielobocznego 2, M w szczekach chwytajacych 13 umieszcza sie krazek szkla organicznego 23. Po polaczeniu pierscienia wjjalobocznego ,2 z ostroslupem wielobocznym 8 za pomoca mechanizmu otwierania 22, doprowadza sie czynnik chlodzacy do szczek chwytajacych 13, rurka 15, skad odplywa on poprzez i&mlbe napedo¬ wa 14. Kierunek przeplywu czynnika chlodzacego zaznaczony jest strzalkami na fig. 3. Nastepnie wlacza sie wentylatory 12 i uklad grzewczy 11.Powietrze wprawione w ruch przez wentylatory 12, przeplywajac przez uklad grzswczy M, ogrze¬ wa sie, a nastepnie poprzez kierownice 27 kie¬ rowane jest na szklo organiczne 23, skad przewo¬ dami #5 wraca do wentylatorów 12.Obieg powietrza jest zamkniety, a kierunek jego przeplywu zaznaczony jest strzalkami na fig. 2.Z chwila zarejestrowania przez uklad kontrolno- -pomiarowy 6 zadanej temperatury w ?pierscieniu wielobocznym 2 i wygrzaniu szkla organicznego 23 w ustalonym czasie wlacza sie uklad napedowy 4. który powoduje za posrednictwem sprzegla 19, lancucha 18, przekladni zebatych 17, nakretek 26, srub napedowych 14 i szczek chwytajacych 13 rozciaganie szkla organicznego 23. Po osiagnieciu odpowiedniego wydluzenia szkla organicznego 23 wylacza sie Jiklad napedowy 4 »i^urzadzenie grzew¬ cze 11, a przez otwarcie wlotów ^powietrza 24 szklo organiczne 23 poddawane jest studzeniu do temperatury 'otoczenia. Nastepnie wylacza sie wentylatory 12 i za jpomoca mechanizmu otwie¬ rania 22 zwalnia sie zaciski 20, a po odsunieciu ostroslupa wielobocznego 8 od pierscienia wielo¬ bocznego 2, wyjmuje sie szklo organiczne ze szczek chwytajacych 13. PL