Opublikowano: 5.1.1967 52586 KI. 38 h, 2/01 MKP B27k 3/hO UKD /B/BL)QTE"kr- Wspóltwórcy wynalazku: inz. Ryszard Lipinski, inz. Barbara Parol, inz. wjrimA p Danuta Kozlowska, Mieczyslaw Kolodziejski Rtt^Jwffi^ Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze Sp. z o. o. (Zespól Chemii Budowlanej), Warszawa (Polska) Srodek grzybobójczy do impregnacji drewna, zwlaszcza stolarki budowlanej Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobójczo- impregnacyjny typu olejowego, oparty na bazie to¬ ksycznej pieciochlorofenolu i chlorowanego nafta¬ lenu, przeznaczony do impregnacji elementów dre¬ wnianych stolarki budowlanej, oraz jako podklad gruntujacy pod farby olejne.Znane grzybobójcze srodki impregnacyjne typu olejowego, stosowane w praktyce, maja na ogól baze toksyczna oparta na chlorowanych pochodnych naftalenu lub polifenoli o niewielu atomach chloru w czasteczce. Spelniajac od lat role glównych pre¬ paratów impregnacyjnych do drewna budowlanego, srodki te nie zadowalaja jednak coraz wyzszych wy¬ magan technicznych, stawianych tego rodzaju pre¬ paratom. Do ujemnych ich cech nalezy niewielka sila grzybobójcza, znaczna szybkosc detoksykacji, ograniczona wnikalnosc w drewno oraz ujemny wplyw wywierany na powloki farb olejnych i tyn¬ ki. Ta ostatnia cecha, wyraznie wystepujaca w zna¬ nych olejowych srodkach impregnacyjnych do dre¬ wna, znacznie ogranicza mozliwosc ich stosowania do impregnacji elementów drewnianych, które na¬ stepnie poddaje sie róznego rodzaju zabiegom wy¬ konczeniowym. Wiele znanych srodków grzybobój¬ czych tego typu zawiera równiez oleje weglopochod- ne o charakterystycznych wlasciwosciach przebija¬ nia i szkodliwego przyciemniania powlok kryjacych.Poza tym dotychczas istnialo przekonanie, ze sro¬ dek impregnacyjny, przeznaczony do zabezpieczania stolarki budowlanej przed szkodliwym dzialaniem 10 15 20 25 30 czynników biotycznych, niekoniecznie powinien po¬ siadac znaczna sile grzybobójcza, gdyz farba deko¬ racyjna stanowi czesto dodatkowe zabezpieczenie elementów stolarki budowlanej przed dzialaniem wplywów zewnetrznych. Na podstawie najnowszych badan poglad ten trzeba jednak uznac za nieslu¬ szny, gdyz wiekszosc farb i emalii, znajdujacych sie w handlu, a przeznaczonych do pokrywania sto¬ larki budowlanej, nie tylko nie stanowi zabezpie¬ czenia przed zagrzybianiem, ale nawet stanowi do¬ datkowa pozywke, ulatwiajaca szybszy rozwój grzy¬ bów domowych. Z tego tez wzgledu srodek impre¬ gnacyjny, przeznaczony do gruntowania elementów drewnianych stolarki budowlanej, powinien posia¬ dac stosunkowo znaczna sile grzybobójcza, mieszcza¬ ca sie przynajmniej w granicach 8—12 kg/m3 drewna.Srodek grzybobójczy wedlug wynalazku nie po¬ siada wad znanych preparatów grzybobójczych do impregnacji drewna, jest oparty na wybitnie silnej bazie toksycznej o znacznej trwalosci, ma duza zdol¬ nosc wnikania w drewno i nie powoduje wyraznej zmiany barwy drewna.Zasadnicza cecha srodka wedlug wynalazku jest to, ze jako baze toksyczna zawiera pieciochlorofe- nol wraz z a-chloronaftalenem. Pieciochlorofenol jest tu glównym skladnikiem toksycznym, majacym jak wiadomo najwyzsza sile grzybobójcza z calego szeregu chloropochodnych fenoli, a przy tym wyka¬ zujacym o wiele nizsza od nich lotnosc. Natomiast 525863 52586 4 a-chloronaftalen, oprócz znanych wlasciwosci grzy¬ bobójczych, jest z racji swego niskiego napiecia po¬ wierzchniowego zwiazkiem swietnie wnikajacym w drewno. Pieciochlorofenol nie jest rozpuszczalny w olejach, natomiast rozpuszcza sie w a-chloronaf- talenie i w postaci takiego roztwbru daje sie trwale wprowadzac do srodków typu olejowego jako sklad¬ nik toksyczny, majacy zdolnosc wnikania w drewno na znaczna glebokosc. Podnosi to dodatkowo efekt toksyczny srodka i zmniejsza szybkosc jego detoksy¬ kacji.Stwierdzono doswiadczalnie, ze najlepsze wyniki osiaga sie, stosujac srodek wedlug wynalazku za¬ wierajacy w stosunku wagowym 12—16°/o wymie¬ nionych wyzej skladników toksycznych, przy czym najkorzystniejszy stosunek zawartosci pieciochloro- fenolu do a-chloronaftalenu waha sie w granicach od 1:4 do 1 :6. Pieciochlorofenol moze tu byc sto¬ sowany w postaci produktu technicznego, natomiast wskazane jest, aby a-chloronaftalen byl produktem oczyszczonym, zwlaszcza na drodze destylacji próz¬ niowej.Oprócz podstawowych skladników toksycznych, srodek wedlug wynalazku zawiera skladnik hydro¬ fobowy, zwlaszcza woskol, który chroni powierzch¬ niowo zaimpregnowane drewno przed wymywaja¬ cym dzialaniem wody. Pozostalymi skladnikami srodka sa wypelniacze i rozpuszczalniki, dobierane pod katem przydatnosci srodka jako gruntu pod far¬ by olejne. Najlepsze wyniki uzyskuje sie, stosujac jako wypelniacze o-dwuchlorobenzen i olej solaro- wy lub olej wrzecionowy, a jako rozpuszczalnik sol- went nafte.Przyklad I. W 13,6 kG a-chloronaftalenu, przedestylowanego pod próznia, rozpuszczono w tem¬ peraturze 70°C 2,4 kG pieciochlorofenolu oraz 3 kG stopionego woskolu. Nastepnie dodano 5 kG oleju 5 solarowego, 60 kg o-dwuchlorobenzenu i 16 kG sol- went nafty. Po wymieszaniu otrzymano 100 kg go¬ towego srodka.Przyklad II. Postepujac jak w przykladzie I sporzadzono srodek grzybobójczy o skladzie: 3 kG io pieciochlorofenolu, 12 kG przedestylowanego pod próznia a-chloronaftalenu, 3,5 kG woskolu, 63 kG o-dwuchlorobenzenu, 6 kG oleju wrzecionowego i 11 kG solwent nafty. PL PL