Opublikowano: 15.11.1967 52502 1-4 Jo, KI. BI c, "28/01 * ¦tyf MKP $ett ^jh UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Boezkowski Walsciciel patentu: Politechnika Gdanska (Zaklad Elektroenergetyki) Gdansk (Polska) Uklad do uzyskiwania napiec piloksztaltnych z selsyna Przedmiotem wynalazku jest uklad do uzyski¬ wania napiec piloksztaltnych, skladajacy sie z selsyna zaopatrzonego w kolektor segmento¬ wy 2-pierscieniowy i transformator dodatkowy.Dotychczas stosowane uklady selsynowe nie pozwalaly na elektryczne odwzorowanie mierzo¬ nych przesuniec z duza dokladnoscia. W kaz¬ dym ze znanych ukladów caly zakres pomiaro¬ wy musial miescic sie na skali jednego mier¬ nika. W ten sposób — biorac pod uwage uchy¬ by selsynów i mierników oraz luzy przekladni — bledy pomiaru byly rzedu 1,5%. W dotych¬ czasowych ukladach selsyn % — selsyn mozna wprawdzie uzyskac dowolnie duza dokladnosc (wielkosc skali jest nieograniczona), lecz nie mozna jej z ta sama dokladnoscia zmierzyc lub zarejestrowac na drodze elektrycznej.Celem wynalazku jest zwiekszenie dokladno¬ sci pomiaru. Cel ten zostal osiagniety przez przetworzenie na drodze elektrycznej calego za¬ kresu pomiarowego na napiecia piloksztaltne przy pomocy ukladu skladajacego sie z selsyna zaopatrzonego w kolektor segmentowy 2-pier¬ scieniowy i elementy znane jak transformator dodatkowy i prostowniki.Kazdy zab napiecia przedstawia odcinek za¬ kresu pomiarowego, a wielkosc tego napiecia przedstawia jednoznacznie zmierzona * wielkosc odcinka. Sprzezenie ukladu do uzyskiwania na¬ piec piloksztaltnych z selsyna ze znanymi ukla¬ dami selsynowymi zwieksza co najmniej 20-krot- nie dokladnosc pomiaru.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladach wykonania przedstawionych na rysun- 5 ku, na którym fig, 1 przedstawia napiecie na uzwojeniach gwiazdy selsyna w funkcji kata obrotu, fig. 2 przedstawia uklad bedacy przed¬ miotem wynalazku, fig. 3 przedstawia uzyska¬ ne przy pomocy ukladu napiecie piloksztaltne, io fig. 4, 5 i 6 ilustruja drugi sposób otrzymania napiec piloksztaltnych, a fig. 7, 8, 9 i 10 przed¬ stawiaja uklad i wykresy napiecia piloksztalt- nego uzyskanego bez stosowania transformatora dodatkowego. 15 Na fig. 1 pokazano napiecie na uzwojeniach gwiazdy selsyna w funkcji kata obrotu. Linia kreskowana naznaczono napiecie wtórnej stro¬ ny transformatora dodatkowego 1 dodawanego do napiec gwiazdy selsyna. Linia gruba^ ozna- 20 czono odcinki napiec zbierane z kolektora przez szczotki. Z fig. 1 wynika, ze napiecie dodatko¬ we Ud wtórnej strony transformatora 1 25 30 U. _UMsk gdzie UMsk jest maksymalnym napieciem sku¬ tecznym otrzymanym z gwiazdy selsyna.Na fig. 2 pokazano uklad stanowiacy przed¬ miot wynalazku. Na osi selsyna 2 osadzony jest kolektor 2-pierscieniowy 3 i 4. Kazdy pierscien 52 50252 502 3 4 sklada sie z trzech segmentów o równej dlu- gpsci odizolowanych od siebie mozliwie cienka przekladka izolacyjna (grubosc izolacji wyzna¬ cza obszar przerwy miedzy zebami napiec). Se¬ gmenty na pierscieniach sa przesuniete wzgle¬ dem siebie o 60°. Przy polaczeniu segmentów kolektora z gwiazda wirnika zgodnie z fig. 2 i odpowiednim ustawieniu kolektora wzgledem osi elektrycznej gwiazdy, szczotki zbieraja na¬ piecia oznaczone gruba zygzakowata linia na fig. 1, a przez zastosowanie transformatora do¬ datkowego 1 uzyskuje sie ostatecznie przebieg napiecia pokazany na fig. 3 tj. napiecie pilo- ksztaltne Uw.Podczas jednego obrotu selsyna uzyskuje sie szesc prawie prostoliniowych odcinków napiec.Wzgledny obszar nieciaglosci „N" przedstawio¬ ny na fig. 3 jest tym mniejszy, im ciensza jest izolacja miedzy segmentami i im wieksza jest srednica kolektora. Fig. 4, 5 i 6 ilustruja drugi sposób otrzymania napiec piloksztaltnych z sel¬ syna rózniacy sie od wyzej podanego tym, ze na jeden obrót selsyna zbiera sie tylko trzy zeby napiec. Na fig. 4 zaznaczono gruba linia zbierane przez szczotki napiecia. Napiecie wtór¬ nej strony transformatora dodatkowego 1 win¬ no byc wieksze i wynosi ud=uMsk.^- Segmenty pierscieni kolektora 3 i 4 sa polo¬ zone obok siebie (nie sa przesuniete wzgledem siebie o 60°). Zmienia sie równiez uklad pola¬ czen pomiedzy segmentami (fig. 3 i fig. 5).Zeby napiec nie sa calkowicie prostoliniowe (fig. 6). Na poczatku i koncu skali miernika wystapia zageszczenia do 10% dzialki (przy po¬ miarze napiecia wyprostowanego).Wystepuje w tym ukladzie kolektora dwu¬ krotnie korzystniejszy stosunek dlugosci seg¬ mentu do grubosci przekladki izolacyjnej miedzy segmentami (dwukrotnie mniejsza wzgledna strefa nieciaglosci).Fig. 7, 8, 9, 10 przedstawiaja uklad w którym napiecie piloksztaltne uzyskuje sie bez stoso¬ wania transformatora dodatkowego. Na fig. 7 gruba linia oznaczono odcinki napiec zbierane przez szczotki kolektora. Fig. 8 przedstawia uklad zlozony z selsyna 2 i kolektora segmen¬ towego 2-pierscieniowego 3 i 4. Fig. 9 przed- 5 stawia napiecie zmienne wyjsciowe Uw z uwzgle¬ dnieniem fazy: ^w — ^Msk 2 Fig. 10 pokazuje napiecie wyjsciowe wyprosto¬ wane.Uklad do uzyskiwania napiec piloksztaltnych z selsyna mozna stosowac np. do dokladnego pomiaru poziomu wody. Tak jak przy pomia¬ rze duzych odleglosci odczytuje sie na tasmie mierniczej najpierw metry, a potem decymetry i ewentualnie centymetry, tak w tym ukladzie zastosowanym do pomiaru odczytuje sie na je¬ dnym mierniku np. metry, a na drugim cen¬ tymetry. Jezeli rozporzadza sie dostatecznym momentem napedowym, mozna stosowac trzeci i dalsze selsyny z kolektorami, które sprzezone z ukladem odpowiednia przekladnia beda wska¬ zywac przy pomocy mierników np. milimetry. PL