W znanych dotychczas, sluzacych do przesuwania wlasciwego loza po osi, me- chanizimaich kierunkowych dla lóz na ko- latóh typu, pirzedstawioneigo jako przyklad na fig. 1 rysunku schematycznie (w poloze¬ niu skrajnego odchylenia w prawo), w pla¬ szczyznie srodkowej wlasciwego loza L o- sadizony jest zebnik S, zazebiajacy isiie zi zeb- nilca a/lboi z uzebieniem Z, umieszczonym na srodkowej czesci M osi, dlugosc którego po obu stronach ipunktu zazebiania sie zebnika wynosi przynajmniej polowe calkowitego V odbhylenia bocznego (^). Calkowita dlu¬ gosc tego uzebienia musi byc zatem przy¬ najmniej równa calkowitemu odchyleinJiu bocznemu (V). W ten sposób konce lozysk loza ^ i e2 które slizgaja sie pio psi, musiza byc odlegle od zatrzymów Blt B2 przesu¬ wania, umieszczonych na osi A, o polowe calkowitego odchylenia bocznego.Rozmiary te wywoluja to, ze, przy n^j- wiekszem odchyleniu bocznem W lewo Mb w prawo zebniiea wysuwa sie w prawo lub lewo z konca lozyska loza, prlzyczem wysu¬ niecie to moze idochodlziic ido jedinej dzwar- tej jego dlugosci.Pirzedbiiot wymalaizku stanowi mecha¬ nizm kierunkowy, posiadajacy zupelnie o- sloruieta od kurzu we wlasciwem lozu prze¬ kladnie, skladajaca sfte ze srodkowej czesci osi, opatrzonej w uzebienie lub zebnice i z dwóch zebników, zazebiajacych sie z nia, a poruszanych przez wspólnie kolo napedne.Taki mechanizm kierunkowy loza przed¬ stawiony jest schematyczniie1 na fig.,2 w ta-kieni samem .polozeniu, co przyrzad1, uwi¬ doczniany w fig. 1; fiig. 3, 4 i 5 prizedstawia^- ja poziomy przekrój, pionowy przekrój po¬ przeczny i prizekrój podluzny jednego spo¬ sobu wykonania mechanizmu kierunkowego loza na! kolach, a fig, 6, podobnie jak fig. 3 przedstawia inne umzadzenie pfrlziekladni.Zamiast jlednego tylklo zebnika) S sa u- mieszczone dwa zebniki Slf S2, których pla¬ szczyzny srodkowe sa odlegle od! siiiebie o V -p , o odstep, równy polowie calkowitego odchylenia bocznego. Pomiedzy oba te koila, , wlaczony jest wspólny izebnik napedny R.Uzebienie lub zebnica Z na srodkowej cze- V sci M osi ma dlugosc -t , równa polowiie cal¬ kowitego odchylenia bocznego. Konce lo¬ zysk loza, eu e2 sa tu równiez odlegle od zatrzymów Blf B2, ograniczajacych przesu¬ niecie loza po oisi, o p!olowe odchylenia bocz¬ nego. Jezeli kolo napedne R bedzie sie przy pomocy odpowiedniej przekladki, np. zapo- moca kola slimakowego -ii slimaka, obracac w kierunku strzalki! a, to wtedy dba zebniki zostana wprawienie w ituch obrotowy w jed¬ nakowym kierunku mianowicie w kierunku strzalki 6. Skutkiem tego bedzie sie zebnik S2 toczyl po uzebieniu Z w lewO, mianowi¬ cie a(z dio jego lewego konca, Poniewaz zeb¬ niki Slf S2 osadzone sa w kadlulbie loza L, to podczas tego toczenia sie kadlub loza be¬ dzie pociagniety w lewo, O wfelkosc, odpo¬ wiadajaca polowiie calkowitego odchylenia bocznego t. j. o I -~ ). Podczas tego przesuwa¬ nia sie w lewo zebnik S, nie zazebia sie z u- zebijeniem Z, obraca sie .jednak dzieki wspól¬ nemu kolu R ciagle tak, ze przy ruchu wstecznym az do polozenia srodkowego' za¬ zebiaja sie ze "soba zawisze te snme zeby u- zebienia.Przy przesuwaniu sie loza w prawo, spo- wodewanem przieiz obrót kola posredniego w kierunku odlwrotnym, bedzie sie zebnik Sx toczyl po uzebieniu Z, ploklczais gdy zebnik S2 bedrzie wychodzil z za¬ zebienia. Ptfzy sirodkoweim polozeniu loza oba zebniki zazebiaja sie z zeb¬ nica (fig. 3 i 6), co te korzysc przy¬ nosi, ze w tern polozeniu, które jedno¬ czesnie jest polozeniem loza podczias prze- wjolzii, Ipirzeciiwdlzilailaja ! uderzeniom boozW nym, na jaikie wystawiona! jest os podbzas j^zdy, wiilenstwie do znanego urzadzenia wedlug fig. 1, gdzie tym uderzeniem przeciwdziala jedien tylko punkt zazebienia.Dlugosc izazebienia Z ,przy wykonaniu w mysl wynalazku wynosi tylko polowe cal- V kowitego odbhylenia t. j. -^ i zatem oba kon¬ ce Uzebienia pozostaja maWet przy najwlek- sizem odchyleniu na lewo lub nal prawo je¬ szcze w lozyskach loza. Konce tych lozysk moga zatem byc uszczelnione zapomoca sznurów ^uszczelniajacych i zialmkniete przy¬ krywkami Du D2, otaczajacymi os w tych miejscach, a zatem izaniieozjyszczemie prze¬ kladni zebatej bedzte w ten isiposób uniiemoz- lilwitone.Przy znaniem dotychczas wykonaniu lozysk dlla osf w lozu wedllulg fig. 1 mozelbnem jest uisizczelmienie tylkd z # trzech stron; czwiartal strona nie mo¬ ze byc uisziczetóona tak, aby sie pyl nie pirizedostalwal, gdyz tedy prze¬ chodni! wlasnie zebnica, z teigo wiec powiodu konce uzebienia, wychodzace z lozysk wspo^ mnianych, latwo sie zanieczyszczaja i latwo takze moga byc usizkodzone, np. wskutek wybuchu pocisków zprizodiu lub zibclku dzia¬ la. Praca takiego urzadzenia jlest niepewna, wymaga ono czestych naprfeuw i prowaidzi czesto do tego, ze dzialo musil zostac wy¬ cofane z pola walki. Urzadzenie w mysl ni¬ niejszego wynalazku natamiaJst, skutkiem tego, ze mozebnem jest usizczeilnienie ze wszech stron, niedopuszczajace zanieczy¬ szczenia, zwilekszia znacznie pewnosc dzia¬ lania dziala.Wykonalnie wedlug fi|g. 3 — 5 uwidtocz- -_ 2 —miia umieszczanie przekladni w lozu na ko- lakch o iwyigiieftej osi i o uzebieniu, wykona- neim na zewnetrzinJej istronie tej osi, iprzy- czem loze jest na tej figfurze przedstawiane w polozeniu stfodkowem.Obie sciany loza wl9 w2 polaczone sa ma przodzie dhviema scianami popirzeoznemi qlt q2, a w dole i w! górze blachami pirzykrywa- jajcemi dl9 d2f tak ze powfataje zamknieta pusta komoda ksztaltu .skrzyni, zabezpieczo¬ na idd kurzu i wody, W której to kdmorze znajduje sie os A wraz z jej zazebieniem Z, oba zebniki Sl9 S2 i wspólne kolo naped- ne R.Lozyska loza eu e2, w których przesuwa sie os A, wygieta wedlug luku, zatoczonieglo, jak 2fe srodka, z ostrza lemiesza, przedluzo¬ ne sa nazewnatrz i zaopatrzone w pokryw¬ ki Z),. D2 oraJz w uisizczelnienia, wlozone w te pokrywki, i otaczajace os. Oba zebniki i wspólne kola najpedne osadzjpne isa tak, ze sSe moga obracac w diwóch wspólnych piod- stajwach el9 e2t przymocowanych dta dtoai wzglednie do góry przestrzeni pustej,. Na górniej plycie dx znaijdluje sie takze pochwa g, ziaiwiierajajca W isobie kolo sliimakofwe sx i slimak s2. Kolo slimakowe osadzone jest na wale r kola niapednego R, tak, ze obracajac pokretla H, sluzace idb nalstawiania loza w kierunku, wprawia sie w ruch wal h slima¬ ka wraz z przekladnia slimakowa, a zatem tafkze i kolo nalpedne R, który to obrót u- dzielai sie obu zebnijkom Sl9 S2. Zaleznie od kierunku obrotu, pr&Wy lub lewy zebnik to¬ czy sie po uzebieniu snodkowfej czesci osi, pirzyczem loze L przesuwa sie pb osi w! pra¬ wo lub lewo, Ponalewiaz w polozeniu loza srodkowem odleglosc kazdego piunktu za- zebilemia od pokryw lozysk Dlf D2 i odle¬ glosc zewnetrznej kralwedizi tyich pokrywek od izatrzymów Bu B2 na osi loza) róWny jest polewie oidchylenfe « , wiiec nawet przy najwiekszem oidbhyleniu uzebienie pozosta¬ je zawisze wewnatrz szczelnie "zamknietej komory.Fiig. 6 przedstawi- wykonanie mechani¬ zmu kierunkowego, w wypadku, gdy os jest prosta, i posiadla zazebienie, znajdujace ®ie po jej wewnetrznej stronie. Przy takiem u- rzadzeniu musza sie, jak wiadbmo, kola lo¬ za toczyc w przeciwnych kiierunkiaich po zfc- mi, aby mógl nastajpic obrót loza okolo le¬ miesza, a wiec jedno kolo lafety toczy sie nalprzód, drugie zas wtyl. Przekladnia jest umieszczona w ten siatm sipolsób, jak po- przednio opisano, z przedniej strony loza w komorze ksztaltu 'skrzynki! pustej i dzia¬ la takze w ten sam sptoisób. PL