Pierwszenstwo: 18.VI.1963 dla zastrz. 1—8 i 16, 17 10.IX.1963 dla zastrz. 9—12 27.11.1964 dla zastrz. 13—15 Szwecja Opublikowano: 3.1.1967 52359 KI. s-fhtriffiir- h^oi11, y/po MKP -F-fWT , F/fc f ijpo UKD U Wspóltwórcy wynalazku: Assar Natanael Svensson, inz. Bertil Brandt Wlasciciel patentu: Skelleftea Gummifabriks AB, Ersmark (Szwecja) i Urze Polenloww! Element ochronny oraz sposób jego zamocowywania Wynalazek dotyczy elementu ochronnego, zwla¬ szcza wykonanego z gumy, tworzyw sztucznych lub podobnego materialu, przeznaczonego do ochro¬ ny powierzchni podlegajacej uderzeniom lub scie¬ raniu. Wynalazek dotyczy tez sposobu mocowania takich elementów do chronionej powierzchni.Powierzchniami, które maja byc chronione sa najczesciej zuzywajace sie powierzchnie zgarnia- ków przy przenosnikach, powierzchnie przesie- waczy, dozowników do kamieni i rud, wagonów, kublów i pojemników przeznaczonych do przecho¬ wywania i transportu kamieni i rudy, zsypów przy mlynach kulowych, mlynach kamiennych lub rurowych lub innych urzadzen lub elementów wystawionych na silne uderzenia, zwlaszcza ude¬ rzenia duzymi kamieniami, ruda i podobnym materialem. Ochrona powierzchni jest wymagana zwlaszcza tam, gdzie duze bryly spadaja na nie z wysoka.Zuzywajace sie powierzchnie chroniono dotad przez wyposazenie ich w oslony, wykonane na przyklad ze stali manganowej. Wprawdzie uzy¬ skiwano ta droga przedluzenie trwalosci tych po¬ wierzchnia lecz bylo ono niewystarczajace. Oslony takie byly ponadto drogie, a ich zamontowanie nastreczalo wiele trudnosci i nieraz bylo niebez¬ pieczne.Powyzsze niedogodnosci zostaly calkowicie wy¬ eliminowane przy stosowaniu elementu ochron¬ nego wedlug wynalazku, przy czym uzyskano zna- 10 15 20 30 czne przedluzenie pracy powierzchni zuzywajacej sie w porównaniu z dotychczas uzyskiwanymi wy¬ nikami.Cecha charakterystyczna niniejszego wynalazku jest to, ze element ochronny jest zaopatrzony we wzdluzna szczeline nadajaca sie do umieszczenia w niej luznego metalowego preta, sluzacego do zamocowania elementu ochronnego do chronionej powierzchni.W jednej z postaci wykonania element ochronny jest wyposazony w wewnetrzny kanal. W przypad¬ ku stosowania wiekszej liczby elementów zamon¬ towanych kolejno jeden za drugim, kanal winien byc umieszczony w ten sposób, by jego wyloty znajdowaly sie na stykajacych sie ze soba kon¬ cach elementów ochronnych.Okazalo sie korzystne, gdy wewnetrzny kanal ma ksztalt litery „T", przy czym czesc podstawo¬ wa tego kanalu jest otwarta od strony powierzch¬ ni majacej przylegac do powierzchni chronionej.Czesc poprzeczna tego kanalu moze miec rozmaity ksztalt, na przyklad lukowy, lamany lub prosty.Dla wiekszosci zastosowan element ochronny ma ksztalt wydluzony i ma w zasadzie przekrój pro¬ stokatny. Górna powierzchnia elementu ochron¬ nego wystawiona na uderzenia jest w wielu przy¬ padkach krzywizna i nieraz jest zaopatrzona we wrebkowania. Element moze byc tez zaopatrzony we wglebienia na powierzchniach stykajacych sie z powierzchnia chroniona. W przypadku gdy po- 5235952359 wierzchnia chroniona ma duze wymiary korzystnie Jest stosowac pomiedzy elementami ochronnymi plyty ochronne. Wedlug jednej z postaci wykona¬ nia stykajace sie ze soba plyty ochronne moga byc wykonane w postaci jednolitej z elementami ochronnymi.Stosunek wysokosci do dlugosci elementu ochronnego miesci sie w granicach od 0,25:1 do 2:1, zwlaszcza 0,3:1 do 1,5:1.Kanal powinien miec glebokosc równa Va lub V* wysokosci elementu. Wówczas pozostaje ponad powierzchnia dna kanalu dostatecznie gruba war¬ stwa gumy, mogaca pochlonac odksztalcenia spo¬ wodowane przez spadajace na nia duze bryly.Nalezy przy tym stosowac warstwe gumy o gru¬ bosci 1,2 X B do 2,0 X B, gdzie B jest glebokoscia odksztalcenia spowodowanego najciezsza bryla.W niektórych przypadkach korzystnie jest, gdy czesci elementu ochronnego otaczajace kanal, jak równiez jego powierzchnia przylegajaca do chro¬ nionej powierzchni sa wykonane z gumy o twar¬ dosci 80—90° *Shore'a, natomiast pozostale czesci elementu sa wykonane z gumy o twardosci 50— 70° Shore'a. Takie wykonanie nadaje sie dla ochrony zuzywajacych sie powierzchni drgajacych na przyklad w przypadku sit i dozowników. W innych przypadkach twardosc gumy zalezy od po¬ trzeby (50—70° Shore^a). Najczesciej wykonuje sie elementy ochronne z niewzmacnianej gumy o twardosci 40—90° Shore'a.Sposób zamocowania elementów wedlug wyna¬ lazku polega na tym, ze w kanale we wnetrzu elementu ochronnego umieszcza sie metalowy pret, a nastepnie element ochronny przymocowuje sie do powierzchni chronionej przez dociskanie tego preta w kierunku tej powierzchni. Plyty ochronne mozna umiescic pomiedzy elementami ochronnymi miedzy innymi dla lepszego ustalenia ich pozycji.Wynalazek objasniono ponizej, za pomoca rysun¬ ku na którym fig. 1 przedstawia element ochron¬ ny zamocowany do zgarniaka przenosnika, w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 2 — detal pochylego dna skipu, w przekroju poprzecznym, fig. 3 — zsyp z pojemnika kamieni na przenosnik, w przekroju, fig. 4 — wagon do rudy, w przekroju poprzecznym, fig. 5 — zgrubne sito umieszczone za zsypem, w przekroju, fig. 6 — gumowy element ochronny wykonany z gumy b dwóch róznych twardosciach, w przekroju poprzecznym, fig. 7 — inne sito w przekroju poprzecznym, fig. 8 — pojemnik dla duzych kamieni, w przekroju poprzecznym, fig. 9 —^ pojemnik wedlug fig. 8 w przekroju plaszczy¬ zna pozioma, fig. 10 — zsyp w przekroju piono¬ wym, fig. 11 — odmiane wykonawcza elementu ochronnego, w przekroju poprzecznym, fig. 12 — czesc sciany mlyna kulowego w przekroju po¬ przecznym, fig. 13 — czesc inaczej wykonanej sciany mlyna kulowego w przekroju poprzecznym, fig. 14 — czesc sciany mlyna pretowego w prze¬ kroju poprzecznym, fig. 15 — najprostsza postac wykonawcza gumowej plyty ochronnej wedlug wynalazku, w przekroju poprzecznym, fig. 16 — plyte ochronna zaopatrzona w listwy brzezne 1 srodkowe, w przekroju poprzecznym, fig. 17 — plyte ochronna na czolowa sciane bebna w wido¬ ku z góry, fig. 18 — pret do mocowania elemen¬ tów ochronnych z przyspawanymi don srubami, w widoku z boku, fig. 19 — odmiane wykonawcza s elementów ochronnych wedlug wynalazku, w prze¬ kroju poprzecznym, a fig. 20 — inna odmiane wy¬ konawcza elementów ochronnych wedlug wynalaz¬ ku, w przekroju poprzecznym.Jak to uwidoczniono na fig. 1 gumowy element io ochronny 1 jest zaopatrzony w kanal 2 o ksztalcie litery T, majacy czesc podstawowa 3 1 czesc po¬ przeczna 4. W kanale 2 jest umieszczony metalowy pret 5 zaopatrzony w przyspawane don gwintowane czopy 6. Gumowy element ochronny jest dociska- 15 ny do katownika zgarniacza 7 przenosnika przez dokrecanie nakretek 9.Jak to pokazano na fig. 2 zewnetrzna powierzch¬ nia elementu ochronnego 1 moze byc krzywizna.Przy tym wykonaniu kanal ma ksztalt litery T o 20 prostej czesci poprzecznej 11, w te czesc kanalu wprowadzono metalowy pret z dospawanymi don gwintowanymi tulejami 12.Pomiedzy gumowymi elementami ochronnymi 1 sa zainstalowane ochronne plyty 13, przytrzymy- 85 wane gumowymi elementami ochronnymi, które z kolei sa zamocowane za pomoca srub 14 do po¬ wierzchni chronionej.Na fig. 3 gumowe elementy ochronne 1 sa zain¬ stalowane w zsypie wladowczym 15 znajdujacym so sie pomiedzy zbiornikiem na kamienie a tasma przenosnika 16. Kamienie 17 opadaja w dól i ude¬ rzaja silnie nie tylko o pochylone dno 18 zsypu lecz równiez o miejsca oznaczone liczbami 19 i 20.W przestrzeni utworzonej przez sciane 21 i dno 22 w zbiera sie pyl lub drobna ruda 23.Na fig. 5 pokazano zgrubne sito 24 z wzdluzny¬ mi pretami 25 rusztu ochranianymi gumowymi ochronnymi elementami 1. Kamienie opadaja ze zsypu 26. Gruby material toczy sie wzdluz gumo- M wych elementów ochronnych i przechodzi na po¬ wierzchnie £7. Drobny material przechodzi przez ruszt na dno 28, z którego jest on wyprowadzany za posrednictwem plyty 29.W przypadku gdy zgrubne sito wedlug fig. 5 45 drga, korzystniej jest gdy elementy ochronne sa skonstruowane w sposób przedstawiony na fig. 6.Twardsza guma (80—100° Shore'a) otacza szczeline 30 i ma powierzchnie 31. Zewnetrzna warstwa 33 elementu jest utworzona z miekszej i bardziej so odpornej na uderzenia gumy (60° Shortfa). W przypadku wiekszego pochylenia sita iAub w przy¬ padku wibracji podczas których element ochronny podlega duzym silom scinajacym, korzystnie jest gdy zwiekszy sie twardosc tego elementu na nie- 55 korzysc odpornosci na uderzenia.Na fig. 7 przedstawiono inne sito w przekroju, zawierajace perforowana warstwe 34 z gumy, za¬ mocowana w ramie 35. Ksztaltowniki stalowe 36 sluza jako elementy wsporcze dla lozysk. Ponad M nimi sa umieszczone elementy ochronne 37.Na fig. 8 i 9 pokazano zbiornik, którego dno 38 jest chronione gumowa warstwa 39 i elementami ochronnymi 40; przy czym sciany 41 tego zbiornika sa chronione gumowymi ochronnymi elementami io 4g, jaft to *PYnik* z rysunku elementy ochronne 40 sa zaopatrzone w wewnetrzne kanaly, nato-52359 miast elementy ochronne 42 w rowki na bocznych scianach. Na fig. 10 pokazano w przekroju zsyp sluzacy do zsypywania kamieni z tasmy.przenos¬ nika 43 na inna tasme przenosnika 44 znajdujaca sie na nizszym poziomie. Dla ochrony tasmy prze¬ nosnika 44 przed zbyt silnymi uderzeniami ka¬ mieni, oraz dla ochrony scian zsypu przed zuzy¬ waniem zastosowano elementy ochronne 45, 46, 47, 48, 49, 50 i 51. Elementy ochronne 46 i 49 sa zamontowane na nastawnych elementach tlumia¬ cych 52 i 53 umozliwiajacych regulacje ich usta¬ wienia katowego w zaleznosci od potrzeby.Na fig* 11 pokazano inna postac wykonania ele¬ mentu ochronnego w przekroju poprzecznym. Gór¬ na powierzchnia elementów ochronnych 54 jest na takim samym poziomie jak górna powierzchnia lezacych miedzy nimi plyt ochronnych 55. Dla zmniejszenia wagi plyty ochronne sa zaopatrzone w wglebienia 56. Na fig. 12 przedstawiono w prze¬ kroju czesc stalowej obudowy 57 mlyna kulowego, wylozonego plytami 58 i elementami podnoszacymi 59. Plyty 58 skladaja sie z plyty podstawowej 60 i jednego lub kilku, (w danym przypadku dwu) wystepów 61. Wystepy maja w zasadzie przekrój prostokatny, to znaczy, ze powierzchnia wystepu skierowana do wnetrza bebna przebiega wzdluz cieciwy, natomiast boczne powierzchnie sa usy¬ tuowane mniej wiecej w plaszczyznie promienio¬ wej. Wystepy i plyta podstawowa sa wykonane w postaci monolitycznego elementu.W przedstawionym na rysunku przykladzie wy¬ stepy i elementy podnoszace sa w zasadzie tak samo wysokie, to znaczy, ze ich powierzchnie skie¬ rowane do wnetrza bebna sa w zasadzie w równej odleglosci od powierzchni obudowy bebna.Tego rodzaju wykladzina stanowi tak zwana wy¬ kladzine autogeniczna. Podczas mielenia mielony material wkleszcza sie bowiem pomiedzy wyste¬ pami oraz pomiedzy wystepami i elementami pod¬ noszacymi, na skutek czego wewnetrzna powierz¬ chnia narazona na zuzywanie materialem mielo¬ nym jest utworzona przez gumowe powierzchnie skierowane do wnetrza mlyna i przez zakleszczo¬ ny mielony material. Tego rodzaju powierzchnia zuzywa sie bardzo powoli. Mlyny majace wykla¬ dzine tego typu sa przystosowane do mielenia za pomoca kul i moga byc obracane bardzo szybko.Na fig. 13 przedstawiono modyfikacje wykladzi¬ ny pokazanej na fig. 12. Plyta wykladzinowa 62 sklada sie podobnie jak w poprzednim wypadku z plyty podstawowej 63 i z wystepów 64. W przed¬ stawionym na fig. 13 przypadku zastosowano czte¬ ry wystepy, lecz mozna stosowac równiez inna ich liczbe. W danym przypadku wystepy maja prze¬ krój prostokatny. Powierzchnie skierowane do wnetrza bebna sa ulozone wzdluz okregu kola.Elementy podnoszace 65 sa wpuszczone w stosun¬ ku do wystepów, co ma te zalete, ze elementy podnoszace aluzace równoczesnie jako elementy mocujace sa osadzone bardzo stabilnie.Na fig. 14 pokazano w przekroju czesc wykla¬ dziny do mlyna pretowego lub kulowego. Tak samo jak przy rozwiazaniach pokazanych na fig. 12 i 13 plyty wykladzinowe 66 skladaja sie z plyty podstawowej 67 i wystepów 68. Zastosowana trzy wystepy zwezajace sie w kierunku wnetrza bebna.Dzieki takiemu uksztaltowaniu wystepów i ele¬ mentów podnoszacych uzyskano lepsze prowadze- 5 nie dla pretów mlyna przy czym równoczesnie zapobiega to zakleszczaniu materialu w szczeli¬ nach pomiedzy wystepami. Takie wkleszcztóie w tym przypadku nie jest pozadane. W pokazanym na rysunku przypadku powierzchnie wystepów w skierowane do wnetrza bebna biegna wzdluz cie¬ ciwy. Mozna jednak równiez powierzchnie te uksztaltowac w sposób wypukly co jest korzystne z uwagi na zuzywanie tych powierzchni. W tym przypadku grubosc plyty jest wieksza na srodku 15 wystepu niz na jego brzegach.Na fig. 15 przedstawiono element ochronny 69 majacy rowki 70 w wzdluznych scianach bocznych • 71. Rowki 70 sa przeznaczone na prety przytrzymu¬ jace, nie przedstawione na rysunku. Na fig. 16 21 pokazano gumowa plyte ochronna 7£ majaca ro¬ wki 70 na scianach bocznych, wystepy 74 na brzegach i srodkowe wystepy 75.Na fig. 17 przedstawiono segment wykladziny sciany czolowej mlyna. Gumowa ochronna plyta 76 jest zaopatrzona w wystepy brzegowe 77, bocz¬ ne wystepy 78, rowki 79 (zaznaczone linia przery¬ wana) jak równiez srodkowe wystepy 80. Na fig. 18 pokazano element mocujacy w rzucie bocznym. jo Pret mocujacy 81 ma skierowane w dól brzegi i jest zaopatrzony w plaskowniki 83 zamontowane na jego dolnej powierzchni (najkorzystniej przy- spawane). Sruby 84 sa przyspawane do preta 81 i do plaskowników 83. Gumowe elementy ochronne m 69 i 72 najlepiej jest wytwarzac wytryskowo, na¬ tomiast gumowe elementy ochronne 76 lepiej jest wytwarzac pr^zez prasowanie.Pret mocujacy 81 z brzegami 82 wykonuje sie przez walcowanie przy czym plaskowniki 83 i 40 sruby 84 spawa sie do powierzchni walcowanego profilu. Mozna jednak równiez wykonac caly ksztaltownik (pret 81 plus brzegi 82 plus plasko¬ wnik 83) przez walcowanie. W tym przypadku w celu umozliwienia wspawania srub trzeba wpierw 45 wykonac wyciecia w plaskowniku. Pierwsza z wy¬ zej podanych metod jest jednak najkorzystniejsza.Wystepy mozna zamocowywac do gumowego ele¬ mentu ochronnego badz to przez wulkanizacje lub tez od razu podczas wytwarzania elementów M ochronnych. Drugi z tych sposobów jest korzyst¬ niejszy. Na fig. 19 element ochronny sklada sie z zespolu 87 elementów podnoszacych 85 i plyty, wykonanego w postaci elementu monolitycznego.Zespól 87 jest utrzymywany za pomoca pretów 88 B5 wprowadzonych luzno w wzdluzne kanaly 89 i za¬ opatrzonych w gwintowane sworznie 90. Calosc jest zamocowana nakretkami 91.W przykladzie wykonawczym pokazanym na fig. . 20 wykladzina mlyna sklada sie z elementów 92 co wykonanych w postaci monolitycznej wraz z ply¬ tami 93 i 94. Elementy podnoszace 95 stanowia laczniki pomiedzy dwoma kolejnymi plytami. Wy¬ kladzina o tym wykonaniu sklada sie wiec z ele¬ mentu podnoszacego majacego plyte po kazdej u stronie oraz oddzielnych elementów podnoszacych.52359 Na rysunku zaznaczono kanal 96 linia przery¬ wana, gdyz najczesciej nie potrzeba zamocowywac zespolu 92, 93, 94 oddzielnymi pretami. Przewaznie wystarczy bowiem zamocowanie za pomoca ele¬ mentów 95. Mozna oczywiscie zestawiac wykla¬ dziny pokazane na fig. 19 i 20 w dowolny sposób.Gumowym elementem ochrony wedlug wynalaz¬ ku mozna zastapic elementy ochronne wykonane ze stali manganowej. Oprócz bardzo prostego sy¬ stemu montazu uzyskano znaczne zwiekszenia trwalosci urzadzen chronionych tymi elementami. PL