* Przedmiot "wynalazku niniejszego stano¬ wi /udoskonalenie urzadzen napedowych czólenlka, zaopaitazonych nai obu koncach plochy iw napedzane stale krazki cierne.Wynalazek ten uiwidocznia (tytulem przykla- diu rysunek aalaiczony, njai którym fig. 1—3 pnzedstawdaija nowy1 krazek zaciskowy w róznych widokach i przekrojach, fig. 4— chwytanie czólenka1 krazkiem zaciskowym, fig. 5-7 — schematycznie sposób pracy krazka zaciskowego i urzadzenia ogranicza¬ jacego skok czólenka, fig, 8-10 — urza¬ dzenie skrzynki czólenkowej i hamowanie w trzech róznych okresach czasu i fig, 11— nowy goniec czólenkowy.Istotna róznica miedzy sitarym i nowym krazkiem zaciskowym polega na tern, ze klinowe krawedzie krazka stale sa sprezy¬ scie zwarte a nietytko w momencie rizuitu czólenka i ze wolny wilot czólenlka db skrzynki zapewnia opuszczanie sie krazka, t. }. usuniecie sie klinowych krawedzi jego z równi czólenkowej. Jedboczeisnde zasto¬ sowanie czterech, zattniasit dwu, krawedzi klinowych nietylkio podnosi! (prace cierna czyli wydajjmosc praicy krazka, ale ttaJkze za¬ pobiega calkowicie wigieciu scianek ze¬ wnetrznych czólenka. W tym celu czólenko 10 (fig. 4) otrzymuje dwie listwy robocie 11 i 12, które powstaja przez wykonalnie dwu podluznych zlobków w czesci' spodniej czólenka, bez jakiejkolwiek zmiany jego ksztaltu. Podluzne te zlobki sa uwidocznio¬ ne w przekroju nla fig. 4. Po znizyciiu tych li¬ stew przywriaioamy je przeiz naklejenie for¬ niru lub innego od|powiednieigo matierfaJtUialbo tez listwy wykonuje sie odrazu z fibry lub tym podobnego nuatarjalu, albo przy¬ mocowuje do czólenka klejem bs^posredlimo lufo przy uzyciu podluznego zWbka oo mozna pow]tarziae (dowolnie czesto Krazek przeto zacisllowy skladla sie z dwu par tarcz /, 1 i 2, 2, osadzonych: luznie* na piascie kólka pasowego 3 i unoszKtflyeh zabieralkami, 4, co nie zmniejsza boozfliej; prziesuwalnosci tarcz. Piasta osadzona jest; ruchomo na» osij 5 izjapomoica* lozyska kulkor wego. Oprócz otworów diar zabieraków ko¬ lo pasowe ma (jeszcze pewna ilosc innych otworów, ;wspólsrodi^v^yo4i! lub osiowych, nai zespól sprezyn naciskowych T'i sprezyn wyciaganych.8. Oba-rodzajesprazyn.sa.roz¬ lozone symetrycznie i sluza do jednakowe¬ go po, obui stronach sprezynowania, wzgled¬ nie ido sciskania do isietóe tarcz:/{ /; arajzr.2 2. Z itego powodu taircze te oprócz, ctóiri na zabieraki posiadaja jeszcze dziury do prze¬ puszczania isprezyn ciagnacych 8, utrzymy¬ wanych zatyczkami 9. Sprezyny wyeiAgffja*- ce powinny byc nieco itwardisze od sprezyn naciskowych, aby tarcze zewnetrzne I,, 2„ naciskaly z zupelna pewnosicdat na; raanicin& piasty 3, dla izajpoibiezeniaj bocznemu rzuca¬ niu tancz, Podtabne urzadzenie isprezyn ma t&-zalete? Z3B& otóe paty t&raz ZjaKrisfcofwc^ prawjaiZf sila dokladme równa. Jedtaalka- wozrdiak sposobu dzMania' zafcisiku; jest; au* pelnie obojetne, w jaki sposób zachodzi sprezyste laczenie sie parn tamzek, Mfrzroei napjnzyklad zamiast sprezyn spbalnycfo sto¬ sowac ulozone promieniowo sprezyny pfe- sfeie dzialajace na;sciane zewnetrzna kazdej tarczy, albo tez pojedync&e •tarcze kliniasite moga, isame -dzialac jak; sprezyny, gdy; beda wykonane z cienkiej blaichy islalowefj i o- trzymaja, od^owiednia; srednice.Jak widac z fig.; 4, krawedzie klinowa par? tarczy ulegaja, nieznatememu tylko no* ;2#®c;haieciu czótenkiem ii;lo iza^sze^ t^Uóo^w gunfctie: zetkniecia (4i& 5); hcmw&ki^ krazka z. listwami \ roboczemi 11 u IZ czólenka. 10- Natomiast w-puiikcierpragdwlegjym sredni¬ cowo, t. j. u dolu tarcze sa zawfsze zamknie¬ te, Dzieki temu plaszczyzny tarcz przyjmu¬ jac przy pracy krazka zaciskowego polozenie wzajernoie naichylone (fig, 4), Nie wystar¬ cza wiec, by tarcze luzno tylko siedzialy na piascie, lecz trzeba odpowiednio scianki o- tworu uwypuklic, aby uniknac zgniecenia taaipz.Podlskakiwaoie czólenka1 ogranicza plyt¬ ka 13, umieszczona, jak widac z fig* 5 zu¬ pelnie ponad, cisiia. 5, krazka zaciskowego, lbcz nieco-przesunieta: w kierunku wlotu czólenka tak, ze linja laczaca os krazków z punktem zetknieciar plytki czyni z pionem pewien kat a, wskutek czego teoretyczny kiemmek. czólenka* pozostaje odchylony od poziomu o ten isam 'kat. Równia plochy nie pozwala ijednak czólenku przyjac.kierunku oznaczonego nai fig.. 5 linja m—n. Prze- clwadec dazac do zachowania tego kierunku, czólenko zostaje przedniem swem ostrzem przycisniete do rówtni, gdy tymczasem tyl¬ ny j^gfrlfoniwunosi isde nad nia, co zapew¬ nia fgladjki przelot czólenka poldbbnie jak w krolsnaich: zwyklych o górnym napedzie czó¬ lenka. Dafesa* zaleta nowego urzadzenia po¬ lega na tern, ze plytke ograniczajapa 13 mozna umiescic w tym wypadku wyzej dla osiagniecia wnefaszejgoil Luzu* pomiedzy nia i wipadajacem czólenkiem.Jeszcze wiekszy luz miedzy czólenkiem i plytka ograoiicziaijaea wysokosc skoku moz¬ na, uzyskac, stosujac urzadzenie przedsta¬ wione na fig: 6 i 7, Plyta ograniczajapaf;moi. ze sie- obracac na trzpienku 14 umocowac nym. w.ramieniu 15, które dopuszcza oznas* czone na fig, 7 wahania: w kierunku strzal* kiwokolo ipuntóu l&f bedsyc przy udziale wy¬ skokui i isprezyny utrzymywane w oztnaiazo- nem na fig. 6 polozeniu pionowem Lub^jer szcze przed; niemr Jezeli teraz czólenko zostainie wprowaid^affie wsfe^' diziteltaia krazka i przycisniete wisldatek t^go-db plyti ki ograniczajacej wysokosc;* tó^plyttóa te izo- sitajje unoszona dzialaniem tarcia, a rannie 1&odlcdiyktie od poasyiotjfc jtofoiwej;: o^ ka?t P — a -równy katowi tarcia tak, ze tg p równa sie Mtepólczynnikowi taróa1. Zwazywszy, ze wspólczynnik ten zalezy od materjalu, wi¬ dziany, ze dla uzyskania pozadanego bocz¬ nego pr^estiniieciia) plytki ograniczajacej wy¬ sokosc z latwoscia mozna wyznaczyc dlu¬ gosc i polozenie mamienia 15. Sikoro tylko czólenko opusci tarcze, ramie i plytka ogra¬ niczajaca powracaja do polozenia pierwoft- nego, prizyczem plytka jednoczesnie sie wzniosJ, poiwiekszajac ijeszcze luz picnowy.Moznosc obrotu plytki 13 okolo czopa 14 wzmacnia przyleganie jeij do czólenka i u- mozliwia nadanie miu ksztaltu bardlzo pla¬ skiego, albo prostego, 'zamieniajacego linje zetkniecia na plaszczyzne zetkniecia.Podnoszenie i opuszczanie kra|zka zaci¬ skowego uskutecznia idzwSjgniia kolankowa t8, obraaajjaca sie dkolo stiailej osi, 17 {fig 5).Za drugi' *ikonfec tej dzwigmi chwyta ciegino 19, obciazanie ku dtolowi w chwili rzutu czó¬ lenka, aaEpomoca pedni drazkowej i ksiiika, walem napedowym czólenka, co sprowadza kirazek zaciskowy :do plozenia roboczego, z ^którego powraca on po skonczonym rzu¬ cie czólenka do polozenia jalowego, poka¬ zanego na fig, 5 lingami przerywanemi.Zastapienie dzwigni prostej dizwignia ko¬ lankowa ttisuwa prawie napelnie ntetprezemiile ciegna119, poniewaz tfinja cfitóen, któnat lezy miedzy punktem obrotu krazka zaciskowe¬ go i plytfta ogranLozaia)ca, przechodni przez punkt obrotu dzwigni kolankoiwieji, powitóre zas, zte uder^ente wteiteczme, wywiofetne w krazku zaciskowym rztitem czólenka, wy¬ woluje moment obrotu w kierunku ciegna.'Hamowanie wpadajacego do skrzynki czólenka rózni sie od znanegoprzedewszyst- kiem -tern, ze klin Jbaamojacy -zostaje odbia- zony «d zatrzisasku wahadlowego. Z obu osi tftelych 21 i 22 ffig. 8—10), nm&szczionycih w oprawie skrzynki czólenkowej!, pierwsizia dzwiga pionowe, dr\u|ga zas poziomi, zlelilw- ne "ramie obrotowe 23 i 24, zaopatrzone w haki 25 i 26, obejmujace rozporki w&hiadlo- we 27. Na oibSe wymienfeme osie jest nawi¬ nieta sprezyna spiralna, usilujaca skrecic ramiona w kieriuniku oznaczonym sitrzalka- im. W ten sposób roqpóirka 27 utrzymuje isie w ^polozeniu wskaizanem linja laczaca oba haki 25 i 26t fstaoncfWiace jeji lozyska, z osia 21. Gisnietnie wywierane na konSlec ze¬ wnetrzny ramienia 24, zaostrzonego w drugi- lozysko 28, przenosi sie zapomoca rozporki 27 wprost na os 21 i zaitrKiask »ie zamyka. Z obrotem ku dolowi osadzonej równiez na osii 21 dzwiigni46 ramie 23 od¬ chyla sie nia lewo, co otwiera aatarlzask, .po¬ niewaz nadaje to rozpóirce 27 polozenie u- kosne (fig; 10) i pochyla sarnie 24, a obniza lozysko rozporki. W lozysku tern spoczywa wiec teraz rozporka wahadlowa 30, dzwiga¬ jaca klocek 'hamulcowy 29.Dalsze ulepsizenie (Urzadzenia polega aia tern, ze podlegajace ^hasmowanitu czólenko tkackie dziala na sprezyne 32 me bezpo¬ srednio, lecz zapomoca rasmiente diswigini 31.Dzieki temu prziejmiujaca \siLe zytwa, =a ftto- porojomalnie wobec wielflsizej przekladni szybkosci), Tffilniefsizai -sfppezynia doswiadkaza znacznie mniejszych naprezen. W ty)m celu dzwignia przenoszaca muetsci isie w zwiaza^ nem *z podstawa plochy caimieniiem 33, sli¬ zgajac sie górnymi swym konceta «wi ^prowad¬ nicy ^ograniczonej dwtfema oc^povwednie- mi poduszkami 34 i 35. Pr^emossizenie -sily zytwej czólenka na1 dzwignie 31 odbytw*a sie prfcy udzia/le gonca '38, przedstawioiaego w widoku zgórty w iskaili wileksizej na fig, 11.Sklada sie on z kilku wzajemnie przystoso¬ wanych i polaczonych ze soba oddzielnych ogniw skórzanych 39, zakonczonych po obu sittronach gnubema ka^waJkami skóry 40 i 41, tworzac rodzaj poduszki dajapej ^deirozieda- gac na podobienstwo miecha. Koniec 41 po¬ siadla petle iskómzana 42, obiejimiujaea spre¬ zynujace ramie 31, dtfugi zas koni'ec otrzy¬ muje zaglebienie «iai dziób czólenka. Bijak czólenkowy posiadla &ffednia dlugosc odpo¬ wiadajaca mniej wiecej dlugosci lig. 8.Dzieki uderzeniu czólenka z wielka szybko¬ scia ^w goniec mlajjpaerw .aoisitainie poffiuiazienJa ^ S ^iriewfelk& fmasask ra steuje«ie poduszka dla mchu daleko wiekszjeij masy! pozostalej czesci gonca i bi- jaha i polaczonej iz tym ostaffaiini sprezymy, pfzyiczettn goniec tuleiga scisnieciu. Teraz na¬ stepuje oddalanie silyzywej czólenka— ispiFezynjiJe. Podbzas oichu bijaka nazewnaitirz nalezy przedsiewziac w jakikolwiek sposób srodki, by klocek haimujacy 29 odchodzil pod wplywem niewiellkiej sily w kierunku przeciwnym i, opfeffiajeyc isje ku \gófze, przy¬ ciskal zlekka czólenko do listew hamuja¬ cych, ulmieszczonych powtyzej otwortu dla klocka hamujacego u obu wewnetrznych scian) skrzynki czólenkowej. W przykladzie podlanym osiagal sie itó vt ten sposób, ze do rozporki waihadllowelj 30 przyiniitowania jest plaska sprezyna 44, prizechodlzaica nadi sztyf¬ tem 45 bijakia. Odkkok polwrotny czólemkai po maprezeniu sprezyny 32, jak juz wiado¬ mo, powsteyimtje ziafchodlzape teraiz samo- zaciskanlfe czólenka.Jak widaó m fijg. 9, cisnienie hamujace przenosil rozporka1 wiahadlowia 30 na iza1- mkniety 'zatrzask. Dzieki temu, ze dzwignia 46 polaczona jesit sprezyna wyciagana 47 z ciegnem 19, przy ruchu tegoz nietylko krazek zaciskowy 1 przejdzie za posrednic¬ twem dzwigni kolankowej 18 z polozenia jalowego (fig. 8, 9) w polazenie robocze (fig. 10) ale madltb i zatrzask zostanie otwar¬ ty^ Zniesie to cisnienie hamlUijace i czólenko zostanie napieta sprezyna 32 wprowadzone w sfere dzialania krazka izaeiskowego. Go¬ niec rozipreza sie dzieki! iswej bedacej w ru¬ chu masie daleko poza wskazana, nal fig. 8 dlulgosc, do której znowu powraca, dzieki' sprezystosci skórzanych swtych ogmiw. PL