Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadze¬ nie zliczajace kolysania mocy wystepujace w ukla¬ dzie elektroenergetycznym i rozcinajace ten uklad w przypadku gdy liczba kolysan przekroczy w okres¬ lonym czasie nastawiona wartosc.Uklad elektroenergetyczny stanowi zespól dwóch lub wielu elektrowni, polaczonych ze soba za pomoca linii elektrycznych i zasilajacych wspólnie zespól zwiazanych z nim odbiorców. W przypadku wy¬ stapienia w takim ukladzie zaburzen moze nastapic wzajemne rozsynchronizowanie sie elektrowni po¬ legajace na powstaniu róznego skierowania wekto¬ rów napiec w poszczególnych czesciach ukladu, w wyniku którego nastepuje przeplyw pradu w linii miedzy poszczególnymi czesciami ukladu.Zjawisko to noszace nazwe kolysania mocy moze w przypadku dlugotrwalego wystepowania spowodo¬ wac zaklócenia w zasilaniu odbiorców (na przyklad spadek napiecia) jak równiez uszkodzenie urzadzen energetycznych. Czesto jednak kolysania mocy maja równiez charakter krótkotrwaly, zanikajacy i powrót synchronizmu poszczególnych czesci ukladu nastepuje zamoczynnie. W przypadku dlugotrwalych kolysan mocy nastepuje czesto w wyniku dzialania zabezpieczen obiektów energetycznych (na przy¬ klad linii) rozciecie ukladu przy czym miejsce tego rozciecia jest na ogól przypadkowe, w wyniku czego moze nastapic przeciazenie jednej z rozcietych cze¬ sci ukladu oraz niedociazenie drugiej. Jezeli jednak zabezpieczenia nie zadzialaja konieczne jest spec- 10 15 25 30 2 jalne rozciecie ukladu, które dotychczas wykony¬ wane jest recznie, co nie zawsze umozliwia doko¬ nanie go w takim miejscu i czasie aby wyeliminowac wszystkie szkodliwe skutki zjawiska kolysania mocy.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadzenie do samoczynnego rozcinania ukladu energetycznego w przypadku kolysan mocy, które sklada sie z wy¬ bieraka umozliwiajacego zliczanie poszczególnych kolysan oraz z ukladu przekaznikowego wylaczaja¬ cego powiazania miedzy poszczególnymi czesciami ukladu (rozcinajacego uklad) po nastawionej liczbie kolysan. Ponadto jest ono zaopatrzone w zespól przekaznika czasowego, który wylacza urzadzenie i sprowadza go do polozenia zerowego, w przypad¬ ku gdy kolysania mocy maja charakter zanikajacy.Dzieki temu urzadzenie wedlug wynalazku moze w przypadku dlugotrwalego wystepowania kolysan mocy spowodowac calkowicie samoczynne rozciecie ukladu elektroenergetycznego, przy czym najkorzyst¬ niej jest ono zainstalowane w takim miejscu, w któ¬ rym po rozcieciu poszczególne czesci ukladu beda pracowaly w najwlasciwszych warunkach, eliminu¬ jac ich przeciazenia i niedociazenia.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na rysun¬ ku, który przedstawia uproszczony schemat elek¬ tryczny urzadzenia rozcinajacego uklad energetycz¬ ny w przypadku kolysan mocy.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione przykladowo na rysunku jest wlaczone w line 3 la¬ czaca elektrownie 1 i 2 i stanowiaca wspólnie z ni- 517878 51787 4 mi czesc ukladu elektroenergetycznego. Urzadzenie to sklada sie z czlonu pomiarowego 5 przeksztalca¬ jacego wystepujace w linii 3 kolysania mocy na impulsy elektryczne, z zespolu 6 zliczajacego te impulsy, z zespolu czasowego 7 wylaczajacego urza¬ dzenie w przypadku gdy kolysania mocy maja cha¬ rakter zanikajacy i sprowadzajacego je w poloze¬ nie wyjsciowe oraz z organu wykonawczego 8 sprzezonego z wylacznikiem 9, rozcinajacym uklad w przypadku gdy liczba wystepujacych kolysan mo¬ cy osiagnie w okreslonym czasie nastawiona war¬ tosc.W miejscu 4 linii 3 ukladu elektroenergetycznego najdogodniejszym dla jego rozciecia i zapewniaja¬ cym po rozcieciu wlasciwa prace jego oddzielonych czesci jest umieszczony przekladnik pradowy 10 czlonu pomiarowego 5, polaczony z przekaznikiem nadmiarówo-pradowym 11, nastawionym w ten sposób, ze przy kazdorazowym wzroscie pradu w li¬ nii 3 ponad nastawiona wartosc nastepuje zamknie¬ cie styku 12 tego przekaznika 11. Przekaznik 11 jest polaczony przez styki 13 przekaznika pomocni¬ czego 14 z cewka wybieraka teletechnicznego 15, zlozonego co najmniej z dwóch ukladów styków nie¬ ruchomych 18 i 10. Wskutek tego kazdy impuls po¬ dawany przez przekaznik 11 powoduje pobudzenie wybieraka, a po zniknieciu impulsu przesuniecie jego ramion 18 i 17 o jeden styk nieruchomego ukla¬ du styków 18 i 10. Styk 20 ukladu styków nieru¬ chomych 18, którego kolejny numer odpowiada licz¬ bie kolysan, przy których ma nastapic rozciecie ukla¬ du 1,2 jest polaczony z przekaznikiem pomocniczym 21 organu wykonawczego 8, którego styk 22 jest polaczony z cewka 23 wylacznika 8, a styk 24 z ukladem sygnalizacyjnym 25. Styki ukladu styków nieruchomych 10 sa wzajemnie zwarte z wyjatkiem styków skrajnych 27.Zespól czasowy 7 urzadzenia sluzacy do jego wylaczania w przypadku gdy kolysania mocy maja charakter zanikajacy a równoczesnie sprowadza¬ jacy urzadzenie w polozenie wyjsciowe, sklada sie z przekaznika czasowego 28, którego cewka jest po¬ laczona przez styk 28, otwierajacy sie wtedy gdy wybierak 15 jest pobudzony, z ukladem styków zwartych 10. Styk 20 z opóznionym zamykaniem sie tego przekaznika 26 jest polaczony z cewka prze¬ kaznika pomocniczego 14, którego styki nieruchome 30 sa polaczone ze stykami 31 z opóznionym otwie¬ raniem przekaznika 32, którego cewka jest przyla¬ czona do jednego z tych styków 31.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia rozcinaja¬ cego uklad elektroenergetyczny w przypadku wy¬ stepowania kolysan mocy jest nastepujacy.W przypadku gdy wskutek zaniku synchronizmu ukladu elektroenergetycznego 1, 2 wystapia koly¬ sania mocy powodujace chwilowy wzrost pradu w linii 3 — przez przekladnik pradowy 10 plynie chwilowo zwiekszony prad powodujac zadzialanie przekaznika 11. Wskutek tego przez zamkniety styk 12 tego przekaznika 11 i zamkniety styk 13 przekaznika pomocniczego 14 zostaje pobudzony wybierak 15. Po zmniejszeniu wartosci pradu plyna¬ cego przez przekladnik 10 nastapi otwarcie styku 12 przekaznika 11 i zanik impulsu na wybieraku 15, powodujac przesuniecie jego ramion 16 i 17 o je¬ den styk nieruchomy w ukladzie styków 18 i lt).Przesuniecie ramienia 17 powoduje równoczesnie pobudzenie przez zamkniety styk 28 przekaznika czasowego 26 nastawionego na czas nieco dluzszy 5 od przewidywanego okresu kolysan i rozpoczyna sie odmierzanie czasu.Wzrost pradu w linii 3 spowodowany przez na¬ stepne kolysanie mocy powoduje w analogiczny spo¬ sób przekazanie impulsu na wybierak 15 i obrót io jego ramion 16 i 17.W chwili gdy kolejny impuls, na który jest na¬ stawiony wybierak 15, powoduje obrót ramienia 16 w polozenie odpowiadajace stykowi nieruchomemu 20 nastepuje zasilenie i pobudzenie przekaznika 21 15 i pobudzenie przez jego zamkniety styk 22 cewki 23 oraz wylaczenie wylacznika 0. Równoczesnie przez zamkniety styk 24 zostaje pobudzony uklad sygnali¬ zacyjny 25.W przypadku gdy w czasie nastawionym na prze- 20 kazniku czasowym 26 liczba kolysan wystepujacych w sieci 3 jest mniejsza od liczby kolysan nastawio¬ nych na wybieraku 15 co ma na przyklad miejsce wtedy gdy kolysania maja charakter zanikajacy, na¬ stapi zadzialanie przekaznika 26 i zamkniecie jego 25 styku 20, a przez to pobudzenie przekaznika pomoc¬ niczego 14, przelaczenie styku ruchomego 13 i od¬ ciecie wybieraka 15 oraz organu wykonawczego 8 od przekaznika 11. Równoczesnie zostaja wlaczone styki 30 przekaznika 14 powodujac wlaczenie prze- so kaznlka 32 z opóznionym otwarciem, który nadaje impulsy o okreslonej czestotliwosci do wybieraka 15 powodujac przesuwanie jego ramion 16 i 17 na ko¬ lejne styki nieruchome ukladów 18 i 10. W chwili gdy ramie 17 powróci do polozenia wyjsciowego 85 (przedstawionego na rysunku) nastapi odciecie prze¬ kaznika czasowego 26 i odwzbudzenie przekaznika pomocniczego 14, wskutek czego jego styki wróca w polozenie wyjsciowe. Urzadzenie jest wówczas przygotowane do nastepnego cyklu dzialania. 4o Poniewaz nastawiona na wybieraku 15 liczba im¬ pulsów przy których nastepuje wylaczenie wylacz¬ nika 0 jest ogólnie biorac wieksza od jednosci, urza¬ dzenie nie dziala w przypadku wystapienia na linii 3 zwarcia lub przeciazenia. 45 Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie zwlaszcza w ukladach energetycznych, w których elektrownie sa wzajemnie powiazane' za pomoca dlugich linii przesylowych. 50 PL