Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. VII. 1966 51635 KI. 89k, 5 MKP C 13 1 Jljoa UKD Wspóltwórcy wynalazku: prof. dr Józef Janicki, mgr Leonard Mezynski mgr inz. Boguslaw Nowicki Wlasciciel patentu: Zjednoczenie Przemyslu Ziemniaczanego, Poznan (Polska) Sposób wytwarzania skrobi modyfikowanej Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania skrobi modyfikowanej, która po zagotowaniu z wo¬ da tworzy koloidalne roztwory o duzej adhezji i stabilnosci wiskozy. Znane sa sposoby wytwa¬ rzania skrobi modyfikowanej, która po zagotowaniu z woda tworzy koloidalne roztwory o dobrej ad¬ hezji. Preparaty te sluza miedzy innymi do kleje¬ nia osnów w przemysle wlókienniczym. Otrzymuje sie je glównie przez depolimeryzacje i nastepna eteryfikacje skrobi lub jej frakcji-amylozy. Sposo¬ by wytwarzania tych preparatów wymagaja sto¬ sowania silnie toksycznych srodków eteryfikujacyeh takich jak na przyklad siarczan diwumetylu, tlenek etylenu itp.Wymaga to stosowania skomplikowanej apara¬ tury i zachowania srodków ostroznosci zabezpie¬ czajacych przed szkodliwym dzialaniem chemikalii.Wedlug wynalazku otrzymuje sie skrobie mody¬ fikowana o duzej adhezji i stabilnosci wiskozy w ten sposób, ze skrobie utlenia sie za pomoca podchlorynu sodu w temperaturze nie przekracza¬ jacej 40°C w taki sposób, aby ilosc grup karboksylo- wych przypadajaca na jednostke glukozy wynosi¬ la 0,004—0,011 i acetyluje otrzymany produkt tak, aby wprowadzic 0,02 do 0,09 grup aoetylowych na jednostke bezwodnej glukozy skrobi. 4%-owy roz¬ twór koloidalny tak otrzynianej skrobi modyfiko¬ wanej posiada lepkosc w granicach od 50—130 cP.Roztwory koloidalne skrobi modyfikowanej otrzy¬ manej zgodnie z niniejszym wynalazkiem nadaja 10 15 20 25 30 BIBLIOTEK Urzedu Patentów sie do klejenia osnów w przemysle wlókienniczym, zwlaszcza, ze nie tylko nadaja osnowom duza wytrzymalosc mechaniczna ale ponadto mozna je po zakonczonym procesie tkania latwo usunac i tym samym stosowac odiklejanie sposobem ciag¬ lym. Do wyrobu skrobi modyfikowanej wedlug wynalazku nadaje sie zwlaszcza skrobia ziemnia¬ czana, która daje roztwory koloidalne o dobrej stabilnosci, to znaczy nie zelujace i nie retrogra- dujace i tym samy|m zachowujace niezmieniona lepkosc w ciagu 2 do 3-ch dni.Korzystnie jest utleniona skrobie przed procesem acetylowania przemyc woda w celu usuniecia wytworzonego chlorku sodu. Aoetylowanie skrobi przeprowadza sie w zawiesinie wodnej dodajac w sposób ciagly bezwodnik kwasu octowego i roz¬ twór lugu sodowego w takich ilosciach aby utrzy¬ mac pH w granicach od 7—10. Najwyzsza wydaj¬ nosc estryfikacji uzyskuje sie w granicach pH od 8 do 9,5.Dodawany w czasie acetylowania rozcienczony roztwór wodorotlenku sodu (duzych stezen ze wzgledu na mozliwosc kleikowania skrobi nie moz¬ na stosowac) powoduje stopniowe rozcienczanie zawiesiny skrobi co wplywa ujemnie na stopien wykorzystania srodka acetylujacego. W celu za¬ chowania optymalnych warunków acetylowania nalezy okresowo zdekantowac lub w inny sposób oddzielic nadmiar wody z rozpuszczonymi solami (octan'sodu) od zawiesiny skrobi w celu doprowa- 5163551635 3 dzenia mozliwie do poczatkowego (przed rozpocze¬ ciem acetylowania) stezenia skrobi w zawiesinie wodnej.Takie zageszczenie zawiesiny skrobi w znaczny sposób wplywa na zwiekszenie wydajnosci reakcji acetylowania skrobi.Po zakonczeniu procesu acetylowamia doprowadza sie zawiesine skrobi do pH 9,5 za pomoca roztworu wodorotlenku sodu.Do gotowego produktu dodaje sie 0,2 czesci wagowych dwuweglanu sodu w stosunku do bez¬ wodnej skrobi aby zapobiec spadkowi pH przy gotowaniu klejonki.Przyklad: Do 150 czesci wody ogrzanej do45yC dodaje sie przy ciaglym mechanicznym mieszaniu 100 czesci wagowych skrobi. Po dokladnym roz- beltaniu skrobi dodaje sie podchloryn sodu w takiej ilosci, aby na 100 czesci wagowych skrobi przy¬ padalo 0,5 czesci wagowych czynnego chloru.Temperature zawiesiny skrobi utrzymuje sie w gra¬ nicach 35°C. Po 30 minutach dodaje sie 0,33 czesci wagowych weglanu sodu i proces utlenienia skrobi prowadzi sie w tych warunkach do zaniku wol¬ nego chloru. Skrobie utleniona odwirowuje sie, przemywa woda i ponownie odwirowuje lub od¬ wadnia na odwadniaczu prózniowym. Otrzymany produkt poddaje sie acatylowaniu dzialajac bez¬ wodnikiem kwasu octowego na wodna zawiesine skrobi utlenionej w obecnosci katalizaitorów zasa¬ dowych przestrzegajac utrzymania pH w grani¬ cach 8—9,5.Bezwodnik dodaje sie w ilosci 13 czesci wago¬ wych w stosunku do wprowadzonej suchej masy skrobi. Acetylowanie przeprowadza sie w tempe¬ raturze 20—30°C. Po ukonczeniu procesu acetylo- 4 wania zawiesine skrobi doprowadza sie za pomoca roztworu wodorotlenku sodu do pH 9,5. Skrobie acetyiofwana odwirowuje sie, przemywa woda, odwadnia i w koncu suszy. Do wysuszonego pro- 5 duktu dodaje sie 0,2 czesci wagowe dwuweglanu sodu. PL