PL51300B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. VI. 1966 51300 KI. 42 c, 5/02 MKP G Ole A\OX UKD Twórca wynalazku: dr inz. Janusz Chalecki Wlasciciel patentu: Polskie Zaklady Optyczne, Warszawa (Polska) Teodolit z wahadlowym kompensatorem odczytów kregu pio¬ nowego oraz kompensator do tego teodolitu i Wynalazek dotyczy teodolitu z wahadlowym kompensatorem odczytu kregu pionowego oraz kompensatora do tego teodolitu. Teodolit wraz z kompensatorem wedlug wynalazku rózni sie od znanych juz rozwiazan budowa i dzialaniem ukla¬ du optycznego odczytu katów pionowych. Stoso¬ wane dotychczas rozwiazania tego zagadnienia przewiduja badz wprowadzenie do ukladu odczy¬ towego dodatkowego ruchomego elementu (pryz¬ mat, klin cieczowy) co szczególnie w przypadku klina obniza jakosc obrazu podzialki kregu, badz zamocowanie na sprezynie calego obiektywu, co jest trudne do wykonania i niewygodne w mon¬ tazu i j listowaniu.Celem wynalazku jest takie rozwiazanie kon¬ strukcji urzadzenia, aby bylo ono latwiejsze w montazu i nie wykazywalo wad ukladów klino¬ wych.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie dwuczesciowego obiektywu w ukladzie odczyto¬ wym kregu pionowego, przy czym pierwszy czlon obiektywu jest podwieszony wahadlowo nad osia pionowa teodolitu, w ten sposób, ze jego prze¬ mieszczenia w plaszczyznie równoleglej do kregu kompensuja niewielkie pochylenia teodolitu.Teodolit z automatycznym poziomowaniem kre¬ gu pionowego rózni sie od zwyklego teodolitu tylko konstrukcja ukladu odczytowego katów pionowych.Zadanie poziomowania spelnia kompensator wbu¬ dowany w uklad obiektywu odczytowego kregu 30 pionowego. Schemat kompensatora przedstawiony w polozeniu spoziomowanym na fig. 1 sklada sie z ukladu zespolów soczewek Ai A2 i wahadla BCAi, podwieszonego w punkcie B w kadlubie teodolitu. W dolnej czesci wahadla umieszczona jest pierwsza soczewka Ai obiektywu w ten spo¬ sób, aby prosta laczaca srodek soczewki Ai z punk¬ tem podwieszenia wahadla B byla zawsze pio¬ nowa.W polozeniu spoziomowanym instrumentu linia ta powinna przecinac sie z pozioma osia teodo¬ litu w punkcie D lezacym pod punktem B w od¬ leglosci równej ogniskowej soczewki Ai. Soczew7- ke Ai nalezy ustawic w takiej odleglosci od linii podzialu kregu pionowego, aby uzyskac równolegle wiazki promieni w przestrzeni miedzy soczewka¬ mi Ai A2, to znaczy, aby obraz E'0 punktu E0 po- dzialek kregu tworzyl sie w ognisku soczewki Aa.Dlugosc ogniskowych soczewek Ai i A2 oznaczono odcinkami fi i f'2 na fig. 1.Po pochyleniu teodolitu o kat a w lewo stwo¬ rzy sie sytuacja pokazana na fig. 2 Punkt E0 po¬ dzialki kregu i zamocowana w kadlubie teodolitu soczewka A2 przesuna sie w stosunku do punktu D w prawo, a punkt podwieszenia wahadla B wraz z soczewka Ai przemiesci sie w lewo.Spoziomowanie odczytu nastepuje wtedy, kiedy w ognisku soczewki A2 tworzy sie obraz E'i punk¬ tu Ei lezacego pod pozioma osia teodolitu (ozna¬ czona sladem D), niezaleznie od niewielkich pochy- 51300\ 51300 V;,:, : • t len instrumentu. Nastapi to tylko wtedy, kiedy promien Ei Ai G bedzie równolegly do osi optycz¬ nej soczewki At, co uwarunkowane jest spelnie¬ niem równosci DB =f, 5 W celu ulatwienia justowania ukladu soczewek 2.Ai Aj nalezy jedna z nich np. At zbudowac z dwu elementów umozliwiajacych, poprzez zmiane od¬ leglosci miedzy nimi, regulowanie powiekszenia ukladu przez zmiane ogniskowej elementu. 10 Wahadlo jest wyposazone w urzadzenia tlumiko- we wygaszajace w krótkim czasie drgania ukladu.Urzadzenie opisane powyzej jest prostym i lat- 3. wym w regulacji rozwiazaniem automatycznego poziomowania odczytu kregu pionowego teodoli- 15 tów. Znajdzie ono zastosowanie niewatpliwie we wszelkiego rodzaju przyrzadach katomierczych, gdzie wymagane jest szybkie i dokladne oriento- 4. wanie instrumentu wzgledem pionu. Zastosowanie takiego kompensatora podwyzszy wydajnosc wszel- 20 kich prac zwiazanych z pomiarem katów w plasz¬ czyznie pionowej. 5. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe

1. Teodolit z wahadlowym kompensatorem od- a czytów kregu pionowego znamienny tym, ze obiektyw urzadzenia odczytowego kregu pio- 4 ':'.-.¦:": nowego skladajacy sie z dwu. zespolów socze¬ wek, z których jeden podwieszony jest wahad¬ lowo, a drugi polaczony sztywno z obudowa teodolitu tworzy kompensator pochylen teodo¬ litu. Kompensator teodolitu wedlug zastrz. 1 zna¬ mienny tym, ze ma zespoly soczewek (Ai)i(A2 ustawione w ten sposób, aby w przestrzeni miedzy nimi wiazki swiatla tworzace obraz po¬ dzialu kregu stanowily peki promieni równo¬ leglych lub niewiele odbiegajacych od równo¬ leglosci. Kompensator wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze co najmniej jeden z jego zespolów socze¬ wek zbudowany jest z oddzielnych elementów pozwalajacych regulowac ogniskowa zespolu zmiana wzajemnej odleglosci tych elementów. Kompensator teodolitu wedlug zastrz. 2, 3, zna¬ mienny tym, ze os obrotu wahadla, z którym zwiazany jest pierwszy zespól (Ai) obiektywu jest równolegla do osi poziomej teodolitu i znaj¬ duje sie ponad ta osia. Kompensator teodolitu wedlug zastrz. 2, 3, 4, znamienny tym, ze odleglosc miedzy osia wa¬ hadla a osia pozioma teodolitu równa jest ogniskowej podwieszonej soczewki albo nie¬ wiele sie od niej rózni.51300 MKP G Ole PL