Opublikowano: 21. III. 1966 51091 KI. 42c, 11/03 Twórca wynalazku: prof. dr inz. Zygmunt Kowalczyk Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Geodezji Górniczej), Kraków (Polska) Przenosny sygnal do prac triangulacyjnych i topograficznych, z masztem rozsuwanym pneumatycznie Wynalazek dotyczy przenosnego sygnalu do prac triangulacyjnych i topograficznych, z masz¬ tem rozsuwanym pneumatycznie, który jest prze¬ znaczony przede wszystkim do sygnalizowania punktów triangulacyjnych wzglednie punktów po¬ ligonowych polozonych blisko siebie.Dotychczas w praktyce geodezyjnej sa stoso¬ wane w wiekszosci przypadków sygnaly drew¬ niane, bardzo rzadko metalowe, ustawiane na stale w punktach geodezyjnych. Wysokosc oraz konstrukcja tych sygnalów jest zalezna od wa¬ runków terenowych i z tych wzgledów kazdy sygnal wymaga osobnego zaprojektowania.Sygnaly buduje sie w wyznaczonych punktach terenu do których dowóz drewna jest -czesto utrudniony i kosztowny. Ponadto prace budow¬ lane musi wykonac zespól kwalifikowanych ro¬ botników. Po przeprowadzeniu pomiarów sygnal pozostaje w terenie i w zasadzie staje sie juz bezuzyteczny. Nie stosuje sie bowiem przenosze¬ nia budowanych na stale sygnalów na inne punkty triangulacyjne. Chcac skorzystac po dluz¬ szym czasie z tak budowanego sygnalu nalezy go uprzednio wyremontowac. Z tych wzgledów sygnaly stale sa kosztowne i malo praktyczne.Tych wad nie ma przenosny sygnal do prac triangulacyjnych i topograficznych, z masztem rozsuwanym pneumatycznie wedlug wynalazku, który sklada sie z dwóch rur o malych choc róznych srednicach osadzonych jedna w drugiej 15 20 25 30 zaopatrzonych w oddzielny sygnal przy czym jedna z rur jest zakonczona metalowym stozkiem wyposazonym w zawór, calosc zas jest zamoco¬ wana w glowicy rozsuwanego statywu.Przenosny sygnal do prac triangulacyjnych i topograficznych wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniony w przykladowym rozwiazaniu na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia sygnal w przekroju pionowym a fig. 2 — glowice zao¬ patrzona w klin zabezpieczajacy, w widoku z góry.Sygnal sklada sie z dwóch rur 1 i 2, wykona¬ nych najlepiej z aluminium, umieszczonych te¬ leskopowo jedna w drugiej oraz z oddzielnej rury 3 z sygnalem 4, nasadzanej na rure 2.Dolna zewnetrzna rura 1 ma okolo 4 m dlugosci i srednice okolo 4,5 cm, górna zas rura 2, wewnetrzna, ma okolo 3 m dlugosci i srednice nie przekraczajaca 4 cm.Rure 3, której dlugosc wynosi okolo 1 m na¬ kreca sie na rure 2 wzglednie zamocowuje sie innym znanym sposobem. Rura 1 jest zakonczo¬ na metalowym stozkiem 5 umozliwiajacym cen- tryczne jej ustawienie na sygnalizowanym pun¬ kcie 6 triangulacyjnym lub poligonowym. W stoz¬ ku 5 i rurze 1 jest umieszczony zawór 7 do podlaczenia pompki pneumatycznej. Do rury 1 jest przymocowana pudelkowa libela 8, ulatwia¬ jaca pionowe ustawienie sygnalu. 5109151091 Rura 1 jest osadzona w odpowiednio wykona¬ nej glowicy 9, umieszczonej w rozsuwanym sta¬ tywie 10 typu teodolitowego lub innego. Glowica 9 jest zaopatrzona w klin 17 (fig. 2j zabezpiecza¬ jacy sygnal przed wysunieciem ze statywu 10 oraz w zapadkowa sprezyne 18 i dociskowa sru¬ be 19 klina 17. Wewnatrz rury 1 jest umieszczo¬ ny tlok 11, za pomoca którego odbywa sie wysu¬ wanie rury 2.Rura 2 jest zaopatrzona w uszczelki i prowad¬ nice 12. Górna czesc rury 2 jest zakonczona tu¬ leja 13 dla nasadzania wzglednie nakrecania ru¬ ry 3. Tuleja 13 jest zaopatrzona w haki 14, slu¬ zace do naczepienia linek odciagowych 15. Wyma¬ gane napiecie linek 15 zapewniaja regulatory 16.Przenosny sygnal wedlug wynalazku ustawia sie w ten sposób, ze najpierw na rure 2 nasadza sie rure 3 z sygnalem 4. Po zalozeniu na haki 14 linek 15 ustawia sie calosc pionowo, usztywnia¬ jac zarazem nogi statywu 10. Nastepnie za po¬ moca pompki doprowadza sie poprzez zawór 7 powietrze skutkiem czego wysuwa sie rura 2 a wraz z nia rura 3. Po uzyskaniu zadanej wy¬ sokosci sygnalu zaciska sie srube 19 (fig. 2), która unieruchamia rure 1 w glowicy 9 statywu 10, po czym mocuje sie w gruncie linki 15. Za po¬ moca regulatorów 16 sprowadza sie banke libeli 8 do punktu glównego (tak zwane górowanie).Sygnal zajmuje wówczas polozenie pionowe.Czynnosci zwiazane z ustawieniem przenosne¬ go sygnalu wedlug wynalazku sa proste i nie 10 20 25 30 wymagaja kwalifikowanej obslugi, przy czym ustawienie jak i rozmontowanie sygnalu trwa bardzo krótko. Po dokonanym pomiarze sygnal moze byc przeniesiony do innego punktu pomia^ rowego, dzieki czemu moze byc stale wyko¬ rzystywany przy pracach geodezyjnych. PL