Opublikowano: 28.X.1966 50983 KI. 20 d, 3/01 MKP B61 f *//* UKD /B'BLlOTEKA Twórca wynalazku: mgr inz. Wiktor Wyslouch |Urzedu Pa\enio,,,vrf Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Przemyslu Taboru Kolejowego, Poznan (Polska) Urzadzenie wahaczowe do prowadzenia maznicy wózka pojazdu szynowego Ze wzgledu na coraz wieksze szybkosci pociagów i wzrost wymagan co do stanu przewozonych mate¬ rialów, konstrukcje wózków i prowadzen maznic zestawów kolowych sa przedmiotem powszechnych badan.Odnosi sie to równiez do wagonów towarowych.Znane jest nowe rozwiazanie miedzynarodowego biura ORE, które w porównaniu z typowym wóz¬ kiem niemieckim wprowadza zmiane w zawiesze¬ niu resorowania. Nie daje ten wózek korzystnych wyników przy duzych szybkosciach, bowiem zasto¬ sowane prowadzenia widlowe maznic i resory pió¬ rowe odznaczaja sie histereza i brak jest tlumienia zjawiska wezykowania. Nowe rozwiazanie francu¬ skie równiez o widlowych prowadzeniach maznic przewiduje zamiast resorów piórowych — sprezyny srubowe. Wprowadza ono pionowe tlumienie cier¬ ne, niezalezne od szybkosci jazdy, nie posiada urza¬ dzen przeciwko wezykowaniu i nie moze zapewniac dobrych wyników jazdy przy duzych szybkosciach.Ukazalo sie w ostatnich latach polskie rozwiaza¬ nie wózka o obu zewnetrznych ostojnicach, podat¬ nych wzgledem siebie w kierunku pionowym, ze sprezynami srubowymi i amortyzatorami ciernymi pod belka bujakowa. Jest to konstrukcja o wielu duzych i kosztownych zespolach nieusprezynowa- nych, które powinny byc wzgledem siebie doklad¬ nie ulozyskowane. Reakcje w lozyskach od niesy¬ metrycznych sil podluznych i bocznych, oraz od¬ dzialywania amortyzatorów ciernych zaklócaja te- 15 25 80 oretyczna podatnosc ostojnic wózka. Nie mozna za¬ tem oczekiwac wyrównanych nacisków na szyne od poszczególnych kól na wyzej wymienionym wóz¬ ku i korzystnych wyników jazdy przy duzej szyb¬ kosci, oraz malego odzialywania na tory.Przedmiotem wynalazku jest usuniecie wymienio¬ nych wad i zapewnienie rozwiazania konstrukcyj¬ nego wózka o czulej podatnosci zestawów kolowych w plaszczyznach pionowych i poprzecznych przy zachowaniu ich wzajemnej równoleglosci, oraz rów¬ nomiernego rozkladu obciazen na szyny, z amorty¬ zacja kolysan pionowych przy duzych predkosciach jazdy. Zadanie to, wedlug wynalazku osiaga sie przez zastosowanie sprezyn srubowych i oparcie ich na ramionach korpusów maznic w ksztalcie wa¬ haczy, zamocowanych do ostoi wózka, oraz przez zapewnienie jednoczesnych, bocznych reakcji w obu maznicach zestawu po obu stronach ostoi wózka, przez co, wykorzystane jest zjawisko wezykowania do tlumienia pionowych kolysan w czasie jazdy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na przy¬ kladzie wedlug rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia uklad wózka w widoku bocznym z czescio¬ wym przekrojem wzdluz linii C—C na fig. 2, fig. 2 — rzut z góry wedlug fig. 1, fig. 3 — w wido¬ ku bocznym (w wiekszej skali) polaczenie przegu¬ bowe skrajne maznicy z ostoja wózka, fig. 4 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 3, fig. 5 — prze¬ krój wzdluz linii B—B na fig. 3.Jako przyklad przedstawiono jednolita ostoje 1 5098350083 3 wózka, lekkie zestawy kól 2 o malych srednicach, oraz korpusy maznic 3, osadzone obrotowo na ze¬ stawach kolowych i ulozyskowane w sposób podat¬ ny wzgledem ostoi 1. Obciazenia pionowe od ostoi na korpusy maznic 3 przenosza sprezyny srubowe, elementy gumowe lub pneumatyczne 4, ustawione mimosrodowo wzgledem osi zestawu kolowego. Kor¬ pusy maznic 3 sa, w kierunku wzdluznym, bezpo¬ srednio zwiazane z ostoja 1 za pomoca lozysk 5, a w kierunku bocznym prowadzone sa za pomoca uch 6 korpusów maznic, laczników poziomych 7 i pionowych 8.Korpusy maznic 3 posiadaja ucha 6, miedzy któ¬ rymi osadzony jest przegubowo poziomy lacznik 7« Laczniki: poziomy 7 i pionowy 8 polaczone sa prze¬ gubowo i zaopatrzone sa w miejscu polaczenia w obustronne elementy elastyczne (gumo-metal) 9, a laczniki pionowe 8 osadzone sa obrotowo w ostoi wózka. Elementy elastyczne 9 sa równiez zastoso¬ wane miedzy uchami 6 maznicy 3 a poziomym lacz¬ nikiem 7. Reakcje boczne przekazuja zestawy kól 2 na korpusy maznic 3, które wobec podatnosci lo¬ zysk 5, przenosza sily za pomoca laczników 7, 8 i elastycznych elementów 9 na ostoje 1 wózka.Wynalazek wykorzystuje w ruchu zjawisko wezy¬ kowania zestawów kól — do tlumienia kolysan pio¬ nowych ostoi wózka na sprezynach. Obecnosc bo¬ wiem elastycznych elementów 9 zapewnia zestawom kolowym staly obustronny kontakt za pomoca obu korpusów maznic 3 z ostoja 1.W zwiazku z tym, sily boczne przebiegaja wedlug krzywej sinusowej zgodnie z wezykowaniem zesta¬ wów kolowych w czasie jazdy, przy tym w miare wzrostu szybkosci powieksza sie amplituda ruchów bocznych zestawów.Efekt cierny laczników 7 i 8 w przegubach, w wy¬ niku zmiennych nacisków, wywoluje podczas jazdy pozadane zjawisko tlumienia kolysan pionowych, proporcjonalne w pewnym stopniu do szybkosci jazdy, co zmniejsza uderzenia boczne zestawów i jest wykorzystaniem zjawiska wezykowania. Ob¬ ciazenia zestawów w kierunku wzdluznym, które nastepuja przy hamowaniu i napedzie, wywoluja, wedlug wynalazku, minimalne opory w ruchach pionowych zestawów, a wiec w resorowaniu.Wobec zastosowania sprezyn srubowych, elemen¬ tów gumowych, wzglednie pneumatycznych, zawie¬ szenie ostoi jest czule i niezalezne od rozwijanych sil pociagowych.Wózek wedlug wynalazku dostosowuje sie do nie¬ równych torów, przekazujac wyrównane naciski na szyne niezaleznie od szybkosci i posiada tlumienie kolysan, zwiekszajace sie z szybkoscia. Ze wzgledu na wazne znaczenie luzów w prowadzeniach zesta- 5 wów kolowych, które powinny byc mozliwie nieza¬ lezne od przebiegów — lozyska 5 korpusów maznic 3 i laczników 7 i 8 zaopatrzone sa w wypróbowane tulejki z tworzyw sztucznych 10.Wózek z zastosowaniem maznic wedlug wynalazku io moze byc wykorzystany do wagonów towarowych o jednostopniowym uresorowaniu, oraz jako pierw¬ szy stopien zawieszenia — do wagonów osobowych lub napednych o malych srednicach kól. Konstruk¬ cja wedlug wynalazku moze równiez znalezc zasto- 15 sowanie do wózków z maznicami wewnetrznymi (miedzy kolami). Korpusy maznic w tym przypadku, wymagaja podzialu dla umozliwienia ich montazu na lozyskach tocznych osi. Wózki z maznicami we¬ wnetrznymi, w porównaniu z typowymi wózkami 20 z maznicami zewnetrznymi, odznaczaja sie mniej¬ szym ciezarem i sa wiecej zwarte, zajmujac mniej miejsca. Ponadto latwiej dostosowuja sie do nie¬ równych torów. 25 PL