Opublikowano: 8.IY.1966 50979 KI. 75ar 6 MKP B 44 b 2l$k T llft±0UOTEKA \Jr*aÓ9 fatmnk raniH Twórca wynalazku: Kazimierz Lewandowski Wlasciciel patentu: Panstwowe Przedsiebiorstwo Fotogrametrii, War¬ szawa (Polska) Przyrzad do rytowania kresek Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do rytowania odpowiednich kresek na przyklad znaków lak na plycie do grawiury kartograficznej, umozliwiajacy szybkie rytowanie znaków w masie pokrywajacej plyte, dokladne umiejscowienie rytowanego zna¬ ku bez rysowania siatki pomocniczej. Dodatkowa za¬ leta przyrzadu wedlug wynalazku jest wyelimino¬ wanie stosowanych do tego celu celowników op* tycznych i zastapienie ich przez przezroczysta plyt¬ ke celownicza. Zastosowanie tej plytki pozwala na obserwacje dwuoczna, dokladne umieszczenie ryto¬ wanego znaku bez meczenia wzroku przez zapew¬ nienie duzego pola widzenia i wygodnego, opero¬ wania.Przyrzad wedlug wynalazku jest przedstawiony przykladowo na zalaczonym rysunku, ni którym fig. 1 przedstawia go w widoku z boku czasciowo w przekroju, fig. 2 plytke celownicza w widoku z góry.Na pierscieniowej podstawie 1 opartej na trzzch podporach 2 z poprzeczka 3 jest zamocowana na sta¬ le tuleja 4r a w niej osadzona przesuwnie wewnetrzna tuleja 5 zaopatrzona w rozwidlona glowice 6 z osia 7, na której jest osadzony uchylnie uchwyt 8 rylca 9, zamocowanego w uchwycie za pomoca sruby 10.Rylec 9 jest z jednej strony splaszczony i na koncu jest zaopatrzony w odpowiedniego ksztaltu ostrze rytujace, które na przyklad do rytowania znaków lak wykonuje jednoczesnie dwie równolegle kreski. Od góry tuleja 4 jest przykryta dociskowym cylindrem 13 zaopatrzonym w*stozkowy kolnierz 15 z docisko¬ wym ramieniem 26. Rucl* cylindra 13 w góre ogra¬ nicza leb 27 sruby 25 wkreconej w poprzeczke 3.Na przesuwna tuleje 5 dzialaja dwie sprezyny, 5 górna sprezyna 14 i dolna 20. Sprezyna dolna ustala polozenie spoczynkowe tulei 5r o z nia i rylca 9 w przedstawionym na rysunku polozeniu górnym nie rysujacym plyty.Na poprzeczce 3 jest osadzona uchylnie na osi 17, io Jdwuramienna dzwignia 16 zaopatrzona w dolny palco¬ wy wystep 18.Do pierscieniowej podstawy 1 jest przymocowany drazek 30 w którego dolnej czesci jest zamocowana przezroczysta plytka 31 zaopatrzona w odpowiednio 15 rozmieszczone znaczki 32 i srodkowy otwór 33 w którym rytuje sie dany znak.Przyrzad wedlug projektu jest lekki i poreczny.Przed przystapieniem do pracy, przyrzad ustawia sia na rytowanej plycie przy czym plytka 31 przylega 20 do rytowanej plyty. Uruchomienie przyrzadu naste¬ puje przez wywarcie nacisku na. ramie 26. Nacisk ten w pierwszej chwili powoduje male przesuniecie cylindra 13 oraz tulei 5, a z nia i uchwytu 8 z ryl¬ cem 9 w dól az do oparcia sie jego ostrza 11 na 25 grawerowanej plycie. Przy dalszym ruchu cylindra 13 w dól, jego stozkowy kolnierz 15. wychyla górne ramie dzwigni 16 w lewo co z kolei powoduje, ze dolny palcowy jej wystep 18 uciska na uchwyt 8 rylca i powoduje jego przesuw w prawo wbrew na- 30 Ciskowi bocznej, plaskiej sprezyny 21 i wykonanie 5097950979 przez ostrze 11, odpowiedniej dlugosci kreski az do oparcia sie uchwytu 8 o prawy brzeg dolnego owal¬ nego otworu w tulei 4.Chcac teraz wykonac druga taka sama kreske w odpowiedniej relacji do tej pierwszej kreski, ustawia sie przyrzad z plytka 31 na sasiedni zna¬ czek 32 i naciska powtórnie ramie 26. W ten sposób wykonuje sie nastepne znaki. Przesuwajac przyrzad z plytka 31 kolejno na inne znaczki 32 i za kazdym razem przyciskajac ramie 26 powoduje sie rytowanie odpowiednich znaków we wzajemnej relacji okres: lonej znaczkami 32 na plytce 31. Podczas pracy przez caly czas osoba rytujaca nie potrzebuje od¬ rywac wzroku od rytowanej plytki, co ogromnie ulatwia i usprawnia cytowanie.Dlugosc rytowanych kresek reguluje sie za po¬ moca nastawnego preta 22 wchodzacego w odpo¬ wiedni boczny otwór w tulei 4. Pret 22 jest osadzo¬ ny w nagwintowanym bloczku 23 osadzonym prze¬ suwnie i nastawnie na poprzeczce 3 za pomoca nie uwidocznionej na rysunku sruby nastawczej. Pokre¬ cajac ta sruba przesuwa sie bloczek 23 a z nim i pret 22, ograniczajac w ten sposób wychylenie uchwytu 8 a z nim i rylca 9 w lewo. PL