Pierwszenstwo: 22.11.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 10.11.1966 50633 KI. 21c, 26 mkp noa-g- ukd jbTbliotekT- Wspóltwórcy wynalazku: inz. Gerd Kraus, inz. Rudolf Freigang, inz. Ralf Matuschik Wlasciciel patentu: VEB Galvanotechnik Leipzig, Lipsk (Niemiecka Re¬ publika Demokratyczna) Urzadzenie do wlaczania pradu o duzym natezeniu Wynalazek dotyczy urzadzenia do wlaczania pradu o duzym natezeniu za pomoca utworzenia polaczenia dobrze przewodzacego i latwo rozlacz¬ nego, miedzy ruchoma szyna stykowa, a miejscem styku przewodzacym prad, przy czym dociskanie styków nastepuje za pomoca wlasnego ciezaru szy¬ ny stykowej oraz polaczonych z nia elementów bez dodatkowego dzialania sily, a przewodzony prad moze miec duze natezenie tak jak to sie sto¬ suje w urzadzeniach galwanizacyjnych.W galwanotechnice, w tak zwanych urzadze¬ niach pólautomatycznych, elementy podtrzymujace, sluzace do przytrzymywania wieszaków galwanicz¬ nych, skladajacych sie z bebnów itp. poruszaja sie przez wiele ustawionych obok siebie wanien galwanicznych zgodnie z ustalona technologia pro¬ cesu galwanizowania. Elementy podtrzymujace, przy zanurzaniu ich do kapieli musza byc polaczo¬ ne katodowo ze zródlem pradu galwanicznego.Miejsce zetkniecia sie tych elementów z brzegiem wanny wykorzystywane jest jednoczesnie do prze¬ plywu pradu, przy czym przy osadzaniu elementów podtrzymujacych, szyny w ksztalcie klina lub trzpienia zostaja nasadzone na gniazda w ksztalcie litery „V" lub tez miedzy elementy stykowe sa wciskane styki nozowe. Ze pomoca znanych gniazd stykowych w ksztalcie „V" nie mozna jednak prze¬ sylac pradów o duzym natezeniu, gdyz obciazenie pradowe przypadajace na centymetr kwadratowy jest tak duze, ze wystepuje nagrzewanie sie i opa- 10 15 20 25 30 lanie styków, przy czym wskutek spadku napiecia w7 miejscu styku wystepuja straty mocy.Przy stosowaniu styków nozowych poprawia sie wprawdzie znacznie przewodzenie pradu dzieki zwiekszonej czynnej powierzchni zestyku oraz sprezynujacemu dzialaniu gniazda, w które wciska sie nóz, ale takie urzadzenie mozna stosowac tylko wtedy, gdy istnieje wystarczajaca sila wciskajaca nóz w gniazdo..W przypadku automatów galwanizacyjnych do rozporzadzenia istnieje tylko wlasny ciezar ele¬ mentów przytrzymujacych. Sprezynowanie takiego zestyku nozowego musi wiec byc tak slabe, ze no¬ zowe szyny stykowe moga slizgac sie jeszcze w swym gniezdzie. Nie pozwala to jednak na prze¬ wodzenie pradów o duzym natezeniu.Zadaniem wynalazku jest uzyskanie przy osa¬ dzaniu elementów przytrzymujacych zestyku pew¬ nego w dzialaniu, umozliwiajacego przewodzenie pradów o duzym natezeniu, przy bardzo malym spadku napiecia, a dzialanie to nastepuje tylko za pomoca wlasnego ciezaru tych elementów, przy czym zestyk bez dodatkowej sily daje sie latwo rozlaczac, a przy ruchu slizgowym elementów sty¬ kowych zapewniona jest maksymalna powierzchnia przewodzenia pradu przy dostatecznym docisku zestyku. Poza tym przy pionowym ruchu ukladu stykowego, przy krawedzi wanny galwanicznej musi istniec mozliwosc nadania elementowi przy¬ trzymujacemu periodycznego ruchu w góre i w dól 5063350633 3 lub ruchu plywajacego, bez powodowania trudno¬ sci w ukladzie zestykowym.Zadanie to wedlug wynalazku zostalo rozwiaza¬ ne w ten sposób, ze szyny stykowe elementów przytrzymujacych zostaly zaopatrzone na koncach po obu stronach w kliny stykowe tworzace kat a.Na brzegu wanny umieszczone sa bloki stykowe w ksztalcie litery „U", które od strony wewnetrz¬ nej maja równiez ruchome kliny o tym samym kacie a znajdujace sie pod dzialaniem nastawianej sprezyny.Kat klinów a o wielkosci 15—30° w szczególno¬ sci 25°, jest tak dobrany, ze przy wysuwaniu szy¬ ny z bloku stykowego do góry, nie wystepuje zadne samohamowanie, przy czym stosunkowo nie¬ wielka pionowa sila (ciezar elementu) zostaje we- ktorowo tak powiekszona, ze miedzy klinami wy¬ stepuje maksymalny docisk plaszczyzn. Przy wci¬ skaniu sie szyny stykowej sprezynujace kliny usu¬ waja sie na boki, tak ze powierzchnie klinów wzajemnie sie scieraja przez co warstwa tlenkowa zostaje z nich usunieta powodujac zmniejszenie opornosci przejscia.Miedzy ruchomymi klinami stykowymi, a blo¬ kami w ksztalcie litery „U" umieszczone sa ela¬ styczne plyty powodujace elastycznosc zestyku i rozkladajace docisk styków równomiernie na ca¬ la powierzchnie stykowa klinów. Unika sie w ten sposób miejscowego przeciazenia poszczególnych czesci powierzchni.Zwiekszenie efektu usuwania powloki tlenkowej oraz równomierniejszy rozklad docisku styków mozna uzyskac przez podzial powierzchni klinów na poszczególne pasma, przy czym moga one prze¬ biegac poziomo lub pionowo, a pasma te umiesz¬ czone sa przy klinach stykowych szyny lub bloku lub przy kazdym z nich.Aby elementy przytrzymujace mogly wykonac w kapieli galwanicznej ruch katodowy, wedlug wynalazku pod blokiem stykowym umieszczone jest urzadzenie poruszajace ten blok pionowo w góre i w dól za pomoca napedu elektrycznego, pneumatycznego lub hydraulicznego. Blok wtyko¬ wy polaczony jest przy tym przegubowo z pionowa czescia prowadnicza napedu tak, ze oba miejsca styku szyny stykowej, nie musza sie poruszac w tym samym rytmie. W ten sposób uzyskuje sie szczególnie korzystny dla procesu osadzania gal¬ wanicznego wahadlowy ruch w góre i w dól obra¬ bianego przedmiotu, tak zwany ruch plywajacy.Wynalazek zostanie objasniony na podstawie ry¬ sunku. Na fig. 1 jest przedstawiony blok stykowy urzadzenia z czesciowo wprowadzona szyna styko¬ wa, a na fig. 2 — urzadzenie stykowe przy wan¬ nie galwanicznej z urzadzeniem do ruchu katodo¬ wego.Blok stykowy w ksztalcie „U" urzadzenia we¬ dlug wynalazku sklada sie z plyty podstawowej 1 i przysrubowanych do niej katowników 2, 3.Katowniki 2, 3 posiadaja jeden lub wiecej otwo- 5 rów 4, w których sa umieszczone sprezyny doci¬ skowe 5^ wciskajace kliny 6, 7 do srodka bloku.Ruch ten ograniczony jest przez wkrecone w kliny 6, 7 trzpienie 8, 9, które przechodza przez sprezy¬ ny 5 i katowniki 2, 3 oraz posiadaja nakretki na- io stawcze 10, 11. Miedzy katownikami 2, 3 i tarcza¬ mi stykowymi 6, 7 znajduja sie elastyczne plyty 12, 13. Po obu stronach szyny stykowej 14 ele¬ mentu przytrzymujacego przymocowane sa srubami 17 kliny stykowe 15, 16. Kliny 15, 16 oraz 6, 7 15 tworza kat a. Kliny 6, 7 dolaczone sa za pomoca gietkich kabli do zródla pradu katodowego.Na fig. 2 jest przedstawiony uklad urzadzenia przy wannie galwanicznej 20. Urzadzenia do ruchu katodowego w postaci ukladu dzwigni poruszanych 20 pneumatycznie lub hydraulicznie umocowane sa za pomoca wsporników 21, 22 po bokach wanny 20.Blok 23 polaczony jest przegubowo przez trzpien 25 z czescia prowadnicza 24 tak, ze umozliwiony jest wspomniany ruch plywajacy elementów 26. 25 PL