Opublikowano: 20.1.1966 50527 KI. Jfto, 10 We, qto MKP B23g 5JAQ Twórca wynalazku: mgr inz. Bogdan Targoszynski Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski, Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Poznan (Polska) Uniwersalna glowica gwinciarska umozliwiajaca wycofywanie narzedzi bez zmiany kierunku obrotów tokarki Przedmiotem wynalazku jest uniwersalna glowi¬ ca gwinciarska sluzaca do 'nacinania gwintów zew¬ netrznych i. wewnetrznych, umozliwiajaca wyco¬ fywanie narzedzi do gwintowania bez zmiany kie¬ runku obrotów wrzeciona tokarki.Znane gwintowanie przedmiotu na tokarce lub tokarce rewolwerowej odbywa sie przez nadanie przedmiotowi ruchu obrotowego przy unierucho¬ mionym narzedziu. Wycofywania narzedzia doko¬ nuje sie przez zmiane kierunku obrotów przedmio¬ tu gwintowanego, a wiec przez zmiane kierunku obrotów wrzeciona. Ten sposób wycofywania na¬ rzedzia obciaza elementy napedu obrabiarki, a w przypadku zmiany kierunku obrotów wrzecio¬ na silnikiem, powoduje jego nagrzewanie sie oraz szkodliwe uderzenia pradu w sieci elektrycznej.Ponadto zmiana kierunku obrotów wrzeciona po¬ woduje strate czasu.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci przez skonstruowanie glowicy gwinciarskiej, która umozliwia wycofywanie narzedzia do gwin¬ towania bez zmiany kierunku lub ilosci obrotów wrzeciona tokarki. Konstrukcja glowicy ma umo¬ zliwic nacinanie gwintów przy uzyciu gwintowni¬ ków, narzynek oraz glowic nozowych.Istota wynalazku polega na skonstruowaniu glo¬ wicy wyposazonej w element obrotowy, który za pomoca wysunietego do przodu zabieraka otrzy¬ muje naped od wrzeciona obrabiarki. Element obrotowy za posrednictwem przekladni zebatej pla- 25 30 netarnej wprawia w ruch umieszczona wewnatrz tuleje, przy czym tuleja ta obraca sie w tym samym kierunku co wrzeciono, ale z wieksza iloscia obro¬ tów. Glowica jest wyposazona we wrzeciono, na którym mocuje sie narzedzie do gwintowania, oraz w automatyczne sprzeglo, przelaczane za pomoca posuwu glowicy.Takie skojarzenie srodków technicznych powodu¬ je, ze przy posuwie do przodu, a wiec przy nacina¬ niu gwintu, wrzeciono glowicy i umocowane na nim narzedzie nie obraca sie, natomiast przy posuwie do tylu wrzeciono glowicy i narzedzie obracaja sie w kierunku zgodnym, lecz szybciej niz przed¬ miot gwintowany, co umozliwia wycofywanie na¬ rzedzia bez zmiany kierunku Obrotów wrzeciona obrabiarki. Glowica wedlug wynalazku jest dodat¬ kowo wyposazona w sprzeglo przeciazeniowe za¬ bezpieczajace przed zniszczeniem narzedzia oraz w urzadzenia zabezpieczajace przed zerwaniem zwojów nacinanego gwintu.Glowica wedlug wynalazku zwieksza wydajnosc nacinania gwintów na tokarkach, ulatwia obsluge obrabiarki i zabezpiecza silnik oraz elementy na¬ pedu przed szkodliwym wplywem czestych zmian kierunku obrotów wrzeciona. Osiaga sie przy tym te dodatkowa 'korzysc, ze przy gwintowaniu gle¬ bokich otworów wlaczanie co pewien czas obrotów wycofywujacych narzedzie powoduje lamanie wió¬ rów, co znacznie ulatwia obróbke.Cechy znamienne i zalety wynalazku sa doklad- 5052750527 niej opisane na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny glowicy, fig. 2 — przekrój B-B i czescio¬ wo widok od przodu glowicy, a fig. 3 — przekrój C-Cglowicy. 5 Jak uwidoczniono na rysunku, glowica posiada korpus 1 oraz tarcze zabierakowa 2 z odsadzeniem z otworem, w którym jest umieszczony zabierak sprezysty 3. Tarcza zabierakowa 2 jest polaczona z jarzmem 4 wyposazonym w dwa kola zebate 5, io osadzone obrotowo na sworzniach 6. Kola zebate 5 zazebiaja sie z uzebieniem wewnetrznym korpu¬ su 1 oraz z uzebieniem zewnetrznym tulei 7. W tyl¬ nej czesci tulei 7 jest wykonany otwór wielorowko- wy. Wrzeciono 8 w przedniej czesci jest zaopatrzo- 15 ne w znany uchwyt 9 przystosowany do mocowa¬ nia w nim narzedzia do gwintowania np. narzynki 10, a w tylnej czesci posiada kolnierz wielowypu- stowy 11.W tylnej czesci korpusu 1 jest umieszczona obro- 20 towo tuleja 12 z otworem wielorowkowym, prze¬ suwna, lecz zabezpieczona od dbracania sie pod¬ kladka 13 i sprezyna talerzowa 14 docisnieta za po¬ moca nakretki 15. Na wrzecionie 8 znajduje sie sprezyna 16, opierajaca sie o odsadzenie w srodko- 25 wej czesci wrzeciona. Zabierak sprezysty 3 jest umieszczony w tarczy zabierakowej 2 przesuwnie i jest ustalony w okreslonym polozeniu za pomoca sruby 17 i szczek 18.Korpus 1 mocuje sie w glowicy rewolwerowej 30 tokarki, a za'bierak sprezysty 3 ustawia sie w otwo¬ rze tarczy zabierakowej 2 w taki sposób, aby za¬ bierak zahaczyl o obracajacy sie uchwyt przedmlio- tu wczesniej, niz dotknie przedmiotu narzedzie gwintujace. Dosuw glowicy rewolwerowej do obra- 35 cajacego sie przedmiotu powoduje wiec wprawie¬ nie w ruch obrotowy zabieraka 3, tarczy zabiera¬ kowej 2 i jarzma 4 wraz z kolami zebatymi 5. Kola te toczac sie po nieruchomym wiencu zebatym kor¬ pusu 1 powoduja obracanie sie tulei 7 w tym sa- 40 mym kierunku, w którym obraca sie obrabiany przedmiot, ale z wieksza iloscia obrotów.Opisana pzrekladnie planetarna najkorzystniej jest dobrac w taki sposób, aby obroty tulei 7 byly trzykrotnie wieksze od obrotów przedmiotu i za- 45 bieraka 3. Przy dalszym dosuwaniu glowicy rewol¬ werowej narzynka 10 wchodzi w kontakt z przed¬ miotem. Pod naciskiem sily poosiowej cale wrze¬ ciono 8 wraz z uchwytem 9 cofa sie do tylu, a jego kolnierz wielowypustowy 11 wchodzi w otwór wie- 50 lorowkowy nieruchomej tulei 12.Dzieki temu wrzeciono' 8 wraz z narzedziem jest unieruchomione i przy zastosowaniu posuwu recznego lub mechanicznego odbywa sie nacinanie gwintu na przedmiocie. Po nacieciu gwintu glowi- 55 ce rewolwerowa cofa sie do tylu, co powoduje przesuniecie wrzeciona 8. Jego kolnierz 11 wysuwa sie z otworu nieruchomej tulei 12 i wchodzi w otwór wielorowkowy obracajacej sie przez caly czas tulei7. 60 Na skutek tego, wrzeciono 8 wraz z uchwytem 9 i narzedziem 10 zaczyna Obracac w tym kierunku co przedmiot, lecz z szybkoscia wieksza. W opisy¬ wanym przykladzie szybkosc narzedzia 10 wzgle¬ dem przedmiotu jest dwukrotnie wieksza. Umozli- 65 wia to wycofywanie glowicy wraz z narzedziem przy uzyciu posuwu recznego lub mechanicznego.Jezeli w czasie nacinania gwintu opory skrawa¬ nia wzrosna ponad dopuszczalna granice, od znisz¬ czenia narzedzia uchroni automatyczne zadzialanie sprzegla przeciazeniowego, zlozonego z tulei 12, podkladki 13 i sprezyny talerzowej 14. Jak juz wspomniano, wrzeciono 8 w czasie skrawania jest unieruchomione na skutek zazebienia z tuleja 12.Jednakze tuleja ta moze sie obracac po pokonaniu sily tarcia, wytworzonej dzialaniem sprezyny 14.Wielkosc momentu, powyzej którego zadziala sprzeglo przeciazeniowe, reguluje sie dzieki napre¬ zaniu sprezyny 14 za posrednictwem nakretki 15.W czasie wycofywania narzedzia, szczególnie przy uzyciu posuwu mechanicznego, niezgodnosc posu¬ wu z wysuwem narzedzia moze spowodowac zer¬ wanie nacietego gwintu. Wynalazek jest wyposazo¬ ny w urzadzenie zabezpieczajace przed ta ewen¬ tualnoscia. Mianowicie otwór wielorowkowy w tu¬ lei 7 ma dlugosc wieksza od szerokosci kolnierza wielowypustowego 11 wrzeciona 8, dzieki czemu w czasie wycofywania wrzeciono 8 ma moznosc przesuwac sie wzgledem tulei 7 i calej glowicy.Po calkowitym wycofaniu narzedzia z kontaktu z obrabianym przedmiotem sprezyna 16 przesuwa wrzeciono 8 w polozenie srodkowe jak na rysunku.W tym polozeniu kolnierz 11 nie zazebia sie z zadna z tulei 7 lub 12. PL