PL50519B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 20.1.1966 50519 KI Sk, 1/20 MKP D 06 m Jlllo UKDi i Wspóltwórcy wynalazku: inz. Ignacy Jakobson, mgr inz. Zenon Bochen¬ ski, inz. Anna Sieminska, inz. Tadeusz Kodura Wlasciciel patentu: Lódzkie Zaklady Chemiczne, Lódz (Polska) Sposób nadawania wlasciwosci niemnacych wyrobom z wlókien celulozowych Przedmiotem wynalazku jest sposób nadawania wlasciwosci niemnacych wyrobom z wlókien celu¬ lozowych.W celu nadawania wlasciwosci niemnacych wy¬ robom z wlókien celulozowych napawa sie je roz¬ tworem produktu wstepnej polimeryzacji mono¬ merów zywic syntetycznych, po czym tkaniny dogrzewa sie w podwyzszonej temperaturze powo¬ dujac koncowy proces polimeryzacji zywicy syn¬ tetycznej i uzyskujac wyroby niemnace sie. Do ka¬ pieli napawajacej, zawierajacej wyzej opisany pro¬ dukt wstepnej polimeryzacji, dodaje sie zwykle chlorku amonowego, który po wysuszeniu wyrobów podczas ich dogrzewania stanowi o kwasowosci sro¬ dowiska reakcji, powodujacej koncowa faze procesu polimeryzacji zywicy syntetycznej.Do napawania tkanin z wlókien celulozowych w7roztworze wodnym stosuje sie najczesciej pro¬ dukt wstepnej polimeryzacji aldehydu mrówkowe¬ go z mocznikiem, melamina albo z guanidyna, lub tez z ich eteryfikowanymi pochodnymi. Znane jest równiez stosowanie do tego celu zywic etyleno- mocznikowych, epoksydowych oraz triazonów.Chlorek amonowy, wprowadzony na wlókno, pod¬ czas wygrzewania tkaniny ulega dysocjacji na chlorowodór i amoniak. Ten ostatni ulatnia sie juz w nizszej temperaturze, a pozostajacy w tworzacej sie zywicy chlorowodór powoduje w wysokiej tem¬ peraturze wygrzewania tkaniny znaczne obnizenie wytrzymalosci mechanicznej wlókna celulozowego 10 20 25 30 i jego kruchosc, co pociaga za soba niepozadane zjawisko przecierania sie tkaniny, zwlaszcza w miejscach przy prasowaniu na kant, np. na mankietach i kolnierzach.Powyzszych wad nie maja wyroby z wlókien celulozowych napawane znana zywica poliamidowa modyfikowana aldehydem mrówkowym. Tak mo¬ dyfikowane zywice poliamidowe rozpuszczaja sie w wodzie w ilosci tak malej, ze proces napawania tkaniny z wlókien celulozowych z koniecznosci przeprowadza sie z roztworu rozpuszczalników or¬ ganicznych, przewaznie alkoholu. Stosowanie do tego celu rozpuszczalników organicznych znacznie podraza koszty procesu, a opary rozpuszczalników sa równiez szkodliwe dla zdrowia obslugi. Stoso¬ wanie alkoholu, jako najtanszego rozpuszczalnika organicznego zwieksza niebezpieczenstwo pozaru.Wplywa to na ograniczenie mozliwosci stosowania w skali przemyslowej modyfikowanych zywic po¬ liamidowych do nadawania tkaninom wlasciwosci niemnacych.Znane jest równiez stosowanie do tego celu N-o^symetylowych polaczen laktamów, które w obecnosci srodków katalitycznych mozna usie- ciowac odpowiednimi zwiazkami, jak to podano w opisie patentowym Niemieckiej Republiki Fe¬ deralnej nr 1070588. Do usieciowania wspomnia¬ nych wyzej oksymetylowych pochodnych laktamów stosuje sie alifatyczne lub aromatyczne izocyjania¬ ny, np. etylenodwuizocyjianiain, N-oksymetylopo- 5051950519 chodne imidazolów, np. 4,5-dwuhydroksyimidazoli- don, estry kwasów dwukarboksylowych alkoholi dwuwodorOtlenowych, np. butandiolu, dwuaniidy alifatycznyeh lub aromatycznych kwasów dwukar- bofcsylowych, np. dwuamid kwasu bursztynowego, 5 adypinowego, izof-talowego lub tereftalowego.Jako katalizatorów powodujacych usieciowanie, uzywa sie znanych powszechnie kwasów, np. kwa¬ su mrówkowego, lub zwiazków kwasnych, a zwlaszcza soli kwasnych lub zwiazków wydziela- 10 jacych kwasy w podwyzszonej temperaturze, np. chlorek amonowy.Wedlug wymienionego opisu patentowego nr 1070588 jest rzecza korzystna traktowanie tkanin, zwlaszcza z naturalnych wlókien celulozowych, 15 przed impregnowaniem ich wyzej opisana apre- tura niemnaca srodkami alkalicznymi, np. przez merceryzacje, lugowanie albo wstepne odgotowa- nie z trójetanoloamina.Jest rzecza oczywista, ze przed impregnacja 20 wlókien celulozowych apretura niemnaca tkaniny po traktowaniu ich w alkaliach powinny byc dokladnie wyplukane i wysuszone, albowiem utrwalenie apretury niemnacej na wlóknie naste¬ puje jedynie w srodowisku lekko kwasnym, jak 25 to wynika z opisu patentowego nr 1070588.Stwierdzono, ze mozna otrzymac srodek do nie¬ mnacej apretury wyrobów z wlókien celulozowych, oparty na bazie produktów wstepnej kondensacji kaprolaktamu z aldehydem mrówkowym, a jedno- 30 czesnie zabezpieczajacy przed powstawaniem pod¬ czas dogrzewania wysuszonych wyrobów nadmier¬ nej kwasowosci, obnizajacej mechaniczna wytrzy¬ malosc wlókien, jezeli wstepna kondensacje kaprio- laiktamu z aldehydeim mrówkowym przeprowadza 35 sie w otoecmosci etanoloaimlin, zwlaszcza trójetanolo- aminy.Trójetanoloamina, jako srodek buforowy, nie tyl¬ ko nie dopuszcza do powstawania podczas dogrze¬ wania wyrobów nadmiernej kwasowosci w srodo- 40 wisku reakcji, lecz równiez jako srodek obnizajacy napiecie powierzchniowe wody ulatwia przenika¬ nie kapieli napawajacej w glab wlókna. Wplywa to dodatnio na trwalsze równomierne powiazanie apretury niemnacej z wlóknem celulozowym. 45 Wstepna kondensacje kaprolaktamu z aldehydem mrówkowym przeprowadza sie w temperaturze podwyzszonej do 50—80qC, przy czym na 1 mol ka¬ prolaktamu stosuje sie 1,0—1,5 mola aldehydu mrówkowego.Poza apretura niemnaca z modyfikowanego po¬ liamidu, pozostale znane srodki do apretury nie¬ mnacej w czasie prania ulegaja wymywaniu z wló¬ kien celulozowych.W celu zmniejszenia rozpuszczalnosci srodka do apretury niemnacej, dodaje sie do kapieli napa¬ wajacej lateks zywicy syntetycznej zawierajacej grupe amidowa zdolna do usieciowania z produk¬ tem wstepnej kondensacji kaprolaktamu z aldehy¬ dem mrówkowym. Jako lateks zywicy syntetycznej zawierajacej aktywna grupe amidowa stosuje sie wodna zawiesine zywicy akrylowej lub metakry- lowej otrzymywanej przez kopolimeryzacje estru akrylowego lub metakrylowego z akryloamidem lub metakryloamidem.Poniewaz produkty wstepnej kondensacji kapro¬ laktamu z aldehydem mrówkowym zawieraja pe¬ wien nadmiar tego ostatniego, co pogarszaloby wa¬ runki bezpieczenstwa pracy podczas suszenia i do¬ grzewania wyrobów, do kapieli napawajacej do¬ daje sie mala ilosc mocznika, który wiaze nieprze- reagowany aldehyd mrówkowy.Kapiel napawajaca do apretury niemnacej wedlug wynalazku w 1 litrze wody moze zawierac, w zaleznosci od rodzaju wyrobu oraz, od zamierzonego efektu niemnacego, 60—150 g produktu wstepnej kondensacji kaprolaktamu z aldehydem mrówkowym, 20—60 g lateksu kopoli¬ meru zywicy akrylowej lub metakrylowej, zawie¬ rajacej aktywna grupe amidowa, 4 g chlorku amo¬ nowego, 8—15 g mocznika oraz 1 g niejonowego srodka zwilzajacego.Przyklad I. Sposób wytwarzania srodka do apretury niemnacej. 8 czesci wagowych kaprolak¬ tamu, 6 czesci wagowych 35%-owej formaliny, 0,5 czesci wagowych trójetanoloaminy po zmie¬ szaniu ogrzewa sie w ciagu dwóch godzin w tem¬ peraturze 70—75^C, po czym mieszanine reakcyj¬ na ochladza sie. Otrzymuje sie produkt wstepnej kondensacji zawierajacy 4—5%)' nieprzereagowane- go aldehydu mrówkowego. Produkt ten stanowi podstawowy skladnik kapieli napawajacej.Przyklad II. Sposób nadawania wyrobom z wlókien celulozowych wlasciwosci niemnacych. . Przygotowuje sie kapiel napawajaca zawierajaca w 1 litrze wody 120 g produktu wstepnej konden- Badania wedlug norm Kat odprezania na sucho Kat odprezania na mokro Wytrzymalosc na rozerwanie w kg/cm Wskaznik przecieralnosci tka¬ niny w liczbach obrotów Tkanina bez apretury osnowa 75° 90° 80 3 watek 73° 90° 41,8 5 Tkanina apreturowana nie prana osnowa 105° 130° 684 4 watek 93° 125° 38,3 0 po 1 praniu osnowa 105° 127° — 6 watek 100} 127° — 7 po 5 praniach osnowa 108° 125° 69 e watek f 110° 120° 34 450519 6 sacji wytworzonego wedlug przykladu I, 4 g chlor¬ ku amonowego, 40 g 50°/o-owego lateksu kopolime¬ ru zywicy metakrylowej, zawierajacej grupe ami¬ dowa, zdolna do usieciowania produktu wstepnej kondensacji kaprolaktamu z aldehydem mrówko- 5 wym, 15 g mocznika oraz 1 g srodka zwilzajacego, niejonowego, np. Igepalu C. W tak przygotowanej kapieli zanurza sie popeline bawelniana na prze¬ ciag 10—30 sekund, po wyzeciu suszy ja w tempe¬ raturze 80—90qC, a po wysuszeniu dogrzewa w cia gu 5 minut w temperaturze 150QC.Otrzymuje sie tkanine o nastepujacych wlasci wosciach, jak podano w tabeli.Badania na przecieranie tkanin zostaly prze¬ prowadzone na znormalizowanym przyrzadzie we¬ gierskim, zawierajacym krazek z nalozona na nie¬ go badana próbka tkaniny, przy czym krazek ten jest przyciskany z ustalonym obciazeniem do pa¬ pieru sciernego. Liczba obrotów krazka, przy której nastepuje przedarcie badanej próbki jest wskazni- 20 kiem odpornosci na przecieranie.Z powyzszej tabeli wynika, ze obnizenie wskaz¬ ników wytrzymalosci tkaniny na rozerwanie jest nieznaczne, w odróznieniu od znanych z literatury 25 apretur niemnacych do tkanin bawelnianych, któ¬ re to apretury powoduja znacznie wieksze obni¬ zenie wytrzymalosci na rozerwanie, w stosunku 10 15 do apretury wedlug wynalazku. W zwiazku z tym do nadawania wlasciwosci niemnacych wyrobom celulozowym za pomoca apretur oslabiajacych wlókno, konieczne jest stosowanie bawelny znacz¬ nie wyzszej jakosci. Równiez odpornosc na prze¬ cieranie tkanin apreturowanych sposobem wedlug wynalazku zostaje znacznie podwyzszona, dzieki czemu okres uzytkowania wyrobów impregnowa¬ nych zostaje znacznie przedluzony. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób nadawania wlasciwosci niemnacych wyrobom z wlókien celulozowych przez napawa¬ nie wlókien roztworem zawierajacym produkt kondensacji kaprolaktamu z aldehydem mrów¬ kowym, znamienny tym, ze do kapieli napawa¬ jacej wprowadza sie produkt uzyskany przez poddanie wstepnej kondensacji kaprolaktamu z aldehydem mrówkowym w obecnosci etano- loamin, zwlaszcza trójetanoloaminy, a nastepnie do roztworu dodaje sie stosowane zwykle do tego celu zywice syntetyczne, jak np. zywice akrylowe lub metakrylowe, zawierajace grupy amidowe zdolne do usieciowania produktu wstepnej kondensacji oraz NH
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zywice syntetyczne stosuje sie w postaci lateksu. PL