Pierwszenstwo: Opublikowano: 28. XII. 1965 \ 50401 KI.MKP UKD 80a, 51 £0*q 2J112 BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jerzy Tymoszczuk, inz. Kazimierz Czupryna Wlasciciel patentu: Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego, Wroc¬ law (Polska) Sposób sprezania rur blachobetonowych i forma do stosowa¬ nia tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób sprezania rur blachobetonowych przeznaczonych do cieczy i gazów, a produkowanych metoda mechaniczna oraz forma do stosowania tego sposobu.Znany, choc nie stosowany dotychczas w kraju, 9 sposób produkcji tego rodzaju rur obejmuje trzy stadia. Polega on na przygotowaniu najpierw rury * betonowej, tak zwanego rdzenia o niewielkiej ilosci zbrojenia konstrukcyjnego. Rdzen zostaje zbrojony w kierunku poludnikowym stala zwykla, koszulka io z cienkiej blachy stalowej lub sprezony strunami albo cienkimi kablami. Nastepnie, po stwardnie¬ niu betonu, na rdzen ustawiony w pozycji pozio¬ mej lub pionowej nawija sie za pomoca odpo¬ wiednich nawijarek mechanicznych napiete stru- 15 ny, które zostaja zakotwione. W ostatnim stadium na zewnetrzna warstwe nawinietych strun nanosi sie cienka otuline betonowa, najczesciej metoda natryskowa, lub metoda wibrowania.Zastosowana w takiej konstrukcji koszulka sta- 20 Iowa spelnia jedynie role uszczelnienia betonu, natomiast sama nie przenosi sil sprezajacych.Opisany sposób jest skomplikowany i stosun¬ kowo dlugotrwaly. Do realizacji tego sposobu nie¬ zbedne sa nawijarki wyposazone w urzadzenia do 25 napinania strun.W przeciwienstwie do niego sposób wedlug wy¬ nalazku odznacza sie mniejsza iloscia czynnosci technologicznych, krótkim czasokresem produkcji oraz niskim kosztem produkcji rur o wlasciwos- 30 50401 ciach dorównujacych rurom otrzymywanym we¬ dlug dotychczas stosowanych sposobów.W szczególnosci rury sprezone sposobem we¬ dlug wynalazku sa calkowicie szczelne oraz maja wymagana wytrzymalosc. Produkcja takich rur moze odbywac sie nie tylko w zakladzie prefa- brykacji lecz i bezposrednio na placu budowy.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na umieszczeniu wewnatrz plaszcza z blachy stalo¬ wej odpowiednio wykonanej, dwudzielnej walco¬ wej formy, na wypelnieniu przestrzeni pomiedzy forma, a plaszczem zaczynem, betonowym i na rozpieraniu za pomoca dwudzielnej. formy poprzez warstwe zaczynu betonowego — plaszcza, az do uzyskania wymaganego stopnia rozciagniecia bla¬ chy stalowej.Wilgotna mieszanina betonowa wykorzystana jest jako'medium rozprezajace plaszcz blaszany.Zuzycie stali do wyprodukowania tego rodzaju rur jest minimalne i wynosi jedynie ilosc niezbed¬ na do przeniesienia sil rozrywajacych, pierscienio¬ wych. Na skutek sprezania plaszcza z blachy sta¬ lowej eliminuje sie bowiem zbrojenie poludniko¬ we, gdyz plaszcz ten przenosi zarówno sily piers¬ cieniowe jak i podluzne.Istota wynalazku w odniesieniu do konstrukcji formy polega na wykonaniu jej z dwóch pólwal- cowych czesci, pomiedzy którymi umieszczone sa prasy do rozpierania, a po zakonczonym rozpie¬ raniu, do sciagania do polozenia wyjsciowego obu V50401 czesci formy, na zastosowaniu jako podstawy for¬ my odpowiednio wyprofilowanej stopy, a na sty¬ kach formy podluznych listew uszczelniajacych, jak i na zaopatrzeniu jej w szczelne przykrycie kol¬ nierzowe, umocowane za pomocas sciagów piono¬ wych do stopy.Forma ta przedstawiona jest na zalaczonym ry¬ sunku, na fig. 1 w przekroju poziomym, a na fig. 2 — w przekroju pionowym.W celu przedstawienia sposobu sprezania rur -wedlug wynalazku, niezbedne jest uprzednie opi¬ sania formy do wykorzystania tego sposobu.Forma sklada sie z dwóch pólwalcowych czes¬ ci 1, których zewnetrzna powierzchnie stanowi gladka blacha. Forma opiera sie na odpowiednio wyprofilowanej stopie 2, przy czym u dolu na¬ lozony jest pierscien uszczelniajacy 3". Na podluz¬ nych stykach Nczesci 1 formy przykrecone sa po¬ dluzne listwy uszczelniajace 4. Do srodka formy wstawiony zostaje plaszcz 5 z blachy stalowej, opierajacy sie równiez na stopie 2. Plaszcz 5 przy wTielkich wymiarach rur w razie potrzeby zostaje dodatkowo wzmocniony nawinietym na nim dru¬ tem 6.Przestrzen zawarta pomiedzy plaszczem 5, a ze¬ wnetrzna powierzchnia obu czesci 1 formy zostaje wypelniona warstwa 7 zaczynu betonowego. Do szczelnego przykrycia formy od góry sluzy kol¬ nierz 8, przykrecony nakretkami 9 do sciagów pio¬ nowych 10 zakotwionych w stopie 2.Pólwalcowe czesci 1 formy przymocowane sa sztywno do elementów nosnych 11, pomiedzy który- l mi umieszczone jest urzadzenie do sprezania 12, naj¬ lepiej hydrauliczne, polaczone przewodem 13 z pompa 14. Do kontroli przebiegu procesu roz¬ prezania sluzy manometr 15 zamocowany na pom¬ pie 14.Sprezanie rury blachobetonowej sposobem we¬ dlug wynalazku jest przedstawione ponizej.Dwie pólwalcowe czesci 1 maja powierzchnie dobrana do srednicy i dlugosci danej rury. Obie czesci 1 zostaja ustawione na stopie 2, po czym od dolu i podluznie forma zostaje uszczelniona za pomoca pierscienia 3 i listew 4. Do srodka plasz¬ cza 5 wstawiona zostaje forma. Przestrzen pomie¬ dzy nia, a plaszczem 5 wypelnia sie warstwa 7 zaczynu betonowego, która zageszcza sie wstepnie za pomoca wibratora. Pomiedzy elementy nosne 11 formy umieszcza sie urzadzenie hydrauliczne 12, które poprzez sprasowanie wewnetrznej otuliny betonowej powoduje rozprezanie plaszcza 5 z bla¬ chy stalowej.Na czas rozpierania forma zostaje przykryta kolnierzem 8, przykreconym nakretkami 9 do scia¬ gów pionowych 10, zakotwionych w stopie 2.Proces rozprezania plaszcza 5 z blachy stalowej, jest kontrolowany zarówno za pomoca wskazan manometru 15 jak i bezposrednim pomiarem wzrastajacej srednicy plaszcza 5. Po docelowym 5 rozprezeniu plaszcza 5, przerywa sie dalsze spre¬ zanie i pozostawia forme do czasu stwardnienia betonu, to jest okolo dwóch godzin. Po tym okre¬ sie odkreca sie sruby mocujace obie listwy 4 i odejmuje kolnierz 8. 10 Nastepnie prasami 12 sciaga sie czesci 1 formy do polozenia wyjsciowego i dzwigiem lub suwni¬ ca wyjmuje wykonana rure, odtransportowujac ja na stanowisko, na którym wykonuje sie w znany sposób zewnetrzna powloke izolacyjna z betonu 15 lub innych srodków antykorozyjnych.Na skutek sprezenia zgodnie z wynalazkiem samego plaszcza 5 z blachy stalowej i dodatko¬ wego sprasowania wewnetrznej otuliny betono¬ wej, uzyskuje sie rure calkowicie zabezpieczona 20 od powstawania rys i pekniec, nawet przy duzych wahaniach cisnien i temperatur.Zastosowanie formy wedlug wynalazku odpo¬ wiednio wyprofilowanej, pozwala na sprezanie rur blachobetonowych równiez o innych przekrojach 25 poprzecznych, zblizonych do kola, na przyklad eliptycznych. 30 PL