Pierwszenstwo: 26.IX.1962 dla zastrz. 1-5 24.VI.1963 dla zastrz. 6 i 7 Francja Opublikowano: 18.1.1966.KI. 21c, 27/02 MKP UKD Hoir 7/00 BIBLIOTEKA^ Urzedu Pcalefitowego I Twórca wynalazku: Marcel Jurca Wlasciciel patentu: La Telemecaniaue Electriaue Nanterre, Seine (Fran¬ cja) Zacisk elektryczny, zaopatrzony w uklad sprezynujacy, prze¬ znaczony do mocowania go we wnece ksztaltownika ceowego Wiadomym jest, ze w niektórych urzadzeniach i instalacjach elektrycznych, sluzacych do przylacza¬ nia przewodów elektrycznych, stosuje sie zaciski, które nadaja sie do wmontowania jedne obok dru¬ gich za pomoca osadzania zwyklego mechanizmu za¬ padkowego w dowolnym miejscu ksztaltownika nos¬ nego.Znane sa liczne wykonania tego rodzaju mecha¬ nizmów zapadkowych, zwlaszcza przeznaczonych dla ceowych ksztaltowników nosnych, a specjalnie dla ksztaltowników ceowych o niejednakowej szeroko¬ sci pólkach.Wynalazek niniejszy dotyczy ukladu sprezynuja¬ cego, przeznaczonego do mocowania zacisków elek¬ trycznych na ksztaltowniku ceowym, a którego wy¬ konanie jest wyjatkowo proste.Wedlug wynalazku uklad ten jest utworzony z pa¬ ska sprezynujacego, uksztaltowanego na wzór litery „C", zwróconego swa wklesla strona w kierunku wneki ksztaltownika i przeznaczonego do wsuwania w te wneke, przy czym zasadnicza krzywizna paska zwieksza sie od jednego jego konca do drugiego, a on sam za pomoca swej czesci srodkowej zwia¬ zany jest z przeznaczonym do umocowania zaciskiem elektrycznym, który wyposazony jest w powierzch¬ nie oporowe, opierajace sie o zewnetrzne powierzch¬ nie ksztaltownika ceowego.W dalszym ciagu niniejszego opisu jest wyjasnio¬ ne, ze w tego rodzaju wykonaniu, zakonczenie pas¬ ka, majacego duzy promien krzywizny (mala krzy- 10 15 20 25 30 2 wizne), zostaje zaczepione o brzeg ksztaltownika (najkorzystniej o ten brzeg, który odpowiada krót¬ szej pólce w przypadku ksztaltownika ceowego o nierównych pólkach), przy czym za pomoca obrotu dokola tego punktu zaczepienia, zaokraglona czesc paska sprezynujacego o malym promieniu krzywizny moze byc wcisnieta pod druga pólke ksztaltownika ceowego, co powoduje wieksze zgiecie paska spre¬ zynujacego i wsuniecie go do wneki ksztaltownika.Wskutek tego, gdy tylko pasek sprezynujacy znaj¬ dzie sie na awym wlasciwym miejscu, to usilujac wrócic do swego ksztaltu pierwotnego opiera sie sprezyscie o dwa brzegi pólek ksztaltownika ceowe¬ go i dociska zacisk elektryczny do zewnetrznych po¬ wierzchni tego ksztaltownika.W korzystnej postaci wykonania wynalazku, w srodkowej czesci paska sprezynujacego znajduja sie dwie opory usytuowane naprzeciw siebie po obydwóch stronach poprzeczki uformowanej w kor¬ pusie zacisku elektrycznego, co powoduje ustalenie paska sprezynujacego na podstawie tego zacisku! Tego rodzaju opory moga byc utworzone z dwóch wystepów, z których kazdy jest najkorzystniej utwo¬ rzony z jezyczka wycietego z srodkowej czesci pas¬ ka sprezynujacego i odgietego w kierunku wkleslej jego strony.Najkorzystniej jest gdy pasek sprezynujacy od strony swej najmniejszej krzywizny jest zaopa¬ trzony w jedna taka opore, która bedzie stykac sie z jednym bokiem poprzeczki zacisku elektrycznego, 5037650376 3 4 podczas gdy z drugiej strony tej poprzeczki znajduje sie wkladka oporowa, sprezyscie przytrzymywana we wkleslosci tego zakonczenia paska sprezynuja¬ cego, które ma duza krzywizne.Równiez najbardziej wskazane jest, aby sprezysta wkladka oporowa byla krótkim odcinkiem walca, sporzadzonego z materialu izolacyjnego o wiekszej lub mniejszej podatnosci.W celu lepszego zrozumienia wynalazku, zostanie opisany przyklad jego wykonania z powolaniem sie na rysunek, na którym fig. la, Ib, lc przedstawia kolejne fazy umieszczania zacisku elektrycznego w ksztaltowniku ceowym, fig. 2 jest rzutem zacisku w kierunku strzalki II, pokazanej na fig. la, fig. 3 — rzutem aksonometrycznym paska sprezynujacego, fig. 4 — przekrojem odmiany wykonania wynalazku, zaopatrzonej w dwa paski ulozonej jeden na dru¬ gim.Przeznaczeniem krzywoliniowego paska sprezynu¬ jacego 1 jest zapewnianie umocowania zacisku elek¬ trycznego 2 na ksztaltowniku ceowym 3, zaopatrzo¬ nym w dwie pólki, o niejednakowej szerokosci, a mianowicie w jedna szersza pólke 3a i druga wez¬ sza pólke 3b.Pokazany na rysunku zacisk elektryczny jest ele¬ mentem izolacyjnym wykonanym w calosci jako wypraska i zaopatrzonym w dwie sciany boczne 4, które od strony ksztaltownika ceowego 3 sa wza¬ jemnie polaczone za pomoca poprzeczki 5 o przekro¬ ju prostokatnym. Polaczone poprzeczka 5 sciany boczne 4 sa zaopatrzone w wystepy 6, których sze¬ rokosc u podstawy odpowiada szerokosci wneki ksztaltownika 3r przy czym z jednej i drugiej stro¬ ny wystepów 6 sa umieszczone powierzchnie oporo¬ we 7 i 8 przeznaczone do opierania sie o zewnetrz¬ ne powierzchnie 9 i 10 konców pólek 3a i 3b ksztal¬ townika ceowego 3, Elektryczne wykonanie samego zacisku nie ma •znaczenia dla niniejszego wynalazku. A wiec na przyklad przewodzaca prad beleczka 12 jest umiesz¬ czona pomiedzy poprzeczkami 21 i 22, przy czym poprzeczki 22 sa wewnatrz puste w celu pomieszcze¬ nia w sobie wkretów 11, wkrecanych w nagwinto¬ wane otwory beleczki 12 i sluzacych do mocowania przylaczanych przewodów elektrycznych.Poprzeczki 22 tworza wneke, znajdujaca sie na¬ przeciw srodkowej czesci paska sprezynujacego 1, a kazda z nich zawiera krawedzie oporowe 14 i 15, o które opiera sie grzbiet paska 1.Pasek sprezynujacy 1 jest elementem krzywolinio¬ wym, wykonanym ze stali sprezynowej, wyposazo¬ nym w zakonczenie la o duzyn promieniu krzywiz¬ ny i w zakonczenie Ib o mniejszym promieniu krzy¬ wizny. Zakonczenie la jest zaopatrzone w zaczep 23, przeznaczony do ulatwiania wprowadzania zacisku elektrycznego na wlasciwe miejsce.Od strony zakonczenia la srodkowa czesc paska sprezynujacego 1 jest nacieta i tworzy jezyczek 18 (fig. 2), który stanowi wystep opierajacy sie o po¬ przeczke 5 zacisku 2. Z drugiej strony poprzeczki 5, w krzywoliniowe zakonczenie Ib paska sprezynuja¬ cego 1, pomiedzy wystepy scian bocznych 4, jest wcisnieta sprezysta wkladka oporowa 24 w postaci odcinka walca.W celu umieszczenia paska sprezynujacego 1 na jego wlasciwe miejsce jego krzywoliniowe zakon¬ czenie Ib nalezy wsunac poza poprzeczke 5, do we¬ wnatrz zacisku elektrycznego. Z chwila gdy jezyczek 18 paska sprezynujacego 1 zetknie sie z poprzeczka 5 zacisku, to pomiedzy zakonczenie Ib paska spre¬ zynujacego 1 i poprzeczke 5 nalezy wcisnac spre¬ zysta wkladke oporowa 24, która zajmie tam wlasci¬ we polozenie. W ten sposób pasek sprezynujacy jest utrzymywany na wlasciwym miejscu z moznoscia nieznacznego przesuwania sie zarówno w swym kie¬ runku wzdluznym, pomiedzy jezyczkiem 18 i wklad¬ ka oporowa 24, jak tez w kierunku prostopadlym do swej powierzchni, pomiedzy poprzeczka 5 i krawe¬ dziami oporowymi 14 i 15.Nalezy zaznaczyc, ze zmontowany w ten sposób zespól praktycznie biorac nie da sie juz rozmonto¬ wac bez zniszczenia, gdyz wprowadzajac do niego narzedzie w celu wydobycia wkladki Oporowej 24, trzeba by o wiele wiecej odksztalcic pasek sprezy¬ nujacy 1, niz przy zakladaniu tej wkladki.Jezeli chce sie spowodowac zaryglowanie na ksztaltowniku ceowym 3 zacisku elektrycznego 2 wraz z paskiem sprezynujacym 1, sluzacym do jego zawieszenia, to najpierw nalezy zacisk 2 ustawic w polozeniu pokazanym na fig. 1. Wówczas zaczep 23 zakonczenia la paska sprezynujacego 1 zahacza o brzeg pólki 3b ksztaltownika ceowego 3, a zakon¬ czenie Ib o duzej krzywiznie paska 1 jest doprowa¬ dzone do zetkniecia sie z brzegiem pólki 3a ksztal¬ townika ceowego 3.W pokazanym na fig. la polozeniu na pasek spre¬ zynujacy 1 nie dzialaja zadne sily i zachowuje on swój ksztalt pierwotny.Jezeli nastepnie na zacisk elektryczny zostanie wywarta sila skierowana w strone ksztaltownika ceo¬ wego 3, to zakonczenie Ib paska sprezynujacego ugnie sie i przesunie sie pod brzeg pólki 3a, wsku¬ tek czego nastapi napiecie paska sprezynujacego 1.W celu zilustrowania odksztalcen sprezystych, jakim ulegl pasek sprezynujacy 1, na fig. 1 pokazano linia punktowa jego pierwotny ksztalt. W ten sposób wy¬ stepy 6 zacisku stopniowo wchodza we wneke ksztal¬ townika ceowego 3, a pasek sprezynujacy 1 zostaje stopniowo wcisniety do tej wneki.Kontynuujac nadal nacisk, powodujacy wprowa¬ dzanie zacisku na wlasciwe miejsce (fig. lc), uzys¬ kuje sie to, ze wystepy 6 zostaja calkowicie wpro¬ wadzone do wneki ksztaltownika ceowego 3, a ich brzegi unieruchamiaja zacisk w kierunku pionowym we wnece tego ksztaltownika. Przy koncu tego prze¬ suwu oporowe powierzchnie 7 i 8 zetkna sie odpo¬ wiednio z powierzchniami 9 i 10 ksztaltownika ceo¬ wego 3.Pasek sprezynujacy 1 wcisniety w ukosnym swym polozeniu pomiedzy brzegi pólek 3a i 3b ksztaltow¬ nika ceowego 3, wywiera sile Fi i F2 bedaca wyni¬ kiem tendencji zajecia przez niego polozenia pier¬ wotnego. Gdy pasek sprezynujacy 1 usiluje wrócic do swego pierwotnego ksztaltu, to sily Fx i F2 znaj¬ duja sie w równowadze z sila F3r która powoduje dociskanie paska 1 do poprzeczki 5, a tym samym przyciaga zacisk elektryczny 2 i dociska jego po¬ wierzchnie 7 i 8 odpowiednio do zewnetrznych po¬ wierzchni 9 i 10 ksztaltownika ceowego 3.W ten sposób zacisk elektryczny 2 zostaje zaryglo- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 50376 6 wany na ksztaltowniku ceowym 3, przy czym dowol¬ na liczba zacisków elektrycznych 2 moze byc umie¬ szczona wzdluz tego samego ksztaltownika.Sila jaka naTezy przylozyc do paska sprezynuja- cego 1, aby spowodowac zmiane jego krzywizny (tzn. sily Fi, F2, F3 zapewniajace dobre zaryglowanie zacisku elektrycznego na ksztaltowniku ceowym), zalezy od podatnosci wkladki oporowej 24. Im mniej jest ona podatna, tym wieksze sa sily dociskajace zacisk na ksztaltowniku, ale jednoczesnie tym mniej¬ sze musza byc tolerancje wymiarowe poszczególnych elementów.Sile, która utizymuje zacisk w polozeniu zaryglo¬ wanym, mozna równiez zwiekszyc przez nalozenie na jeden pasek sprezynujacy 1A drugiego paska sprezynujacego IB (fig. 4), przy czym tylko zewnetrz¬ ny pasek IB jest zaopatrzony w zaczep 23. Polacze¬ nie obydwóch pasków jest zrealizowane za pomoca wsuniecia jezyczka 18B paska zewnetrznego IB do wewnatrz srodkowej szczeliny 25 paska wewnetrz¬ nego.W celu odryglowania zacisku elektrycznego wy¬ starczy tylko pociagnac go w dól, w kierunku od¬ chylonym od pionu, w wyniku czego zakonczenie Ib paska sprezynujacego 1 przesunie sie pod brzegiem pólki 3a, a nastepnie mozna juz bez trudu wysunac zaczep 23 zakonczenia ia paska sprezynujacego 1 z poza brzegu pólki 3b ksztaltownika ceowego 3, Jest oczywiste, ze mozna modyfikowac opisane wyzej sposoby realizowania wynalazku zwlaszcza przez zastepowanie poszczególnych jego elementów, elementami równowaznymi, bez wykraczania jed¬ nakze poza ramy niniejszego wynalazku. PL