Pierwszenstwo: 08.VII.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 2.XT.1965 50309 KI. 21g, 18/01 MKP II 08 j, H04j 39/26 ^OTElT UKD Wspóltwórcy wynalazku: Klaus Matauschek, Horst Triilzsch Wlasciciel patentu: VEB Vakutronik Drezno (Niemiecka Republika De¬ mokratyczna) Urzadzenie do napelniania liczników jonizacyjnych Wynalazek • dotyczy urzadzenia do napelniania liczników jonizacyjnych, w szczególnosci liczników, w których wypelniajacy je gaz zawiera chlorowiec.Urzadzenie do napelniania liczników jonizacyjnych zapewnia to, ze od momentu napelniania licznika do momentu jego zatopienia zadne zanieczyszczenia nienagrzewanej czesci urzadzenia nie moga sie prze¬ dostac do licznika. W ten sposób mozna 'uzyskac w praktyce zupelne przenikniecie sie skladników napelniajacych a na napelnionych licznikach mozna dokonywac pomiary kontrolne juz przy urzadzeniu do napelniania.W znanych urzadzeniach do napelniania liczni¬ ków jonizacyjnych zawory znajduja sie najczesciej poza nagrzewana czescia urzadzenia, poniewaz ich szczelnosc uzyskiwana jest za pomoca substancji tluszczowych, które w podwyzszonej temperaturze rozkladaja sie lub paruja. W innych urzadzeniach do napelniania liczników jonizacyjnych z nagrze¬ wanymi zaworami, zawory te wykonane sa najcze¬ sciej calkowicie z metalu. Takie metalowe zawory sa jednak bardzo kosztowne, jezeli maja sie one nadawac dla dawkowania chlorowców w urzadze¬ niach do napelniania liczników jonizacyjnych, gdyz ze wzgledu na agresywnosc chlorowców stosowane materialy i konstrukcje musza odpowiadac najwyz¬ szym wymaganiom.Dlatego tez zwykle przy pompach sluzacych do napelniania liczników halogenowych stosuje sie kurki szklane z tluszczem silikonowym lub tp. jako 10 20 25 80 srodkiem uszczelniajacym. Aby w tego rodzaju urzadzeniach napelniajacych uniemozliwic przedo¬ stawanie sie do liczników zanieczyszczen takicti jak para wodna, dwutlenek wegla lub chlorowcowe sub¬ stancje z tluszczów, pochodzace z powierzchni tlu¬ szczu i szkla nieogrzewanej czesci urzadzenia, od- tapia sie te liczniki po stosunkowo krótkim czasie, np. kilka minut po napelnieniu.Jezeli nie pracuje sie przy tym przy uzyciu gazu uprzednio wymieszanego, lecz poszczególne skladni¬ ki wpuszcza sie kolejno do grzebienia liczników, to nastepuje rozrzut poszczególnych egzemplarzy uwa¬ runkowany dyfuzja gazu w czasie stapiania. Wstep¬ ne przygotowane mieszaniny, przy których takie zjawisko nie wystepuje, stosowane sa rzadziej, gdyz wskutek niedostatecznej stabilnosci chemicznej zbiorników i zaworów, nastepuja z czasem zmiany w skladzie mieszaniny.Poza tym nie ma mozliwosci sprawdzenia wlasno¬ sci liczników przed odtopieniem ich od urzadzenia napelniajacego, gdyz w tym czasie zanieczyszczenia równiez moglyby dyfundowac do liczników. Dlatego tez- wlasnosci liczników kontrolowane sa dopiero po odlaczeniu ich od urzadzenia tak, ze ewentualne ponowne ich napelnienie zwiazane jest z uprzed¬ nim ich • otwarciem dla dostepu powietrza. Moze to spowodowac nieodwracalne zmiany na powierzch¬ niach elektrod. Dla dyfuzji i pomiaru, zaleznie od typu licznika i urzadzenia napelniajacego, potrzeb¬ ny jest czas wynoszacy srednio okolo godziny. 5030950309 3 Celem wynalazku jest zmniejszenie rozrzutu war¬ tosci poszczególnych egzemplarzy i zmniejszenie od¬ padu liczników jonizacyjnych.Wynalazek stawia sobie za zadanie stworzenie mozliwosci pozostawienia liczników jonizacyjnych przy urzadzeniu do napelniania w czasie potrzeb¬ nym dla dyfuzji mieszaniny gazów i przeprowadze¬ nia pomiarów kontrolnych, przy czym nie nastepu¬ je opisane zanieczyszczenie gazu napelniajacego.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku w ten sposób, ze w urzadzeniu do napelniania licz¬ ników wyposazonym w nieogrzewane zawory, czesc nieogrzWana urzadzenia oddzielana jest od ogrze¬ wanej jego czesci za pomoca urzadzenia zamykaja- ^ cego, dzialajacego przy malych róznicach niewiel¬ kich cisnien. Konstrukcja takiego urzadzenia zamy¬ kajacego, odpornego na dzialanie chlorowców jest stosunkowo prosta. Moze sie ono skladac z zaworu szklanego plytkowego lub kulkowego. Zawory ta¬ kie uzywane sa w technice wysokiej prózni. Gdy co normalnej obróbce temperaturowej i prózniowej liczniki napelnione zostaja gazem wzglednie para, to urzadzenie zamykajace zostaje zamkniete tak, ze nieogrzewana czesc urzadzenia napelniajacego wy¬ dzielajaca zanieczyszczenia, zostaje oddzielona od liczników jonizacyjnych.W nastepujacym teraz czasie moze zachodzic dy¬ fuzja mieszaniny gazowej. Poza tym mozna prze¬ prowadzac konieczne pomiary. Poniewaz calkowita róznica cisnien miedzy dwiema stronami urzadzenia zamykajacego jest niewielka, wiec wystarczy dzia¬ lanie uszczelniajace dwóch przylegajacych do sie¬ bie szlifowanych powierzchni, tak jak to ma miej¬ sce przy tzw. zaworach ultra wysokóprózniowych, aby uwolnione zanieczyszczenia nie dyfundowaly do liczników.Istotna zaleta urzadzenia do napelniania liczni¬ ków jonizacyjnych w porównaniu do znanych urza¬ dzen tego rodzaju, polega na tym, ze przy stosunko¬ wo niewielkim nakladzie mozliwa jest daleko idaca, dyfuzja mieszaniny gazów bez wprowadzania do¬ datkowych zanieczyszczen do gazu napelniajacego.Wynika stad mozliwosc zwiekszenia liczby liczni¬ ków jonizacyjnych napelnianych jednoczesnie, gdyz przy zatapianiu liczników nie wystepuja juz zmia¬ ny we wlasnosciach liczników spowodowane dyfu¬ zja, co przy wiekszej ich ilosci powodowalo dotych¬ czas to, ze czesc liczników znajdowala sie poza gra¬ nicami tolerancji.Poza tym wyrywkowa kontrola wlasnosci liczni¬ ków jeszcze przy urzadzeniu napelniajacym po¬ zwala • ustalic jakosc mieszaniny napelniajacej i w razie potrzeby umozliwia powtórzenie napel¬ niania. Dodatkowa zaleta jest mozliwosc *wykrywa- 5 nia najdrobniejszych nieszczelnosci jezeli zamknac urzadzenie zamykajace i jednoczesnie obserwowac . zmiany cisnienia na manometrze. Jezeli podobna metode zastosowac w zwyklych urzadzeniach do napelniania, gdzie zamiast opisanego urzadzenia 10 zamkniety zostaje odpowiedni kurek, to ze wzgledu na gazy jakie w momencie przekrecania kurka wy¬ dzielone zostaja przez tluszcze, mozna ustalic tylko wieksze nieszczelnosci.Wynalazek zostanie wyjasniony na podstawie 15 przykladu uwidocznionego na rysunku, przedsta¬ wiajacym omawiana czesc urzadzenia do napelnia¬ nia liczników jonizacyjnych.Jonizacyjne liczniki halogenowe wtopione sa w grzebien 1. Czesc urzadzenia do napelniania leza- 20 ca powyzej linii 2 jest nagrzewana. Za pomoca, kur¬ ka 3 wysokoprózniowa pompa moze byc odlaczona, a kurki 4 i 5 sluza do wpuszczania gazów wzgled¬ nie par. Urzadzenie zamykajace 6 moze byc zam¬ kniete po napelnieniu liczników przez opuszczenie 25 elektromagnesu 7 tak, ze optycznie plasko doszlifo¬ wana i wypolerowana szklana tarcza 8 przylega do obrobionej w ten sam sposób pierscieniowej po¬ wierzchni 9. Jezeli oczekuje sie teraz na odpowied¬ nie przenikniecie sie gazów wzglednie par znajdu- 30 Jacych sie w urzadzeniu do napelniania, lub jezeli wykonuje sie konieczne pomiary kontrolne, to tyl¬ ko niewielka czesc zanieczyszczen uwolnionych w urzadzeniu ponizej linii 2 przenika przez urza¬ dzenie zamykajace 6 do grzebienia 1. W urzadzeniu 35 wedlug przykladu uwidocznionego na rysunku czesc ta wynosi 0,5°/o na godzine. PL