Opublikowano 30.X.1965 50137 KI mtr*tfn-* MKP B23« 5/Ó9 ukd /B,«L/prT^ Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jerzy Zacharzew^ki, Waldemar Zaród Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek, Prusz¬ ków (Polska) Ulozyskowanie toczne trzpienia frezarskiego Przedmiotem wynalazku jest ulozyskowanie tocz¬ ne trzpienia frezarskiego w okularze frezarki po¬ ziomej, umozliwiajace regulacje luzu promienio¬ wego bez koniecznosci zmiany zamocowania oku¬ laru na belce lub tulei dystansowych na trzpieniu frezarskim.W nowoczesnych frezarkach poziomych, przysto¬ sowanych 'do szybkosciowego skrawania metali na¬ rzedziami z weglików spiekanych lub spieków ce¬ ramicznych stosuje sie przewaznie, ze wzgledu na bardzo duze obroty wrzeciona, ulozyskowania toczne trzpienia frezarskiego w okularze.Wskutek wystepujacego przy duzych obrotach zjawiska grzania sie lozysk tocznych, ulozyskowa¬ nia te maja stosunkowo duzy luz promieniowy w stanie spoczynkowym obrabiarki, który jest na¬ stepnie zmniejszany wskutek nagrzewania sie lo¬ zyska. Jednak w przypadku pracy frezarki w niz¬ szym zakresie ilosci obrotów, istniejace luzy po¬ woduja znaczne zmniejszenie dokladnosci geome¬ trycznej obróbki.Powyzsza wade usuwa ulozyskowanie toczne trzpienia frezarskiego wedlug wynalazku, zlozone ze znanego lozyska poprzecznego, umozliwiajacego regulacje luzu promieniowego oraz z lozyska tocz¬ nego przenoszacego niewielkie sily osiowe, którego jeden z pierscieni jest osadzony sprezyscie, przez co lozysko moze byc osiowo przesuwane wzgledem okularu i trzpienia frezarskiego. Dzieki temu umozliwia ono regulacje luzu poprzecznego bez ko- 10 15 20 25 30 niecznosci odmocowywania okularu lub tulejek dystansowych na trzpieniu frezarskim. Ulozysko¬ wanie wedlug wynalazku jest ponadto zaopatrzone w skale okreslajaca w mikronach wielkosc nasta¬ wianego luzu lub wcisku poprzecznego bez ko¬ niecznosci dokonywania jakichkolwiek pomiarów.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na za¬ laczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ulozyskowanie trzpienia frezarskiego w okularze w widoku z przodu, a fig. 2 — to samo ulozysko¬ wanie w przekroju wzdluz linii AA na fig. 1.Ulozyskowanie toczne trzpienia frezarskiego 1 w okularze 2 frezarki poziomej wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych czesci: ze stozkowej tulei 3, osadzonej na trzpieniu frezar¬ skim 1, z nasadzanej na nia tulei lozyskowej 4 z otworem stozkowym, z lozyska poprzecznego 5, lozyska 6, mogacego przenosic niewielkie sily osio¬ we, sprezystych elementów dystansowych 7, z na¬ kretki nastawczej 8, nakretki regulacyjnej 9, oraz elementów 10 i 11, zabezpieczajacych nakretki 8 i 9 przed samoodkreceniem. Na trzpieniu 1, w miejscu ulozyskowania go w okularze 2 jest osadzony, po¬ laczony za pomoca powierzchni stozkowych zespól tulei 3 i 4, przy czym na stozkowej powierzchni 12 tulei 4 jest osadzony przesuwnie pierscien wew¬ netrzny lozyska poprzecznego 5.Przesuwanie tego pierscienia powoduje przy tym odpowiednie zwiekszanie lub zmniejszanie luzu po¬ przecznego w lozysku. Na cylindrycznej powierzch- 501373 50137 4 ni 13 tulei 4 jest osadzony przesuwnie pierscien wewnetrzny lozyska kulkowego 6, mogacy przeno¬ sic niewielkie sily osiowe, oddzielony od lozyska poprzecznego 5 za pomoca pierscienia dystanso¬ wego 23, natomiast pierscien zewnetrzny tego lo¬ zyska 6 jest osadzony luzno w otworze okularu 2 i zaopatrzony w obustronne sprezyste pierscienie dystansowe 7, majace na przyklad postac pierscie¬ niowych sprezyn falistych i umozliwiajace jego niewielkie przesuniecie osiowe w przypadku prze¬ suwania pierscienia wewnetrznego lozyska 5.Nakretka nastawcza 8 jest nakrecona na gwinto¬ wana koncówke 14 tulei 4 i zaopatrzona na po¬ wierzchni czolowej w podzialke 15, umozliwiajaca nastawianie zadanej wielkosci luzu promieniowego oraz w gwintowany segment 10 dociskany do niej za pomoca wkretu 16 w celu zabezpieczenia przed samoodkrecaniem. Obrzeze nakretki 8 stanowi po¬ wierzchnie ksztaltowa, tworzaca lacznie z odpo¬ wiednia powierzchnia pierscienia 17 okularu 2 la¬ biryntowy rowek uszczelniajacy 18.Nakretka regulacyjna 9 jest nakrecona na gwin¬ towana koncówke 19 tulei 4 i zaopatrzona w gwin¬ towany segment 11 dociskany za pomoca wkretu 20 i zabezpieczajacy ja przed samoodkreceniem.Obrzeze jej stanowi powierzchnie ksztaltowa two¬ rzaca lacznie z odpowiednia powierzchnia pier¬ scienia 21 okularu 2 labiryntowy rowek uszczelnia¬ jacy 22. Do polaczenia tulei 4 z tuleja '3 sluzy gwintowany pierscien 24, zaopatrzony we wkret 25, zabezpieczajacy go przed samoodkreceniem.Sposób regulacji luzu poprzecznego ulozyskowa- nia tocznego trzpienia frezarskiego w okularze fre¬ zarki poziomej wedlug wynalazku opisano ponizej.W przypadku przestawienia frezarki z zakresu szybkobieznego na zakres wolnobiezny, nalezy zmniejszyc wielkosc luzu poprzecznego w ulozy- skowaniu trzpienia frezarki lub zastosowac nie¬ wielki wcisk (ujemny luz). Regulacje luzu prze¬ prowadza sie przy trzpieniu zamocowanym we wrzecionie i okularze zacisnietym na belce pod¬ trzymujacej frezarki. W tym celu odkreca sie wkret 20 zwalniajac segment gwintowany 11, po czym obraca zwolniona nakretke regulacyjna 9 o pól obrotu w lewo przez co odsuwa sie ona od lozyska kulkowego 6.Nastepnie odkreca sie wkret 16 zwalniajac seg¬ ment gwintowany 10, po czym obraca sie zwolnio¬ na nakretke nastawcza 8, w prawo nastawiajac na podzialce 15 odpowiednia wartosc luzu lub wcisku, po czym blokuje sie ja w nastawionym polozeniu przez wkrecenie wkreta 16. Powoduje to odpowied¬ nie przesuniecie osadzonego na stozkowej po¬ wierzchni 12 tulei 4 wewnetrznego pierscienia lo¬ zyska poprzecznego 5 i zmniejszenie luzu poprzecz¬ nego elementów tocznych tego lozyska do wartosci nastawionej na podzialce 15. Równoczesnie z wew- 5 netrznym pierscieniem lozyska 5 przesuwa sie pierscien dystansowy 23 i wewnetrzny pierscien lozyska kulkowego 6.Nacisk kulek powoduje przy tym odpowiednie przesuniecie pierscienia zewnetrznego tego lozyska, osadzonego miedzy sprezystymi elementami dy¬ stansowymi 7, a tym samym zwiekszenie napiecia jednego, a odpowiednie zmniejszenie napiecia dru¬ giego z tych elementów. Po dokreceniu nakretki regulacyjnej 9 w prawo do oporu ustala sie ja w tym polozeniu za pomoca wkretu; 20.W przypadku przestawienia frezarki z zakresu pracy wolnobieznego na zakres szybkobiezny doko¬ nuje sie odpowiedniego zwiekszenia luzu poprzecz¬ nego w lozysku 5 przy odwrotnej kolejnosci wyko¬ nywanych czynnosci, przy czym nalezy tylko od¬ krecic w lewo nakretke nastawcza 8 i dokrecic w prawo do oporu nakretke regulacyjna 9.Ulozyskowanie toczne trzpienia frezarskiego we¬ dlug wynalazku moze równiez znalezc zastosowa¬ nie do innego rodzaju podpór okularowych. PL